๓๑. ปทุมเกสรวคฺโค

๑-๑๐. ปทุมเกสริยตฺเถรอปทานาทิวณฺณนา

๑-๒. เอกตึสติเม วคฺเค ปฐมาปทาเน อิสิสงฺเฆ อหํ ปุพฺเพติ อหํ ปุพฺเพ โพธิสมฺภารปูรณกาเล อิสิสงฺเฆ ปจฺเจกพุทฺธอิสิสมูเห เตสํ สมีเป หิมวนฺตปพฺพเต มาตงฺคหตฺถิกุเล วารโณ จณฺฑหตฺถี อโหสินฺติ สมฺพนฺโธ. มนุสฺสาทโย วาเรตีติ วารโณ, อถ วา วาจาย รวติ โกญฺจนาทํ นทตีติ วารโณ. มเหสีนํ ปสาเทนาติ ปจฺเจกพุทฺธมเหสีนํ ปสาเทน. ปจฺเจกชินเสฏฺเฐสุ, ธุตราเคสุ ตาทิสูติ โลกธมฺเมหิ นิจฺจเลสุ ปจฺเจกพุทฺเธสุ ปทฺมเกสรํ ปทุมเรณุํ โอกิรึ อวสิญฺจินฺติ สมฺพนฺโธ.

ทุติยตติยาปทานานิ อุตฺตานานิ.

๑๓-๑๖. จตุตฺถาปทาเน มหาโพธิมโห อหูติ วิปสฺสิสฺส ภควโต จตุมคฺคญาณาธารภาวโต ‘‘โพธี’’ติ ลทฺธนามสฺส รุกฺขสฺส ปูชา อโหสีติ อตฺโถ. รุกฺขฏฺฐสฺเสว สมฺพุทฺโธติ อสฺส โพธิปูชาสมเย สนฺนิปติตสฺส มหาชนสฺส สมฺพุทฺโธ โลกเชฏฺโฐ นราสโภ รุกฺขฏฺโฐ อิว รุกฺเข ฐิโต วิย ปญฺญายตีติ อตฺโถ. ภควา ตมฺหิ สมเยติ ตสฺมึ โพธิปูชากรณกาเล ภควา ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต ภิกฺขุสงฺเฆน ปริวุโต. วาจาสภิมุทีรยนฺติ มุทุสิลิฏฺฐมธุรอุตฺตมโฆสํ อุทีรยํ กถยนฺโต นิจฺฉาเรนฺโต จตุสจฺจํ ปกาเสสิ, เทเสสีติ อตฺโถ. สํขิตฺเตน จ เทเสนฺโตติ เวเนยฺยปุคฺคลชฺฌาสยานุรูเปน เทเสนฺโต สํขิตฺเตน จ วิตฺถาเรน จ เทสยีติ อตฺโถ. วิวฏฺฏจฺฉโทติ ราโค ฉทนํ, โทโส ฉทนํ, โมโห ฉทนํ, สพฺพกิเลสา ฉทนา’’ติ เอวํ วุตฺตา ฉทนา วิวฏา อุคฺฆาฏิตา วิทฺธํสิตา อเนนาติ วิวฏฺฏจฺฉโท, สมฺพุทฺโธ. ตํ มหาชนํ เทสนาวเสน นิพฺพาเปสิ ปริฬาหํ วูปสเมสีติ อตฺโถ. ตสฺสาหํ ธมฺมํ สุตฺวานาติ ตสฺส ภควโต เทเสนฺตสฺส ธมฺมํ สุตฺวา.

๒๐. ปญฺจมาปทาเน ผลหตฺโถ อเปกฺขวาติ วิปสฺสึ ภควนฺตํ ทิสฺวา มธุรานิ ผลานิ คเหตฺวา อเปกฺขวา อตุริโต สณิกํ อสฺสมํ คญฺฉินฺติ อตฺโถ.

ฉฏฺฐสตฺตมาปทานานิ อุตฺตานาเนว.

๔๐. อฏฺฐมาปทาเน นิฏฺฐิเต นวกมฺเม จาติ สีมาย นวกมฺเม นิฏฺฐํ คเต สติ. อนุเลปมทาสหนฺติ อนุปจฺฉา สุธาเลปํ อทาสึ, สุธาย เลปาเปสินฺติ อตฺโถ.

นวมทสมาปทานานิ อุตฺตานานิเยวาติ.

เอกตึสมวคฺควณฺณนา สมตฺตา.