๕. นนฺทุตฺตราเถรีคาถาวณฺณนา

อคฺคึ จนฺทญฺจาติอาทิกา นนฺทุตฺตราย เถริยา คาถา. อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิการา ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ กุสลํ อุปจินิตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท กุรุรฏฺเฐ กมฺมาสธมฺมนิคเม พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา, เอกจฺจานิ วิชฺชาฏฺฐานานิ สิปฺปายตนานิ จ อุคฺคเหตฺวา นิคณฺฐปพฺพชฺชํ อุปคนฺตฺวา, วาทปฺปสุตา ชมฺพุสาขํ คเหตฺวา ภทฺทากุณฺฑลเกสา วิย ชมฺพุทีปตเล วิจรนฺตี มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรํ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา ปราชยํ ปตฺตา เถรสฺส โอวาเท ฐตฺวา สาสเน ปพฺพชิตฺวา สมณธมฺมํ กโรนฺตี น จิรสฺเสว สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปตฺวา อตฺตโน ปฏิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตฺวา อุทานวเสน –

๘๗. ‘‘อคฺคึ จนฺทญฺจ สูริยญฺจ, เทวตา จ นมสฺสิหํ;

นทีติตฺถานิ คนฺตฺวาน, อุทกํ โอรุหามิหํ.

๘๘. ‘‘พหูวตสมาทานา, อฑฺฒํ สีสสฺส โอลิขึ;

ฉมาย เสยฺยํ กปฺเปมิ, รตฺตึ ภตฺตํ น ภุญฺชหํ.

๘๙. ‘‘วิภูสามณฺฑนรตา, นฺหาปนุจฺฉาทเนหิ จ;

อุปกาสึ อิมํ กายํ, กามราเคน อฏฺฏิตา.

๙๐. ‘‘ตโต สทฺธํ ลภิตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

ทิสฺวา กายํ ยถาภูตํ, กามราโค สมูหโต.

๙๑. ‘‘สพฺเพ ภวา สมุจฺฉินฺนา, อิจฺฉา จ ปตฺถนาปิ จ;

สพฺพโยควิสํยุตฺตา, สนฺตึ ปาปุณิ เจตโส’’ติ. –

อิมา ปญฺจ คาถา อภาสิ.

ตตฺถ อคฺคึ จนฺทญฺจ สูริยญฺจ, เทวตา จ นมสฺสิหนฺติ อคฺคิปฺปมุขา เทวาติ อินฺทานํ เทวานํ อาราธนตฺถํ อาหุตึ ปคฺคเหตฺวา อคฺคิญฺจ, มาเส มาเส สุกฺกปกฺขสฺส ทุติยาย จนฺทญฺจ, ทิวเส ทิวเส สายํ ปาตํ สูริยญฺจ, อญฺญา จ พาหิรา หิรญฺญคพฺภาทโย เทวตา จ, วิสุทฺธิมคฺคํ คเวสนฺตี นมสฺสิหํ นมกฺการํ อหํ อกาสึ. นทีติตฺถานิ คนฺตฺวาน, อุทกํ โอรุหามิหนฺติ คงฺคาทีนํ นทีนํ ปูชาติตฺถานิ อุปคนฺตฺวา สายํ ปาตํ อุทกํ โอตรามิ อุทเก นิมุชฺชิตฺวา องฺคสิญฺจนํ กโรมิ.

พหูวตสมาทานาติ ปญฺจาตปตปฺปนาทิ พหุวิธวตสมาทานา. คาถาสุขตฺถํ พหูติ ทีฆกรณํ. อฑฺฒํ สีสสฺส โอลิขินฺติ มยฺหํ สีสสฺส อฑฺฒเมว มุณฺเฑมิ. เกจิ ‘‘อฑฺฒํ สีสสฺส โอลิขินฺติ เกสกลาปสฺส อฑฺฒํ ชฏาพนฺธนวเสน พนฺธิตฺวา อฑฺฒํ วิสฺสชฺเชสิ’’นฺติ อตฺถํ วทนฺติ. ฉมาย เสยฺยํ กปฺเปมีติ ถณฺฑิลสายินี หุตฺวา อนนฺตรหิตาย ภูมิยา สยามิ. รตฺตึ ภตฺตํ น ภุญฺชหนฺติ รตฺตูปรตา หุตฺวา รตฺติยํ โภชนํ น ภุญฺชึ.

วิภูสามณฺฑนรตาติ จิรกาลํ อตฺตกิลมถานุโยเคน กิลนฺตกายา ‘‘เอวํ สรีรสฺส กิลมเนน นตฺถิ ปญฺญาสุทฺธิ. สเจ ปน อินฺทฺริยานํ โตสนวเสน สรีรสฺส ตปฺปเนน สุทฺธิ สิยา’’ติ มนฺตฺวา อิมํ กายํ อนุคฺคณฺหนฺตี วิภูสายํ มณฺฑเน จ รตา วตฺถาลงฺกาเรหิ อลงฺกรเณ คนฺธมาลาทีหิ มณฺฑเน จ อภิรตา. นฺหาปนุจฺฉาทเนหิ จาติ สมฺพาหนาทีนิ กาเรตฺวา นฺหาปเนน อุจฺฉาทเนน จ. อุปกาสึ อิมํ กายนฺติ อิมํ มม กายํ อนุคฺคณฺหึ สนฺตปฺเปสึ. กามราเคน อฏฺฏิตาติ เอวํ กายทฬฺหีพหุลา หุตฺวา อโยนิโสมนสิการปจฺจยา ปริยุฏฺฐิเตน กามราเคน อฏฺฏิตา อภิณฺหํ อุปทฺทุตา อโหสึ.

ตโต สทฺธํ ลภิตฺวานาติ เอวํ สมาทินฺนวตานิ ภินฺทิตฺวา กายทฬฺหีพหุลา วาทปฺปสุตา หุตฺวา ตตฺถ ตตฺถ วิจรนฺตี ตโต ปจฺฉา อปรภาเค มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส สนฺติเก ลทฺโธวาทานุสาสนา สทฺธํ ปฏิลภิตฺวา. ทิสฺวา กายํ ยถาภูตนฺติ สห วิปสฺสนาย มคฺคปญฺญาย อิมํ มม กายํ ยถาภูตํ ทิสฺวา อนาคามิมคฺเคน สพฺพโส กามราโค สมูหโต. ตโต ปรํ อคฺคมคฺเคน สพฺเพ ภวา สมุจฺฉินฺนา, อิจฺฉา จ ปตฺถนาปิ จาติ ปจฺจุปฺปนฺนวิสยาภิลาสสงฺขาตา อิจฺฉา จ อายติภวาภิลาสสงฺขาตา ปตฺถนาปิ สพฺเพ ภวาปิ สมุจฺฉินฺนาติ โยชนา. สนฺตึ ปาปุณิ เจตโสติ อจฺจนฺตํ สนฺตึ อรหตฺตผลํ ปาปุณึ อธิคจฺฉินฺติ อตฺโถ.

นนฺทุตฺตราเถรีคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.