๕. อานนฺทสุตฺตวณฺณนา

๒๒๕. ปญฺจเม อานนฺโทติ ธมฺมภณฺฑาคาริกตฺเถโร. อติเวลนฺติ อติกฺกนฺตํ เวลํ. คิหิสญฺญตฺติพหุโลติ รตฺติญฺจ ทิวา จ พหุกาลํ คิหี สญฺญาปยนฺโต. ภควติ ปรินิพฺพุเต มหากสฺสปตฺเถโร เถรํ อาห – ‘‘อาวุโส, มยํ ราชคเห วสฺสํ อุปคนฺตฺวา ธมฺมํ สงฺคายิสฺสาม, คจฺฉ ตฺวํ อรญฺญํ ปวิสิตฺวา อุปริมคฺคตฺตยตฺถาย วายามํ กโรหี’’ติ. โส ภควโต ปตฺตจีวรมาทาย โกสลรฏฺฐํ คนฺตฺวา เอกสฺมึ อรญฺญาวาเส วสิตฺวา ปุนทิวเส เอกํ คามํ ปาวิสิ. มนุสฺสา เถรํ ทิสฺวา – ‘‘ภนฺเต อานนฺท, ตุเมฺห ปุพฺเพ สตฺถารา สทฺธึ อาคจฺฉถ. อชฺช เอกกาว อาคตา. กหํ สตฺถารํ ฐเปตฺวา อาคตตฺถ? อิทานิ กสฺส ปตฺตจีวรํ คเหตฺวา วิจรถ? กสฺส มุโขทกํ ทนฺตกฏฺฐํ เทถ, ปริเวณํ สมฺมชฺชถ, วตฺตปฏิวตฺตํ กโรถา’’ติ พหุํ วตฺวา ปริเทวึสุ. เถโร – ‘‘มา, อาวุโส, โสจิตฺถ, มา ปริเทวิตฺถ, อนิจฺจา สงฺขารา’’ติอาทีนิ วตฺวา เต สญฺญาเปตฺวา ภตฺตกิจฺจาวสาเน วสนฏฺฐานเมว คจฺฉติ. มนุสฺสา สายมฺปิ ตตฺถ คนฺตฺวา ตเถว ปริเทวนฺติ. เถโรปิ ตเถว โอวทติ. ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ. อชฺฌภาสีติ ‘‘อยํ เถโร ภิกฺขุสงฺฆสฺส กถํ สุตฺวา ‘สมณธมฺมํ กริสฺสามี’ติ อรญฺญํ ปวิสิตฺวา อิทานิ คิหี สญฺญาเปนฺโต วิหรติ, สตฺถุ สาสนํ อสงฺคหิตปุปฺผราสิ วิย ฐิตํ, ธมฺมสงฺคหํ น กโรติ, โจเทสฺสามิ น’’นฺติ จินฺเตตฺวา อภาสิ.

ปสกฺกิยาติ ปวิสิตฺวา. หทยสฺมึ โอปิยาติ กิจฺจโต จ อารมฺมณโต จ หทยมฺหิ ปกฺขิปิตฺวา. ‘‘นิพฺพานํ ปาปุณิสฺสามี’’ติ วีริยํ กโรนฺโต นิพฺพานํ กิจฺจโต หทยมฺหิ โอเปติ นาม, นิพฺพานารมฺมณํ ปน สมาปตฺตึ อปฺเปตฺวา นิสีทนฺโต อารมฺมณโต. ตทุภยมฺปิ สนฺธาเยสา ภาสติ. ฌายาติ ทฺวีหิ ฌาเนหิ ฌายิโก ภว. พิฬิพิฬิกาติ อยํ คิหีหิ สทฺธึ พิฬิพิฬิกถา. ปญฺจมํ.