๑๒. รชฺชุมาลาวิมานวตฺถุ

๘๒๖. ‘‘อภิกฺกนฺเตน วณฺเณน, ยา ตฺวํ ติฏฺฐสิ เทวเต;

หตฺถปาเท จ วิคฺคยฺห, นจฺจสิ สุปฺปวาทิเต.

๘๒๗. ‘‘ตสฺสา เต นจฺจมานาย, องฺคมงฺเคหิ สพฺพโส;

ทิพฺพา สทฺทา นิจฺฉรนฺติ, สวนียา มโนรมา.

๘๒๘. ‘‘ตสฺสา เต นจฺจมานาย, องฺคมงฺเคหิ สพฺพโส;

ทิพฺพา คนฺธา ปวายนฺติ, สุจิคนฺธา มโนรมา.

๘๒๙. ‘‘วิวตฺตมานา กาเยน, ยา เวณีสุ ปิฬนฺธนา;

เตสํ สุยฺยติ นิคฺโฆโส, ตุริเย ปญฺจงฺคิเก ยถา.

๘๓๐. ‘‘วฏํสกา วาตธุตา, วาเตน สมฺปกมฺปิตา;

เตสํ สุยฺยติ นิคฺโฆโส, ตุริเย ปญฺจงฺคิเก ยถา.

๘๓๑. ‘‘ยาปิ เต สิรสฺมึ มาลา, สุจิคนฺธา มโนรมา;

วาติ คนฺโธ ทิสา สพฺพา, รุกฺโข มญฺชูสโก ยถา.

๘๓๒. ‘‘ฆายเส ตํ สุจิคนฺธํ, รูปํ ปสฺสสิ อมานุสํ;

เทวเต ปุจฺฉิตาจิกฺข, กิสฺส กมฺมสฺสิทํ ผล’’นฺติ.

๘๓๓. ‘‘ทาสี อหํ ปุเร อาสึ, คยายํ พฺราหฺมณสฺสหํ;

อปฺปปุญฺญา อลกฺขิกา, รชฺชุมาลาติ มํ วิทุํ [วิทู (สฺยา. ปี. ก.)].

๘๓๔. ‘‘อกฺโกสานํ วธานญฺจ, ตชฺชนาย จ อุคฺคตา [อุกฺกตา (สี. สฺยา.)];

กุฏํ คเหตฺวา นิกฺขมฺม, อคญฺฉึ [อาคจฺฉึ (สฺยา. ก.), อคจฺฉึ (ปี.), คจฺฉึ (สี.)] อุทหาริยา [อุทกหาริยา (สี.)].

๘๓๕. ‘‘วิปเถ กุฏํ นิกฺขิปิตฺวา, วนสณฺฑํ อุปาคมึ;

อิเธวาหํ มริสฺสามิ, โก อตฺโถ [กฺวตฺโถสิ (ก.), กีวตฺโถปิ (สฺยา.)] ชีวิเตน เม.

๘๓๖. ‘‘ทฬฺหํ ปาสํ กริตฺวาน, อาสุมฺภิตฺวาน ปาทเป;

ตโต ทิสา วิโลเกสึ,โก นุ โข วนมสฺสิโต.

๘๓๗. ‘‘ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ, สพฺพโลกหิตํ มุนึ;

นิสินฺนํ รุกฺขมูลสฺมึ, ฌายนฺตํ อกุโตภยํ.

๘๓๘. ‘‘ตสฺสา เม อหุ สํเวโค, อพฺภุโต โลมหํสโน;

โก นุ โข วนมสฺสิโต, มนุสฺโส อุทาหุ เทวตา.

๘๓๙. ‘‘ปาสาทิกํ ปสาทนียํ, วนา นิพฺพนมาคตํ;

ทิสฺวา มโน เม ปสีทิ, นายํ ยาทิสกีทิโส.

๘๔๐. ‘‘คุตฺตินฺทฺริโย ฌานรโต, อพหิคฺคตมานโส;

หิโต สพฺพสฺส โลกสฺส, พุทฺโธ อยํ [โสยํ (สี.)] ภวิสฺสติ.

๘๔๑. ‘‘ภยเภรโว ทุราสโท, สีโหว คุหมสฺสิโต;

ทุลฺลภายํ ทสฺสนาย, ปุปฺผํ โอทุมฺพรํ ยถา.

