๖. อริฏฺฐสุตฺตํ

๙๘๒. สาวตฺถินิทานํ. ตตฺร โข ภควา…เป… เอตทโวจ – ‘‘ภาเวถ โน ตุเมฺห ภิกฺขเว, อานาปานสฺสติ’’นฺติ? เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อริฏฺโฐ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหํ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ อานาปานสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, อริฏฺฐ, ภาเวสิ อานาปานสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อตีเตสุ เม, ภนฺเต, กาเมสุ กามจฺฉนฺโท ปหีโน, อนาคเตสุ เม กาเมสุ กามจฺฉนฺโท วิคโต, อชฺฌตฺตพหิทฺธา [อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา (สฺยา. กํ. ปี. ก.)] จ เม ธมฺเมสุ ปฏิฆสญฺญา สุปฺปฏิวินีตา. โส [โสหํ (?)] สโตว อสฺสสิสฺสามิ, สโตว ปสฺสสิสฺสามิ. เอวํ ขฺวาหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ อานาปานสฺสติ’’นฺติ.

‘‘‘อตฺเถสา, อริฏฺฐ, อานาปานสฺสติ, เนสา นตฺถี’ติ วทามิ. อปิ จ, อริฏฺฐ, ยถา อานาปานสฺสติ วิตฺถาเรน ปริปุณฺณา โหติ ตํ สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อริฏฺโฐ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

‘‘กถญฺจ, อริฏฺฐ, อานาปานสฺสติ วิตฺถาเรน ปริปุณฺณา โหติ? อิธ, อริฏฺฐ, ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส สโตว อสฺสสติ, สโตว ปสฺสสติ. ทีฆํ วา อสฺสสนฺโต ‘ทีฆํ อสฺสสามี’ติ ปชานาติ…เป… ‘ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี อสฺสสิสฺสามี’ติ สิกฺขติ, ‘ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี ปสฺสสิสฺสามี’ติ สิกฺขติ. เอวํ โข, อริฏฺฐ, อานาปานสฺสติ วิตฺถาเรน ปริปุณฺณา โหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.