๗. สุนิกฺขิตฺตวคฺโค

๑. จิตฺตลตาวิมานวตฺถุ

๑๑๑๔. ‘‘ยถา วนํ จิตฺตลตํ ปภาสติ, อุยฺยานเสฏฺฐํ ติทสานมุตฺตมํ;

ตถูปมํ ตุยฺหมิทํ วิมานํ, โอภาสยํ ติฏฺฐติ อนฺตลิกฺเข.

๑๑๑๕. ‘‘เทวิทฺธิปตฺโตสิ มหานุภาโว, มนุสฺสภูโต กิมกาสิ ปุญฺญํ;

เกนาสิ เอวํ ชลิตานุภาโว, วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

๑๑๑๖. โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน…เป… ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๑๑๑๗. ‘‘อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูโต, ทลิทฺโท อตาโณ กปโณ กมฺมกโร อโหสึ;

ชิณฺเณ จ มาตาปิตโร อภารึ [อภรึ (สี. สฺยา.)], ปิยา จ เม สีลวนฺโต อเหสุํ;

อนฺนญฺจ ปานญฺจ ปสนฺนจิตฺโต, สกฺกจฺจ ทานํ วิปุลํ อทาสิ.

๑๑๑๘. ‘‘เตน เมตาทิโส วณฺโณ…เป… วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

จิตฺตลตาวิมานํ ปฐมํ.

๒. นนฺทนวิมานวตฺถุ

๑๑๒๐. ‘‘ยถา วนํ นนฺทนํ [นนฺทนํ จิตฺตลตํ (สี. สฺยา. ก.), นนฺทวนํ (ก.)] ปภาสติ, อุยฺยานเสฏฺฐํ ติทสานมุตฺตมํ;

ตถูปมํ ตุยฺหมิทํ วิมานํ, โอภาสยํ ติฏฺฐติ อนฺตลิกฺเข.

๑๑๒๑. ‘‘เทวิทฺธิปตฺโตสิ มหานุภาโว, มนุสฺสภูโต กิมกาสิ ปุญฺญํ;

เกนาสิ เอวํ ชลิตานุภาโว, วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

๑๑๒๒. โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน…เป… ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๑๑๒๓. ‘‘อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูโต, ทลิทฺโท อตาโณ กปโณ กมฺมกโร อโหสึ;

ชิณฺเณ จ มาตาปิตโร อภารึ, ปิยา จ เม สีลวนฺโต อเหสุํ;

อนฺนญฺจ ปานญฺจ ปสนฺนจิตฺโต, สกฺกจฺจ ทานํ วิปุลํ อทาสึ.

๑๑๒๔. ‘‘เตน เมตาทิโส วณฺโณ…เป… วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

นนฺทนวิมานํ ทุติยํ.

๓. มณิถูณวิมานวตฺถุ

๑๑๒๖. ‘‘อุจฺจมิทํ มณิถูณํ วิมานํ, สมนฺตโต ทฺวาทส โยชนานิ;

กูฏาคารา สตฺตสตา อุฬารา, เวฬุริยถมฺภา รุจกตฺถตา สุภา.

๑๑๒๗. ‘‘ตตฺถจฺฉสิ ปิวสิ ขาทสิ จ, ทิพฺพา จ วีณา ปวทนฺติ วคฺคุํ;

ทิพฺพา รสา กามคุเณตฺถ ปญฺจ, นาริโย จ นจฺจนฺติ สุวณฺณฉนฺนา.

๑๑๒๘. ‘‘เกน เตตาทิโส วณฺโณ…เป…วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

๑๑๓๐. โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน…เป…ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๑๑๓๑. ‘‘อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูโต, วิวเน ปเถ สงฺกมนํ [จงฺกมนํ (สี.), จงฺกมํ (สฺยา.), สมกํ (ก. สี.)] อกาสึ;

อารามรุกฺขานิ จ โรปยิสฺสํ, ปิยา จ เม สีลวนฺโต อเหสุํ;

อนฺนญฺจ ปานญฺจ ปสนฺนจิตฺโต, สกฺกจฺจ ทานํ วิปุลํ อทาสึ.