๘๔๒. ‘‘โส มํ มุทูหิ วาจาหิ, อาลปิตฺวา ตถาคโต;

รชฺชุมาเลติ มํโวจ, สรณํ คจฺฉ ตถาคตํ.

๘๔๓. ‘‘ตาหํ คิรํ สุณิตฺวาน, เนลํ อตฺถวตึ สุจึ;

สณฺหํ มุทุญฺจ วคฺคุญฺจ, สพฺพโสกาปนูทนํ.

๘๔๔. ‘‘กลฺลจิตฺตญฺจ มํ ญตฺวา, ปสนฺนํ สุทฺธมานสํ;

หิโต สพฺพสฺส โลกสฺส, อนุสาสิ ตถาคโต.

๘๔๕. ‘‘อิทํ ทุกฺขนฺติ มํโวจ, อยํ ทุกฺขสฺส สมฺภโว;

ทุกฺข [อยํ (สี. สฺยา. ปี.)] นิโรโธ มคฺโค จ [ทุกฺขนิโรโธ จ (สฺยา.)], อญฺชโส อมโตคโธ.

๘๔๖. ‘‘อนุกมฺปกสฺส กุสลสฺส, โอวาทมฺหิ อหํ ฐิตา;

อชฺฌคา อมตํ สนฺตึ, นิพฺพานํ ปทมจฺจุตํ.

๘๔๗. ‘‘สาหํ อวฏฺฐิตาเปมา, ทสฺสเน อวิกมฺปินี;

มูลชาตาย สทฺธาย, ธีตา พุทฺธสฺส โอรสา.

๘๔๘. ‘‘สาหํ รมามิ กีฬามิ, โมทามิ อกุโตภยา;

ทิพฺพมาลํ ธารยามิ, ปิวามิ มธุมทฺทวํ.

๘๔๙. ‘‘สฏฺฐิตุริยสหสฺสานิ, ปฏิโพธํ กโรนฺติ เม;

อาฬมฺโพ คคฺคโร ภีโม, สาธุวาที จ สํสโย.

๘๕๐. ‘‘โปกฺขโร จ สุผสฺโส จ, วีณาโมกฺขา จ นาริโย;

นนฺทา เจว สุนนฺทา จ, โสณทินฺนา สุจิมฺหิตา.

๘๕๑. ‘‘อลมฺพุสา มิสฺสเกสี จ, ปุณฺฑรีกาติทารุณี [… ติจารุณี (สี.)];

เอณีผสฺสา สุผสฺสา [สุปสฺสา (สฺยา. ปี. ก.)] จ, สุภทฺทา [สํภทฺทา (ก.)] มุทุวาทินี.

๘๕๒. ‘‘เอตา จญฺญา จ เสยฺยาเส, อจฺฉรานํ ปโพธิกา;

ตา มํ กาเลนุปาคนฺตฺวา, อภิภาสนฺติ เทวตา.

๘๕๓. ‘‘หนฺท นจฺจาม คายาม, หนฺท ตํ รมยามเส;

นยิทํ อกตปุญฺญานํ, กตปุญฺญานเมวิทํ.

๘๕๔. ‘‘อโสกํ นนฺทนํ รมฺมํ, ติทสานํ มหาวนํ;

สุขํ อกตปุญฺญานํ, อิธ นตฺถิ ปรตฺถ จ.

๘๕๕. ‘‘สุขญฺจ กตปุญฺญานํ, อิธ เจว ปรตฺถ จ;

เตสํ สหพฺยกามานํ, กตฺตพฺพํ กุสลํ พหุํ;

กตปุญฺญา หิ โมทนฺติ, สคฺเค โภคสมงฺคิโน.

๘๕๖. ‘‘พหูนํ วต อตฺถาย, อุปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา;

ทกฺขิเณยฺยา มนุสฺสานํ, ปุญฺญเขตฺตานมากรา;

ยตฺถ การํ กริตฺวาน, สคฺเค โมทนฺติ ทายกา’’ติ.

รชฺชุมาลาวิมานํ ทฺวาทสมํ.

มญฺชิฏฺฐกวคฺโค จตุตฺโถ นิฏฺฐิโต.

ตสฺสุทฺทานํ –

มญฺชิฏฺฐา ปภสฺสรา นาคา, อโลมากญฺชิกทายิกา;

วิหารจตุริตฺถมฺพา, ปีตา อุจฺฉุวนฺทนรชฺชุมาลา จ;

วคฺโค เตน ปวุจฺจตีติ.

อิตฺถิวิมานํ สมตฺตํ.