๓. ปหานสุตฺตํ

๒๕๑. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, เวทนา. กตมา ติสฺโส? สุขา เวทนา, ทุกฺขา เวทนา, อทุกฺขมสุขา เวทนา. สุขาย, ภิกฺขเว, เวทนาย ราคานุสโย ปหาตพฺโพ, ทุกฺขาย เวทนาย ปฏิฆานุสโย ปหาตพฺโพ, อทุกฺขมสุขาย เวทนาย อวิชฺชานุสโย ปหาตพฺโพ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สุขาย เวทนาย ราคานุสโย ปหีโน โหติ, ทุกฺขาย เวทนาย ปฏิฆานุสโย ปหีโน โหติ, อทุกฺขมสุขาย เวทนาย อวิชฺชานุสโย ปหีโน โหติ, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ นิรนุสโย สมฺมทฺทโส อจฺเฉจฺฉิ [อจฺเฉชฺชิ (พหูสุ)] ตณฺหํ, วิวตฺตยิ [วาวตฺตยิ (สี.)] สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’’ติ.

‘‘สุขํ เวทยมานสฺส [เวทิยมานสฺส (สี. ปี.)], เวทนํ อปฺปชานโต;

โส ราคานุสโย โหติ, อนิสฺสรณทสฺสิโน.

‘‘ทุกฺขํ เวทยมานสฺส, เวทนํ อปฺปชานโต;

ปฏิฆานุสโย โหติ, อนิสฺสรณทสฺสิโน.

‘‘อทุกฺขมสุขํ สนฺตํ, ภูริปญฺเญน เทสิตํ;

ตญฺจาปิ อภินนฺทติ, เนว ทุกฺขา ปมุจฺจติ.

‘‘ยโต จ ภิกฺขุ อาตาปี, สมฺปชญฺญํ น ริญฺจติ;

ตโต โส เวทนา สพฺพา, ปริชานาติ ปณฺฑิโต.

‘‘โส เวทนา ปริญฺญาย, ทิฏฺเฐ ธมฺเม อนาสโว;

กายสฺส เภทา ธมฺมฏฺโฐ, สงฺขฺยํ โนเปติ เวทคู’’ติ. ตติยํ;