๑๑๓๒. ‘‘เตน เมตาทิโส วณฺโณ…เป… วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

มณิถูณวิมานํ ตติยํ.

๔. สุวณฺณวิมานวตฺถุ

๑๑๓๔. ‘‘โสวณฺณมเย ปพฺพตสฺมึ, วิมานํ สพฺพโตปภํ;

เหมชาลปฏิจฺฉนฺนํ [เหมชาลกปจฺฉนฺนํ (สี.)], กิงฺกิณิ [กิงฺกณิก (สฺยา. ก.), กิงฺกิณิก (ปี.)] ชาลกปฺปิตํ.

๑๑๓๕. ‘‘อฏฺฐํสา สุกตา ถมฺภา, สพฺเพ เวฬุริยามยา;

เอกเมกาย อํสิยา, รตนา สตฺต นิมฺมิตา.

๑๑๓๖. ‘‘เวฬุริยสุวณฺณสฺส, ผลิกา รูปิยสฺส จ;

มสารคลฺลมุตฺตาหิ, โลหิตงฺคมณีหิ จ.

๑๑๓๗. ‘‘จิตฺรา มโนรมา ภูมิ, น ตตฺถุทฺธํสตี รโช;

โคปาณสีคณา ปีตา, กูฏํ ธาเรนฺติ นิมฺมิตา.

๑๑๓๘. ‘‘โสปาณานิ จ จตฺตาริ, นิมฺมิตา จตุโร ทิสา;

นานารตนคพฺเภหิ, อาทิจฺโจว วิโรจติ.

๑๑๓๙. ‘‘เวทิยา จตสฺโส ตตฺถ, วิภตฺตา ภาคโส มิตา;

ททฺทลฺลมานา อาภนฺติ, สมนฺตา จตุโร ทิสา.

๑๑๔๐. ‘‘ตสฺมึ วิมาเน ปวเร, เทวปุตฺโต มหปฺปโภ;

อติโรจสิ วณฺเณน, อุทยนฺโตว ภาณุมา.

๑๑๔๑. ‘‘ทานสฺส เต อิทํ ผลํ, อโถ สีลสฺส วา ปน;

อโถ อญฺชลิกมฺมสฺส, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต’’.

๑๑๔๒. โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน…เป… ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๑๑๔๓. ‘‘อหํ อนฺธกวินฺทสฺมึ, พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน;

วิหารํ สตฺถุ กาเรสึ, ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.

๑๑๔๔. ‘‘ตตฺถ คนฺธญฺจ มาลญฺจ, ปจฺจยญฺจ [ปจฺจคฺคญฺจ (สี.), ปจฺจคฺฆญฺจ (?)] วิเลปนํ;

วิหารํ สตฺถุ อทาสึ, วิปฺปสนฺเนน เจตสา;

เตน มยฺหํ อิทํ ลทฺธํ, วสํ วตฺเตมิ นนฺทเน.

๑๑๔๕. ‘‘นนฺทเน จ วเน [นนฺทเน ปวเน (สี. สฺยา.)] รมฺเม, นานาทิชคณายุเต;

รมามิ นจฺจคีเตหิ, อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต’’ติ.

สุวณฺณวิมานํ จตุตฺถํ.

๕. อมฺพวิมานวตฺถุ

๑๑๔๖. ‘‘อุจฺจมิทํ มณิถูณํ วิมานํ, สมนฺตโต ทฺวาทส โยชนานิ;

กูฏาคารา สตฺตสตา อุฬารา, เวฬุริยถมฺภา รุจกตฺถตา สุภา.

