๙. ปฐมอปุตฺตกสุตฺตวณฺณนา

๑๓๐. ทิว-สทฺโท ทิวา-สทฺโท วิย ทิวสปริยาโย, ตสฺมา วิเสสนภาเวน วุจฺจมาโน ทิวสทฺโท อตฺถวิเสสํ ทีเปตีติ อาห ‘‘ทิวสสฺส ทิวา’’ติอาทิ. สํ วุจฺจติ ธนํ, ตสฺส ปตีติ สมฺปติ, ธนสามิโก, ตสฺส หิตาวหตฺตา สาปเตยฺยนฺติ อาห ‘‘สาปเตยฺยนฺติ ธน’’นฺติ. ตสฺส เคเห กตากตภณฺฑสฺส อติพหุภาวโต วิมฺหยปฺปตฺโต ราชา ‘‘โก ปน วาโท’’ติ อาห. กาฬโลหํ นาม อโยผลํ. กจฺฉปาทิรูเปหิปิ โสวณฺณาทีนิ ฐเปนฺติ. สกุณฺฑกภตฺตนฺติ สกุณฺเฑหิ วา สถุเสหิ วา ปกฺกภตฺตํ. พิลงฺคํ วุจฺจติ ธญฺญพิลงฺคํ, อารนาลนฺติปิ วุจฺจติ, ตํ ทุติยํ อสฺสาติ พิลงฺคทุติยํ. ตญฺหิ กญฺชิโต นิพฺพตฺตตฺตา กญฺชิกํ นาม. ตีหิ ปกฺเขหิ วตฺถขณฺเฑหิ กตนิวาสนํ ติปกฺขวสนํ. เตนาห ‘‘ตีณิ…เป… นิวาสน’’นฺติ.

อสนฺโต นีโจ ปุริโสติ อสปฺปุริโสติ อาห ‘‘ลามกปุริโส’’ติ. กมฺมสฺส นิพฺพตฺตภาเวน โอตรณตาย ผลํ อคฺคํ นาม, อุปริภูมิคตตฺตา อุทฺธํ อคฺคํ อสฺสาติ อุทฺธคฺคิกํ. ทกฺขิณนฺติ ทานมาห. สคฺโค นาม กามภวูปปตฺติภโว, ตสฺส นิพฺพตฺตนโต ‘‘สคฺคสฺส หิตา’’ติ วุตฺตํ. ตตฺรุปปตฺติชนนโตติ ตตฺร อุปปตฺติยา ชนนโต, อุปฺปาทนโตติ อตฺโถ.

เสตํ อุทกํ เอติสฺสาติ เสโตทกา. โส เยน ภาเวน ยตฺถ ปากฏตโร หุตฺวา ทิสฺสติ, ตํ ทสฺเสตุํ ‘‘วีจีนํ ภินฺนฏฺฐาเน’’ติ อาห. สุโขตรณฏฺฐานตาย กทฺทมาทิโทสวิรหโต จ สุนฺทรติตฺถา. ตํ อเปยฺยมานนฺติ ตํ อุทกํ เกนจิ อปริภุญฺชิยมานํ. อตฺตนา กตฺตพฺพกิจฺจกโรติ อตฺตนา กาตพฺพกมฺมสงฺขาตกิจฺจกโร, ปริโภควเสน เจว สงฺคเหตพฺพสงฺคณฺหนวเสน จ นิโยชโกติ อตฺโถ. กุสลกิจฺจกโรติ อตฺตนา กาตพฺพปุญฺญกโร.

ปฐมอปุตฺตกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.