๒. ปฏิปทาสุตฺตํ

๔๔. สาวตฺถินิทานํ. ‘‘สกฺกายสมุทยคามินิญฺจ โว, ภิกฺขเว, ปฏิปทํ เทเสสฺสามิ, สกฺกายนิโรธคามินิญฺจ ปฏิปทํ. ตํ สุณาถ. กตมา จ, ภิกฺขเว, สกฺกายสมุทยคามินี ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อริยานํ อทสฺสาวี อริยธมฺมสฺส อโกวิโท อริยธมฺเม อวินีโต, สปฺปุริสานํ อทสฺสาวี สปฺปุริสธมฺมสฺส อโกวิโท สปฺปุริสธมฺเม อวินีโต, รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ; อตฺตนิ วา รูปํ, รูปสฺมึ วา อตฺตานํ. เวทนํ อตฺตโต… สญฺญํ… สงฺขาเร… วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, วิญฺญาณวนฺตํ วา อตฺตานํ; อตฺตนิ วา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘สกฺกายสมุทยคามินี ปฏิปทา, สกฺกายสมุทยคามินี ปฏิปทา’ติ. อิติ หิทํ, ภิกฺขเว, วุจฺจติ ‘ทุกฺขสมุทยคามินี สมนุปสฺสนา’ติ. อยเมเวตฺถ อตฺโถ’’.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สกฺกายนิโรธคามินี ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, สุตวา อริยสาวโก อริยานํ ทสฺสาวี อริยธมฺมสฺส โกวิโท อริยธมฺเม สุวินีโต, สปฺปุริสานํ ทสฺสาวี สปฺปุริสธมฺมสฺส โกวิโท สปฺปุริสธมฺเม สุวินีโต, น รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, น รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ; น อตฺตนิ วา รูปํ, น รูปสฺมึ วา อตฺตานํ. น เวทนํ อตฺตโต… น สญฺญํ… น สงฺขาเร… น วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, น วิญฺญาณวนฺตํ วา อตฺตานํ; น อตฺตนิ วา วิญฺญาณํ, น วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘สกฺกายนิโรธคามินี ปฏิปทา, สกฺกายนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ. อิติ หิทํ, ภิกฺขเว, วุจฺจติ ‘ทุกฺขนิโรธคามินี สมนุปสฺสนา’ติ. อยเมเวตฺถ อตฺโถ’’ติ. ทุติยํ.