๑๑๔๗. ‘‘ตตฺถจฺฉสิ ปิวสิ ขาทสิ จ, ทิพฺพา จ วีณา ปวทนฺติ วคฺคุํ;

ทิพฺพา รสา กามคุเณตฺถ ปญฺจ, นาริโย จ นจฺจนฺติ สุวณฺณฉนฺนา.

๑๑๔๘. ‘‘เกน เตตาทิโส วณฺโณ…เป… วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

๑๑๕๐. โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน…เป… ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๑๑๕๑. ‘‘คิมฺหานํ ปจฺฉิเม มาเส, ปตปนฺเต [ปตาปนฺเต (สฺยา.), ปตาเปนฺเต (ก.)] ทิวงฺกเร;

ปเรสํ ภตโก โปโส, อมฺพารามมสิญฺจติ.

๑๑๕๒. ‘‘อถ เตนาคมา ภิกฺขุ, สาริปุตฺโตติ วิสฺสุโต;

กิลนฺตรูโป กาเยน, อกิลนฺโตว เจตสา.

๑๑๕๓. ‘‘ตญฺจ ทิสฺวาน อายนฺตํ, อโวจํ อมฺพสิญฺจโก;

สาธุ ตํ [สาธุกํ (ก.)] ภนฺเต นฺหาเปยฺยํ, ยํ มมสฺส สุขาวหํ.

๑๑๕๔. ‘‘ตสฺส เม อนุกมฺปาย, นิกฺขิปิ ปตฺตจีวรํ;

นิสีทิ รุกฺขมูลสฺมึ, ฉายาย เอกจีวโร.

๑๑๕๕. ‘‘ตญฺจ อจฺเฉน วารินา, ปสนฺนมานโส นโร;

นฺหาปยี รุกฺขมูลสฺมึ, ฉายาย เอกจีวรํ.

๑๑๕๖. ‘‘อมฺโพ จ สิตฺโต สมโณ จ นฺหาปิโต, มยา จ ปุญฺญํ ปสุตํ อนปฺปกํ;

อิติ โส ปีติยา กายํ, สพฺพํ ผรติ อตฺตโน.

๑๑๕๗. ‘‘ตเทว เอตฺตกํ กมฺมํ, อกาสึ ตาย ชาติยา;

ปหาย มานุสํ เทหํ, อุปปนฺโนมฺหิ นนฺทนํ.

๑๑๕๘. ‘‘นนฺทเน จ วเน รมฺเม, นานาทิชคณายุเต;

รมามิ นจฺจคีเตหิ, อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต’’ติ.

อมฺพวิมานํ ปญฺจมํ.

๖. โคปาลวิมานวตฺถุ

๑๑๕๙. ‘‘ทิสฺวาน เทวํ ปฏิปุจฺฉิ ภิกฺขุ, อุจฺเจ วิมานมฺหิ จิรฏฺฐิติเก;

อามุตฺตหตฺถาภรณํ ยสสฺสึ [อามุตฺตหตฺถาภรโณ ยสสฺสี (สฺยา. ปี. ก.)], ทิพฺเพ วิมานมฺหิ ยถาปิ จนฺทิมา.

๑๑๖๐. ‘‘อลงฺกโต มลฺยธโร [มาลภารี (สี.), มาลธรี (ก.)] สุวตฺโถ, สุกุณฺฑลี กปฺปิตเกสมสฺสุ;

อามุตฺตหตฺถาภรโณ ยสสฺสี, ทิพฺเพ วิมานมฺหิ ยถาปิ จนฺทิมา.

๑๑๖๑. ‘‘ทิพฺพา จ วีณา ปวทนฺติ วคฺคุํ, อฏฺฐฏฺฐกา สิกฺขิตา สาธุรูปา;

ทิพฺพา จ กญฺญา ติทสจรา อุฬารา, นจฺจนฺติ คายนฺติ ปโมทยนฺติ.

