(๖.) ฉกฺกนิทฺเทสวณฺณนา

๙๔๔. ‘‘โกธโน โหติ อุปนาหี’’ติอาทินา โกธาทิเหตุกา อุปนาหาทโย โกธาทีนํ สหายการณภาเวน สุตฺตนฺเต วุตฺตาติ โกธาทโย เอว วิวาทมูลานิ, เตเนตฺถ เต เอว วุตฺตา. สนฺทิฏฺฐิปรามสิตา อตฺตโน ทิฏฺฐิยํ อภินิวิฏฺฐตา.

๙๔๕. อปฺปติสฺสโยติ ปติสฺสยภูเตหิ ครูหิ วิรหิโต. อปฺปมาทลกฺขณนฺติ สติอวิปฺปวาสํ กุสลานุโยคสาตจฺจํ วา.

ยุตฺตปยุตฺตตาติ ตนฺนินฺนตาวเสน สุฏฺฐุ ยุตฺตตา. คณสงฺคณิกา กิเลสวเสน ปวตฺตา สงฺคณิกา. อิตฺถิปฏิสํยุตฺตกถาสวเน อิตฺถิสทฺทสวเน จ อสฺสาโท สวนสํสคฺโค. อิตฺถิยา กสฺสจิ ทานคฺคหณสฺสาโท ปริโภคสํสคฺโค.

๙๔๖. โสมนสฺเสน สทฺธึ อุปวิจรนฺตีติ โสมนสฺสุปวิจาราติ อกุสลโสมนสฺสสหคตา รูปวิจาราทโย อิธาธิปฺเปตาติ เวทิตพฺพา, ตถา อุเปกฺขุปวิจารา จ. ตํสมฺปยุตฺโต วาติ เอเตน วิจารคฺคหเณน วิตกฺโกปิ คหิโตติ วิตกฺกปฺปวตฺตเนน ‘‘อุปวิตกฺเกตี’’ติ อิทมฺปิ วุตฺตํ โหตีติ ทสฺเสติ.

๙๔๗. อญฺญาณสมฺปยุตฺตาติ วิจิกิจฺฉุทฺธจฺจสหคตจิตฺเตสุ อุเปกฺขา โมโหติ วทนฺติ, โลภสมฺปยุตฺตุเปกฺขาปิ ปน เคหสฺสิตา น น โหติ.

๙๔๘. อธิจฺจสมุปฺปนฺนิโก ‘‘อธิจฺจ สมุปฺปนฺโน อตฺตา อุปฺปนฺโน ภวิสฺสตี’’ติ คณฺหนฺโต สสฺสตทิฏฺฐิโก โหตีติ เอวรูปสฺส ทิฏฺฐิ วิยาติ ทสฺเสนฺโต ‘‘อธิจฺจสมุปฺปนฺนิกสฺเสวา’’ติ อาห. น โส ชาโตติ เอตฺถ ‘‘ชาตู’’ติ อยํ นิปาโต อุ-การสฺส โอ-การํ กตฺวา ชาโตติ วุตฺโต, เตน วา สมานตฺถํ นิปาตนฺตรํ เอตํ ทฏฺฐพฺพํ. สพฺพาสวทิฏฺฐีติ สพฺพาสวปริยาเยน อาคตา ทิฏฺฐิ.

ฉกฺกนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.