๓. ปญฺหปุจฺฉกวณฺณนา

๖๔๐. ตีสูติ ปฐมาทีสุ ตีสุ. จตุกฺกนเยน หิ ตํ วุตฺตํ. เอวํโกฏฺฐาสิกาติ อปฺปมาณาติ วุตฺตา. เตนาห ‘‘โลกุตฺตรภูตา เอวาติ อธิปฺปาโย’’ติ. ปริจฺฉินฺนากาส…เป… จตุตฺถานํ วฏฺฏวิปสฺสนาปาทกตฺตา ‘‘สพฺพตฺถปาทกจตุตฺเถ สงฺคหิตานี’’ติ วุตฺตํ.

อยํ กถาติ ปริตฺตารมฺมณาทิกถา. เหฏฺฐิโม อริโย อุปริมสฺส อริยสฺส โลกุตฺตรจิตฺตานิ ปฏิวิชฺฌิตุํ น สกฺโกตีติ วุตฺตํ ‘‘น จ…เป… สกฺโกตี’’ติ.

‘‘กิริยโต ทฺวาทสนฺน’’นฺติ จ ปาโฐ อตฺถิ. สห วทติ โลกุตฺตรผลจตุตฺถตาสามญฺเญนาติ อธิปฺปาโย. อิธ สพฺพสทฺทสฺส ปเทสสพฺพวาจิภาวโต เอกเทสสฺส อสมฺภเวปิ สพฺพตฺถปาทกตา เอว เวทิตพฺพาติ ทสฺเสตุํ ‘‘สพฺพตฺถ…เป… ทฏฺฐพฺพ’’นฺติ อาห. ปริจฺฉินฺนากาสกสิณจตุตฺถาทีนีติ อาทิ-สทฺเทน อานาปานจตุตฺถาทโย สงฺคหิตา. นวตฺตพฺพตายาติ นวตฺตพฺพารมฺมณตาย.

นิพฺพานญฺจาติ วตฺตพฺพํ ตทารมฺมณสฺสาปิ พหิทฺธารมฺมณภาวโต.

‘‘สสนฺตานคตมฺปี’’ติ อิทํ รูป-สทฺเทน, กมฺม-สทฺเทน จ สมฺพนฺธิตพฺพํ ‘‘สสนฺตานคตมฺปิ อปากฏํ รูปํ ทิพฺพจกฺขุ วิย สสนฺตานคตมฺปิ อปากฏํ กมฺมํ วิภาเวตี’’ติ. ปากเฏ ปน สสนฺตานคเต รูเป, กมฺเม จ อภิญฺญาญาเณน ปโยชนํ นตฺถีติ ‘‘อปากฏ’’นฺติ วิเสเสตฺวา วุตฺตํ.

ปญฺหปุจฺฉกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ฌานวิภงฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.