๔. ปฏิปตฺติวคฺโค

๑. ปฐมปฏิปตฺติสุตฺตํ

๓๑. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘มิจฺฉาปฏิปตฺติญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, สมฺมาปฏิปตฺติญฺจ. ตํ สุณาถ. กตมา จ, ภิกฺขเว, มิจฺฉาปฏิปตฺติ? เสยฺยถิทํ – มิจฺฉาทิฏฺฐิ…เป… มิจฺฉาสมาธิ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มิจฺฉาปฏิปตฺติ. กตมา จ, ภิกฺขเว, สมฺมาปฏิปตฺติ? เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมฺมาปฏิปตฺตี’’ติ. ปฐมํ.

๒. ทุติยปฏิปตฺติสุตฺตํ

๓๒. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘มิจฺฉาปฏิปนฺนญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, สมฺมาปฏิปนฺนญฺจ. ตํ สุณาถ. กตโม จ, ภิกฺขเว, มิจฺฉาปฏิปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ…เป… มิจฺฉาสมาธิ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มิจฺฉาปฏิปนฺโน. กตโม จ, ภิกฺขเว, สมฺมาปฏิปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ…เป… สมฺมาสมาธิ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมฺมาปฏิปนฺโน’’ติ. ทุติยํ.

๓. วิรทฺธสุตฺตํ

๓๓. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘เยสํ เกสญฺจิ, ภิกฺขเว, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค วิรทฺโธ, วิรทฺโธ เตสํ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามี. เยสํ เกสญฺจิ, ภิกฺขเว, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค อารทฺโธ, อารทฺโธ เตสํ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามี. กตโม จ, ภิกฺขเว, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค? เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. เยสํ เกสญฺจิ, ภิกฺขเว, อยํ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค วิรทฺโธ, วิรทฺโธ เตสํ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามี. เยสํ เกสญฺจิ, ภิกฺขเว, อยํ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค อารทฺโธ, อารทฺโธ เตสํ อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามี’’ติ. ตติยํ.

๔. ปารงฺคมสุตฺตํ

๓๔. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา อปารา ปารํ คมนาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา อปารา ปารํ คมนาย สํวตฺตนฺตี’’ติ.

อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

‘‘อปฺปกา เต มนุสฺเสสุ, เย ชนา ปารคามิโน;

อถายํ อิตรา ปชา, ตีรเมวานุธาวติ.

‘‘เย จ โข สมฺมทกฺขาเต, ธมฺเม ธมฺมานุวตฺติโน;

เต ชนา ปารเมสฺสนฺติ, มจฺจุเธยฺยํ สุทุตฺตรํ.

‘‘กณฺหํ ธมฺมํ วิปฺปหาย, สุกฺกํ ภาเวถ ปณฺฑิโต;

โอกา อโนกมาคมฺม, วิเวเก ยตฺถ ทูรมํ.

‘‘ตตฺราภิรติมิจฺเฉยฺย, หิตฺวา กาเม อกิญฺจโน;

ปริโยทเปยฺย อตฺตานํ, จิตฺตเกฺลเสหิ ปณฺฑิโต.

‘‘เยสํ สมฺโพธิยงฺเคสุ, สมฺมา จิตฺตํ สุภาวิตํ;

อาทานปฏินิสฺสคฺเค, อนุปาทาย เย รตา;

ขีณาสวา ชุติมนฺโต, เต โลเก ปรินิพฺพุตา’’ติ. จตุตฺถํ;

๕. ปฐมสามญฺญสุตฺตํ

๓๕. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘สามญฺญญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, สามญฺญผลานิ จ. ตํ สุณาถ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สามญฺญํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สามญฺญํ. กตมานิ จ, ภิกฺขเว, สามญฺญผลานิ? โสตาปตฺติผลํ, สกทาคามิผลํ, อนาคามิผลํ, อรหตฺตผลํ – อิมานิ วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, สามญฺญผลานี’’ติ. ปญฺจมํ.

๖. ทุติยสามญฺญสุตฺตํ

๓๖. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘สามญฺญญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, สามญฺญตฺถญฺจ. ตํ สุณาถ. กตมญฺจ โข, ภิกฺขเว, สามญฺญํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สามญฺญํ. กตโม จ, ภิกฺขเว, สามญฺญตฺโถ? โย โข, ภิกฺขเว, ราคกฺขโย โทสกฺขโย โมหกฺขโย – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สามญฺญตฺโถ’’ติ. ฉฏฺฐํ.

๗. ปฐมพฺรหฺมญฺญสุตฺตํ

๓๗. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘พฺรหฺมญฺญญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, พฺรหฺมญฺญผลานิ จ. ตํ สุณาถ. กตมญฺจ โข, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญํ. กตมานิ จ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญผลานิ? โสตาปตฺติผลํ, สกทาคามิผลํ, อนาคามิผลํ, อรหตฺตผลํ – อิมานิ วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญผลานี’’ติ. สตฺตมํ.

๘. ทุติยพฺรหฺมญฺญสุตฺตํ

๓๘. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘พฺรหฺมญฺญญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, พฺรหฺมญฺญตฺถญฺจ. ตํ สุณาถ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญํ. กตโม จ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญตฺโถ? โย โข, ภิกฺขเว, ราคกฺขโย โทสกฺขโย โมหกฺขโย – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมญฺญตฺโถ’’ติ. อฏฺฐมํ.

๙. ปฐมพฺรหฺมจริยสุตฺตํ

๓๙. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘พฺรหฺมจริยญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, พฺรหฺมจริยผลานิ จ. ตํ สุณาถ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ. กตมานิ จ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยผลานิ? โสตาปตฺติผลํ, สกทาคามิผลํ, อนาคามิผลํ, อรหตฺตผลํ – อิมานิ วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยผลานี’’ติ. นวมํ.

๑๐. ทุติยพฺรหฺมจริยสุตฺตํ

๔๐. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘พฺรหฺมจริยญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, พฺรหฺมจริยตฺถญฺจ. ตํ สุณาถ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ. กตโม จ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยตฺโถ? โย โข, ภิกฺขเว, ราคกฺขโย โทสกฺขโย โมหกฺขโย – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยตฺโถ’’ติ. ทสมํ.

ปฏิปตฺติวคฺโค จตุตฺโถ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ปฏิปตฺติ ปฏิปนฺโน จ, วิรทฺธญฺจ ปารํคมา;

สามญฺเญน จ เทฺว วุตฺตา, พฺรหฺมญฺญา อปเร ทุเว;

พฺรหฺมจริเยน เทฺว วุตฺตา, วคฺโค เตน ปวุจฺจตีติ.