๔. โอกฺกนฺตสํยุตฺตํ

๑. จกฺขุสุตฺตํ

๓๐๒. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘จกฺขุํ, ภิกฺขเว, อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ; โสตํ อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ; ฆานํ อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ; ชิวฺหา อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี [วิปริณามินี อญฺญถาภาวินี (?)]; กาโย อนิจฺโจ วิปริณามี อญฺญถาภาวี; มโน อนิจฺโจ วิปริณามี อญฺญถาภาวี. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ – อยํ วุจฺจติ สทฺธานุสารี, โอกฺกนฺโต สมฺมตฺตนิยามํ, สปฺปุริสภูมึ โอกฺกนฺโต, วีติวตฺโต ปุถุชฺชนภูมึ; อภพฺโพ ตํ กมฺมํ กาตุํ, ยํ กมฺมํ กตฺวา นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺเชยฺย; อภพฺโพ จ [อภพฺโพว (สี. สฺยา. กํ.)] ตาว กาลํ กาตุํ ยาว น โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกโรติ’’.

‘‘ยสฺส โข, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺมา เอวํ ปญฺญาย มตฺตโส นิชฺฌานํ ขมนฺติ, อยํ วุจฺจติ – ‘ธมฺมานุสารี, โอกฺกนฺโต สมฺมตฺตนิยามํ, สปฺปุริสภูมึ โอกฺกนฺโต, วีติวตฺโต ปุถุชฺชนภูมึ; อภพฺโพ ตํ กมฺมํ กาตุํ, ยํ กมฺมํ กตฺวา นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺเชยฺย; อภพฺโพ จ ตาว กาลํ กาตุํ ยาว น โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกโรติ’. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ ปชานาติ เอวํ ปสฺสติ, อยํ วุจฺจติ – ‘โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. ปฐมํ.

๒. รูปสุตฺตํ

๓๐๓. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘รูปา, ภิกฺขเว, อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน; สทฺทา อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน; คนฺธา อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน; รสา อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน; โผฏฺฐพฺพา อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน; ธมฺมา อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ สทฺธานุสารี, โอกฺกนฺโต สมฺมตฺตนิยามํ, สปฺปุริสภูมึ โอกฺกนฺโต, วีติวตฺโต ปุถุชฺชนภูมึ; อภพฺโพ ตํ กมฺมํ กาตุํ, ยํ กมฺมํ กตฺวา นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺเชยฺย; อภพฺโพ จ ตาว กาลํ กาตุํ ยาว น โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกโรติ’’.

‘‘ยสฺส โข, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺมา เอวํ ปญฺญาย มตฺตโส นิชฺฌานํ ขมนฺติ, อยํ วุจฺจติ – ‘ธมฺมานุสารี, โอกฺกนฺโต สมฺมตฺตนิยามํ, สปฺปุริสภูมึ โอกฺกนฺโต, วีติวตฺโต ปุถุชฺชนภูมึ; อภพฺโพ ตํ กมฺมํ กาตุํ, ยํ กมฺมํ กตฺวา นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺเชยฺย; อภพฺโพ จ ตาว กาลํ กาตุํ ยาว น โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกโรติ’. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ ปชานาติ เอวํ ปสฺสติ, อยํ วุจฺจติ – ‘โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. ทุติยํ.

๓. วิญฺญาณสุตฺตํ

๓๐๔. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘จกฺขุวิญฺญาณํ, ภิกฺขเว, อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ; โสตวิญฺญาณํ… ฆานวิญฺญาณํ… ชิวฺหาวิญฺญาณํ… กายวิญฺญาณํ… มโนวิญฺญาณํ อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ. โย ภิกฺขเว…เป… สมฺโพธิปรายโน’’ติ. ตติยํ.

๔. สมฺผสฺสสุตฺตํ

๓๐๕. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘จกฺขุสมฺผสฺโส, ภิกฺขเว, อนิจฺโจ วิปริณามี อญฺญถาภาวี; โสตสมฺผสฺโส… ฆานสมฺผสฺโส… ชิวฺหาสมฺผสฺโส… กายสมฺผสฺโส… มโนสมฺผสฺโส อนิจฺโจ วิปริณามี อญฺญถาภาวี. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ ‘สทฺธานุสารี…เป… สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. จตุตฺถํ.