๑๑๖๒. ‘‘เทวิทฺธิปตฺโตสิ มหานุภาโว, มนุสฺสภูโต กิมกาสิ ปุญฺญํ;

เกนาสิ เอวํ ชลิตานุภาโว, วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี’’ติ.

๑๑๖๓. โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน…เป… ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๑๑๖๔. ‘‘อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูโต, สงฺคมฺม รกฺขิสฺสํ ปเรสํ เธนุโย;

ตโต จ อาคา สมโณ มมนฺติเก คาโว จ มาเส อคมํสุ ขาทิตุํ.

๑๑๖๕. ‘‘ทฺวยชฺช กิจฺจํ อุภยญฺจ การิยํ, อิจฺเจวหํ [อิจฺเจวํ (ก.)] ภนฺเต ตทา วิจินฺตยึ;

ตโต จ สญฺญํ ปฏิลทฺธโยนิโส, ททามิ ภนฺเตติ ขิปึ อนนฺตกํ.

๑๑๖๖. ‘‘โส มาสเขตฺตํ ตุริโต อวาสรึ, ปุรา อยํ ภญฺชติ ยสฺสิทํ ธนํ;

ตโต จ กโณฺห อุรโค มหาวิโส, อฑํสิ ปาเท ตุริตสฺส เม สโต.

๑๑๖๗. ‘‘สฺวาหํ อฏฺโฏมฺหิ ทุกฺเขน ปีฬิโต, ภิกฺขุ จ ตํ สามํ มุญฺจิตฺวานนฺตกํ [มุญฺจิตฺว นนฺตกํ (สี.), มุญฺจิตฺวา อนนฺตกํ (สฺยา.)];

อหาสิ กุมฺมาสํ มมานุกมฺปยา [มมานุกมฺปิยา (ปี. ก.), มมานุกมฺปาย (สฺยา.)], ตโต จุโต กาลกโตมฺหิ เทวตา.

๑๑๖๘. ‘‘ตเทว กมฺมํ กุสลํ กตํ มยา, สุขญฺจ กมฺมํ อนุโภมิ อตฺตนา;

ตยา หิ ภนฺเต อนุกมฺปิโต ภุสํ, กตญฺญุตาย อภิปาทยามิ ตํ.

๑๑๖๙. ‘‘สเทวเก โลเก สมารเก จ, อญฺโญ มุนิ นตฺถิ ตยานุกมฺปโก;

ตยา หิ ภนฺเต อนุกมฺปิโต ภุสํ, กตญฺญุตาย อภิวาทยามิ ตํ.

๑๑๗๐. ‘‘อิมสฺมึ โลเก ปรสฺมึ วา ปน, อญฺโญ มุนี นตฺถิ ตยานุกมฺปโก;

ตยา หิ ภนฺเต อนุกมฺปิโต ภุสํ, กตญฺญุตาย อภิวาทยามิ ต’’นฺติ.

โคปาลวิมานํ ฉฏฺฐํ.

๗. กณฺฑกวิมานวตฺถุ

๑๑๗๑. ‘‘ปุณฺณมาเส ยถา จนฺโท, นกฺขตฺตปริวาริโต;

สมนฺตา อนุปริยาติ, ตารกาธิปตี สสี.

๑๑๗๒. ‘‘ตถูปมํ อิทํ พฺยมฺหํ, ทิพฺพํ เทวปุรมฺหิ จ;

อติโรจติ วณฺเณน, อุทยนฺโตว รํสิมา.

๑๑๗๓. ‘‘เวฬุริยสุวณฺณสฺส, ผลิกา รูปิยสฺส จ;

มสารคลฺลมุตฺตาหิ, โลหิตงฺคมณีหิ จ.

๑๑๗๔. ‘‘จิตฺรา มโนรมา ภูมิ, เวฬูริยสฺส สนฺถตา;

กูฏาคารา สุภา รมฺมา, ปาสาโท เต สุมาปิโต.

