๕. ชนฺตุสุตฺตวณฺณนา

๑๐๖. เย วินเย อปกตญฺญุโน สํกิเลสิเกสุ โวทานิเยสุ ธมฺเมสุ น กุสลา ยํ กิญฺจิ น การิโน วิปฺปฏิสารพหุลา. เตสํ อนุปฺปนฺนญฺจ อุทฺธจฺจํ อุปฺปชฺชติ, อุปฺปนฺนญฺจ ภิยฺโยภาวํ เวปุลฺลํ อาปชฺชตีติ อาห ‘‘อกปฺปิเย กปฺปิยสญฺญิตาย…เป… อุทฺธจฺจปกติกา’’ติ. สาราภาเวน ตุจฺฉตฺตา จ นโฬ วิยาติ นโฬ, มาโนติ อาห ‘‘อุนฺนฬาติ อุคฺคตนฬา’’ติ. เตนาห ‘‘อุฏฺฐิตตุจฺฉมานา’’ติ. มาโน หิ เสยฺยสฺส เสยฺโยติ สทิโสติ จ ปวตฺติยา วิเสสโต ตุจฺโฉ. จาปลฺเลนาติ จปลภาเวน, ตณฺหาโลลุปฺเปนาติ อตฺโถ. มุขขราติ มุเขน ผรุสา, ผรุสวาทิโนติ อตฺโถ. วิกิณฺณวาจาติ วิสฏวจนา, สมฺผปฺปลาปตาย อปริยนฺตวจนา. เตนาห ‘‘อสํยตวจนา’’ติอาทิ. จณฺฑโสเต พทฺธนาวาสทิสาติ เอเตน อนวฏฺฐิตกิริยตํ ทสฺเสติ. เยน สมนฺนาคตา สตฺตา เอกสฺมึ ฐาเน ฐาตุํ วา นิสีทิตุํ วา น สกฺโกนฺติ, อิโต จิโต จ วิจรนฺติ. อนวฏฺฐิตจิตฺตาติ เอกสฺมึ อารมฺมเณ น อวฏฺฐิตจิตฺตา. วิวฏอินฺทฺริยาติ อสํวุตจกฺขาทิอินฺทฺริยา.

คุณกถาย สทฺธึ กถิยมาโน นิคฺคุณสฺส อคุโณ ปากโฏ โหติ ชาติมณิสมีเป ฐิตสฺส วิย กาจมณิโน โทโส. สุขชีวิโนติ สุเข ฐิตา. ยถา ทายกานํ สุภรํ โหติ, เอวํ สุเขน อกิจฺเฉน ปวตฺตชีวิกา. เตนาห ‘‘ปุพฺเพ ภิกฺขู’’ติอาทิ.

อตฺตโน รุจิวเสน คามกิจฺจํ เนตีติ คามณิ, เต ปน หีเฬนฺโต วทติ ‘‘คามณิกา’’ติ. วิสฺสชฺเชตฺวาติ สติโวสฺสคฺควเสน วิสฺสชฺเชตฺวา กิเลสมุจฺฉายาติ มหิจฺฉาสงฺขาตาย ตณฺหามุจฺฉาย. สีลวนฺตานํเยว หิ ทุปฺปฏิปตฺตึ สนฺธาย เทวปุตฺโต วทติ. วตฺตพฺพยุตฺตเกเยวาติ โอวาเทน มยา อนุคฺคเหตพฺพเมว. ฉฑฺฑิตกาติ ปริจฺจตฺตา อาจริยุปชฺฌายาทีหิ. ตโต เอว อนาถา อปฺปติฏฺฐา. เปตาติ วิคตชีวิตา มตา. ยถา เปตา, ตเถว โหนฺติ อตฺตหิตาสมตฺถตาย วิญฺญูนํ ชิคุจฺฉิตพฺพตาย จ.

ชนฺตุสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.