๑. ปฐมวคฺโค

๑. อฏฺฐิสุตฺตํ

๒๐๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ ลกฺขโณ อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน [มหาโมคฺคลาโน (ก.)] คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต วิหรนฺติ. อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยนายสฺมา ลกฺขโณ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ลกฺขณํ เอตทโวจ – ‘‘อายามาวุโส [เอหิ อาวุโส (สฺยา. กํ. ก.)] ลกฺขณ, ราชคหํ ปิณฺฑาย ปวิสิสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา ลกฺขโณ อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ. อถ โข อายสฺมา ลกฺขโณ อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, เหตุ โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ? ‘‘อกาโล โข, อาวุโส ลกฺขณ, เอตสฺส ปญฺหสฺส. ภควโต มํ สนฺติเก เอตํ ปญฺหํ ปุจฺฉา’’ติ.

อถ โข อายสฺมา จ ลกฺขโณ อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ลกฺขโณ อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ – ‘‘อิธายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ. โก นุ โข, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, เหตุ โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ?

‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ อฏฺฐิกสงฺขลิกํ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. ตเมนํ คิชฺฌาปิ กากาปิ กุลลาปิ อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา ผาสุฬนฺตริกาหิ วิตุเทนฺติ วิตจฺเฉนฺติ วิราเชนฺติ [วิตุเทนฺติ (สี.), วิตจฺเฉนฺติ วิภเชนฺติ (ปี. ก.)]. สา สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ. ตสฺส มยฺหํ, อาวุโส, เอตทโหสิ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ! เอวรูโปปิ นาม สตฺโต ภวิสฺสติ! เอวรูโปปิ นาม ยกฺโข ภวิสฺสติ! เอวรูโปปิ นาม อตฺตภาวปฏิลาโภ ภวิสฺสตี’’’ติ!!

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘จกฺขุภูตา วต, ภิกฺขเว, สาวกา วิหรนฺติ; ญาณภูตา วต, ภิกฺขเว, สาวกา วิหรนฺติ, ยตฺร หิ นาม สาวโก เอวรูปํ ญสฺสติ วา ทกฺขติ วา สกฺขึ วา กริสฺสติ. ปุพฺเพว เม โส, ภิกฺขเว, สตฺโต ทิฏฺโฐ อโหสิ, อปิ จาหํ น พฺยากาสึ. อหญฺเจตํ [อหเมเวตํ (สี.)] พฺยากเรยฺยํ, ปเร จ เม [ปเร เม (สี.)] น สทฺทเหยฺยุํ. เย เม น สทฺทเหยฺยุํ, เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห โคฆาตโก อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน พหูนิ วสฺสานิ พหูนิ วสฺสสตานิ พหูนิ วสฺสสหสฺสานิ พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ นิรเย ปจฺจิตฺวา ตสฺเสว กมฺมสฺส วิปากาวเสเสน เอวรูปํ อตฺตภาวปฏิลาภํ ปฏิสํเวทยตี’’ติ. (สพฺเพสํ สุตฺตนฺตานํ เอเสว เปยฺยาโล). ปฐมํ.

๒. เปสิสุตฺตํ

๒๐๓. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ มํสเปสึ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. ตเมนํ คิชฺฌาปิ กากาปิ กุลลาปิ อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา วิตจฺเฉนฺติ วิราเชนฺติ [วิราเชนฺติ (สี. สฺยา. กํ.), วิภเชนฺติ (ปี. ก.)]. สา สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห โคฆาตโก อโหสิ…เป…. ทุติยํ.

๓. ปิณฺฑสุตฺตํ

๒๐๔. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ มํสปิณฺฑํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. ตเมนํ คิชฺฌาปิ กากาปิ กุลลาปิ อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา วิตจฺเฉนฺติ วิราเชนฺติ. สา สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สากุณิโก อโหสิ…เป…. ตติยํ.

๔. นิจฺฉวิสุตฺตํ

๒๐๕. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ นิจฺฉวึ ปุริสํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. ตเมนํ คิชฺฌาปิ กากาปิ กุลลาปิ อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา วิตจฺเฉนฺติ วิราเชนฺติ. โส สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห โอรพฺภิโก อโหสิ…เป…. จตุตฺถํ.

๕. อสิโลมสุตฺตํ

๒๐๖. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ อสิโลมํ ปุริสํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. ตสฺส เต อสี อุปฺปติตฺวา อุปฺปติตฺวา ตสฺเสว กาเย นิปตนฺติ. โส สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สูกริโก อโหสิ…เป…. ปญฺจมํ.

๖. สตฺติสุตฺตํ

๒๐๗. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ สตฺติโลมํ ปุริสํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. ตสฺส ตา สตฺติโย อุปฺปติตฺวา อุปฺปติตฺวา ตสฺเสว กาเย นิปตนฺติ. โส สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห มาควิโก อโหสิ…เป…. ฉฏฺฐํ.

๗. อุสุโลมสุตฺตํ

๒๐๘. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ อุสุโลมํ ปุริสํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. ตสฺส เต อุสู อุปฺปติตฺวา อุปฺปติตฺวา ตสฺเสว กาเย นิปตนฺติ. โส สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห การณิโก อโหสิ…เป…. สตฺตมํ.

๘. สูจิโลมสุตฺตํ

๒๐๙. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ สูจิโลมํ ปุริสํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. ตสฺส ตา สูจิโย อุปฺปติตฺวา อุปฺปติตฺวา ตสฺเสว กาเย นิปตนฺติ. โส สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สูโต [สารถิโก (ก. วินเยปิ)] อโหสิ…เป…. อฏฺฐมํ.

๙. ทุติยสูจิโลมสุตฺตํ

๒๑๐. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ สูจิโลมํ ปุริสํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. ตสฺส ตา สูจิโย สีเส ปวิสิตฺวา มุขโต นิกฺขมนฺติ; มุเข ปวิสิตฺวา อุรโต นิกฺขมนฺติ; อุเร ปวิสิตฺวา อุทรโต นิกฺขมนฺติ; อุทเร ปวิสิตฺวา อูรูหิ นิกฺขมนฺติ; อูรูสุ ปวิสิตฺวา ชงฺฆาหิ นิกฺขมนฺติ; ชงฺฆาสุ ปวิสิตฺวา ปาเทหิ นิกฺขมนฺติ; โส สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สูจโก อโหสิ…เป…. นวมํ.

๑๐. กุมฺภณฺฑสุตฺตํ

๒๑๑. ‘‘อิธาหํ, อาวุโส, คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ กุมฺภณฺฑํ ปุริสํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. โส คจฺฉนฺโตปิ เตว อณฺเฑ ขนฺเธ อาโรเปตฺวา คจฺฉติ. นิสีทนฺโตปิ เตเสฺวว อณฺเฑสุ นิสีทติ. ตเมนํ คิชฺฌาปิ กากาปิ กุลลาปิ อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา วิตจฺเฉนฺติ วิราเชนฺติ. โส สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรติ…เป… เอโส, ภิกฺขเว, สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห คามกูฏโก อโหสิ…เป…. ทสมํ.

ปฐโม วคฺโค.

ตสฺสุทฺทานํ –

อฏฺฐิ เปสิ อุโภ คาวฆาตกา,

ปิณฺโฑ สากุณิโย นิจฺฉโวรพฺภิ;

อสิ สูกริโก สตฺติมาควิ,

อุสุ การณิโก สูจิ สารถิ;

โย จ สิพฺพิยติ สูจโก หิ โส,

อณฺฑภาริ อหุ คามกูฏโกติ.