๕. สมฺผสฺสชาสุตฺตํ

๓๐๖. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘จกฺขุสมฺผสฺสชา, ภิกฺขเว, เวทนา อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี; โสตสมฺผสฺสชา เวทนา…เป… ฆานสมฺผสฺสชา เวทนา…เป… ชิวฺหาสมฺผสฺสชา เวทนา…เป… กายสมฺผสฺสชา เวทนา…เป… มโนสมฺผสฺสชา เวทนา อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ ‘สทฺธานุสารี…เป… สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. ปญฺจมํ.

๖. รูปสญฺญาสุตฺตํ

๓๐๗. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘รูปสญฺญา, ภิกฺขเว, อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี; สทฺทสญฺญา… คนฺธสญฺญา… รสสญฺญา… โผฏฺฐพฺพสญฺญา… ธมฺมสญฺญา อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ ‘สทฺธานุสารี…เป… สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. ฉฏฺฐํ.

๗. รูปสญฺเจตนาสุตฺตํ

๓๐๘. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘รูปสญฺเจตนา, ภิกฺขเว, อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี; สทฺทสญฺเจตนา… คนฺธสญฺเจตนา… รสสญฺเจตนา… โผฏฺฐพฺพสญฺเจตนา… ธมฺมสญฺเจตนา อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ ‘สทฺธานุสารี…เป… สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. สตฺตมํ.

๘. รูปตณฺหาสุตฺตํ

๓๐๙. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘รูปตณฺหา, ภิกฺขเว, อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี; สทฺทตณฺหา… คนฺธตณฺหา… รสตณฺหา… โผฏฺฐพฺพตณฺหา… ธมฺมตณฺหา อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ ‘สทฺธานุสารี…เป… สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. อฏฺฐมํ.

๙. ปถวีธาตุสุตฺตํ

๓๑๐. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘ปถวีธาตุ, ภิกฺขเว, อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี; อาโปธาตุ… เตโชธาตุ… วาโยธาตุ… อากาสธาตุ… วิญฺญาณธาตุ อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ ‘สทฺธานุสารี…เป… สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. นวมํ.

๑๐. ขนฺธสุตฺตํ

๓๑๑. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘รูปํ, ภิกฺขเว, อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ; เวทนา อนิจฺจา วิปริณามี อญฺญถาภาวี; สญฺญา… สงฺขารา อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน; วิญฺญาณํ อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ สทฺทหติ อธิมุจฺจติ, อยํ วุจฺจติ สทฺธานุสารี, โอกฺกนฺโต สมฺมตฺตนิยามํ, สปฺปุริสภูมึ โอกฺกนฺโต, วีติวตฺโต ปุถุชฺชนภูมึ; อภพฺโพ ตํ กมฺมํ กาตุํ, ยํ กมฺมํ กตฺวา นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺเชยฺย; อภพฺโพ จ ตาว กาลํ กาตุํ ยาว น โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกโรติ’’.

‘‘ยสฺส โข, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺมา เอวํ ปญฺญาย มตฺตโส นิชฺฌานํ ขมนฺติ, อยํ วุจฺจติ – ‘ธมฺมานุสารี, โอกฺกนฺโต สมฺมตฺตนิยามํ, สปฺปุริสภูมึ โอกฺกนฺโต, วีติวตฺโต ปุถุชฺชนภูมึ; อภพฺโพ ตํ กมฺมํ กาตุํ, ยํ กมฺมํ กตฺวา นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺเชยฺย; อภพฺโพ จ ตาว กาลํ กาตุํ ยาว น โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกโรติ’. โย, ภิกฺขเว, อิเม ธมฺเม เอวํ ปชานาติ เอวํ ปสฺสติ, อยํ วุจฺจติ – ‘โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโน’’’ติ. ทสมํ.

โอกฺกนฺตสํยุตฺตํ [โอกฺกนฺติกสํยุตฺตํ (ปี. ก.)] สมตฺตํ.