๑๑๗๕. ‘‘รมฺมา จ เต โปกฺขรณี, ปุถุโลมนิเสวิตา;

อจฺโฉทกา วิปฺปสนฺนา, โสวณฺณวาลุกสนฺถตา.

๑๑๗๖. ‘‘นานาปทุมสญฺฉนฺนา, ปุณฺฑรีกสโมตตา [สโมตฺถตา (ก.), สโมคตา (สฺยา.)];

สุรภึ สมฺปวายนฺติ, มนุญฺญา มาลุเตริตา.

๑๑๗๗. ‘‘ตสฺสา เต อุภโต ปสฺเส, วนคุมฺพา สุมาปิตา;

อุเปตา ปุปฺผรุกฺเขหิ, ผลรุกฺเขหิ จูภยํ.

๑๑๗๘. ‘‘โสวณฺณปาเท ปลฺลงฺเก, มุทุเก โคณกตฺถเต [โจลสนฺถเต (สี.)];

นิสินฺนํ เทวราชํว, อุปติฏฺฐนฺติ อจฺฉรา.

๑๑๗๙. ‘‘สพฺพาภรณสญฺฉนฺนา, นานามาลาวิภูสิตา;

รเมนฺติ ตํ มหิทฺธิกํ, วสวตฺตีว โมทสิ.

๑๑๘๐. ‘‘เภริสงฺขมุทิงฺคาหิ, วีณาหิ ปณเวหิ จ;

รมสิ รติสมฺปนฺโน, นจฺจคีเต สุวาทิเต.

๑๑๘๑. ‘‘ทิพฺพา เต วิวิธา รูปา, ทิพฺพา สทฺทา อโถ รสา;

คนฺธา จ เต อธิปฺเปตา, โผฏฺฐพฺพา จ มโนรมา.

๑๑๘๒. ‘‘ตสฺมึ วิมาเน ปวเร, เทวปุตฺต มหปฺปโภ;

อติโรจสิ วณฺเณน, อุทยนฺโตว ภาณุมา.

๑๑๘๓. ‘‘ทานสฺส เต อิทํ ผลํ, อโถ สีลสฺส วา ปน;

อโถ อญฺชลิกมฺมสฺส, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต’’.

๑๑๘๔. โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน…เป… ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๑๑๘๕. ‘‘อหํ กปิลวตฺถุสฺมึ, สากิยานํ ปุรุตฺตเม;

สุทฺโธทนสฺส ปุตฺตสฺส, กณฺฑโก สหโช อหํ.

๑๑๘๖. ‘‘ยทา โส อฑฺฒรตฺตายํ, โพธาย มภินิกฺขมิ;

โส มํ มุทูหิ ปาณีหิ, ชาลิ [ชาล (สี.)] ตมฺพนเขหิ จ.

๑๑๘๗. ‘‘สตฺถึ อาโกฏยิตฺวาน, วห สมฺมาติ จพฺรวิ;

อหํ โลกํ ตารยิสฺสํ, ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ.

๑๑๘๘. ‘‘ตํ เม คิรํ สุณนฺตสฺส, หาโส เม วิปุโล อหุ;

อุทคฺคจิตฺโต สุมโน, อภิสีสึ [อภิสึสึ (สี.), อภิสีสิ (ปี.)] ตทา อหํ.

๑๑๘๙. ‘‘อภิรูฬฺหญฺจ มํ ญตฺวา, สกฺยปุตฺตํ มหายสํ;

อุทคฺคจิตฺโต มุทิโต, วหิสฺสํ ปุริสุตฺตมํ.

๑๑๙๐. ‘‘ปเรสํ วิชิตํ คนฺตฺวา, อุคฺคตสฺมึ ทิวากเร [ทิวงฺกเร (สฺยา. ก.)];

มมํ ฉนฺนญฺจ โอหาย, อนเปกฺโข โส อปกฺกมิ.