๗. สาริปุตฺตสํยุตฺตํ

๑-๙. วิเวกชสุตฺตาทิวณฺณนา

๓๓๒-๓๔๐. สาริปุตฺตสํยุตฺตสฺส ปฐเม น เอวํ โหตีติ อหงฺการมมงฺการานํ ปหีนตฺตา เอวํ น โหติ. ทุติยาทีสุปิ เอเสว นโย. ปฐมาทีนิ.

๑๐. สุจิมุขีสุตฺตวณฺณนา

๓๔๑. ทสเม สุจิมุขีติ เอวํนามิกา. อุปสงฺกมีติ เถรํ อภิรูปํ ทสฺสนียํ สุวณฺณวณฺณํ สมนฺตปาสาทิกํ ทิสฺวา ‘‘อิมินา สทฺธึ ปริหาสํ กริสฺสามี’’ติ อุปสงฺกมิ. อถ เถเรน ตสฺมึ วจเน ปฏิกฺขิตฺเต ‘‘อิทานิสฺส วาทํ อาโรเปสฺสามี’’ติ มญฺญมานา เตน หิ, สมณ, อุพฺภมุโข ภุญฺชสีติ อาห. ทิสามุโขติ จตุทฺทิสามุโข, จตสฺโส ทิสา โอโลเกนฺโตติ อตฺโถ. วิทิสามุโขติ จตสฺโส วิทิสา โอโลเกนฺโต.

วตฺถุวิชฺชาติรจฺฉานวิชฺชายาติ วตฺถุวิชฺชาสงฺขาตาย ติรจฺฉานวิชฺชาย. วตฺถุวิชฺชา นาม ลาพุวตฺถุ-กุมฺภณฺฑวตฺถุ-มูลกวตฺถุ-อาทีนํ วตฺถูนํ ผลสมฺปตฺติการณกาลชานนุปาโย. มิจฺฉาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปนฺตีติ เตเนว วตฺถุวิชฺชาติรจฺฉานวิชฺชาสงฺขาเตน มิจฺฉาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปนฺติ, เตสํ วตฺถูนํ สมฺปาทเนน ปสนฺเนหิ มนุสฺเสหิ ทินฺเน ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตา ชีวนฺตีติ อตฺโถ. อโธมุขาติ วตฺถุํ โอโลเกตฺวา ภุญฺชมานวเสน อโธมุขา ภุญฺชนฺติ นาม. เอวํ สพฺพตฺถ โยชนา กาตพฺพา. อปิ เจตฺถ นกฺขตฺตวิชฺชาติ ‘‘อชฺช อิมํ นกฺขตฺตํ อิมินา นกฺขตฺเตน คนฺตพฺพํ, อิมินา อิทญฺจิทญฺจ กาตพฺพ’’นฺติ เอวํ ชานนวิชฺชา. ทูเตยฺยนฺติ ทูตกมฺมํ, เตสํ เตสํ สาสนํ คเหตฺวา ตตฺถ ตตฺถ คมนํ. ปหิณคมนนฺติ เอกคามสฺมึเยว เอกกุลสฺส สาสเนน อญฺญกุลํ อุปสงฺกมนํ. องฺควิชฺชาติ อิตฺถิลกฺขณปุริสลกฺขณวเสน องฺคสมฺปตฺตึ ญตฺวา ‘‘ตาย องฺคสมฺปตฺติยา อิทํ นาม ลพฺภตี’’ติ เอวํ ชานนวิชฺชา. วิทิสามุขาติ องฺควิชฺชา หิ ตํ ตํ สรีรโกฏฺฐาสํ อารพฺภ ปวตฺตตฺตา วิทิสาย ปวตฺตา นาม, ตสฺมา ตาย วิชฺชาย ชีวิกํ กปฺเปตฺวา ภุญฺชนฺตา วิทิสามุขา ภุญฺชนฺติ นาม. เอวมาโรเจสีติ ‘‘ธมฺมิกํ สมณา’’ติอาทีนิ วทมานา สาสนสฺส นิยฺยานิกํ คุณํ กเถสิ. ตญฺจ ปริพฺพาชิกาย กถํ สุตฺวา ปญฺจมตฺตานิ กุลสตานิ สาสเน โอตรึสูติ.

สาริปุตฺตสํยุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.