๒. ทุติยอาฆาตปฏิวินยสุตฺตวณฺณนา

๑๖๒. ทุติเย อาฆาโต เอเตสุ ปฏิวิเนตพฺโพติ อาฆาตปฏิวินยา. อาฆาโต เอเตหิ ปฏิวิเนตพฺโพติปิ อาฆาตปฏิวินยา. ปฏิวินโยติ หิ ปฏิวินยวตฺถูนมฺปิ ปฏิวินยการณานมฺปิ เอตํ อธิวจนํ, ตทุภยมฺปิ อิธ วฏฺฏติ. ปญฺจ หิ ปุคฺคลา ปฏิวินยวตฺถู โหนฺติ ปญฺจหิ อุปมาหิ ปญฺจ ปฏิปตฺติโย ปฏิวินยการณานิ. ลภติ จ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทนฺติ กาเล กาเล สมถวิปสฺสนาจิตฺตสฺส อุปฺปนฺโนกาสสงฺขาตํ วิวรญฺเจว สทฺธาสมฺปนฺนภาวสงฺขาตํ ปสาทญฺจ ลภติ.

รถิยายาติ อนฺตรวีถิยํ. นนฺตกนฺติ ปิโลติกขณฺฑํ. นิคฺคเหตฺวาติ อกฺกมิตฺวา. โย ตตฺถ สาโรติ ยํ ตตฺถ ถิรฏฺฐานํ. ตํ ปริปาเตตฺวาติ ตํ ลุญฺจิตฺวา. เอวเมว โขติ เอตฺถ ปํสุกูลิโก วิย เมตฺตาวิหารี ทฏฺฐพฺโพ, รถิยาย นนฺตกํ วิย เวริปุคฺคโล, ทุพฺพลฏฺฐานํ วิย อปริสุทฺธกายสมาจารตา, ถิรฏฺฐานํ วิย ปริสุทฺธวจีสมาจารตา, ทุพฺพลฏฺฐานํ ฉฑฺเฑตฺวา ถิรฏฺฐานํ อาทาย คนฺตฺวา สิพฺพิตฺวา รชิตฺวา ปารุปิตฺวา วิจรณกาโล วิย อปริสุทฺธกายสมาจารตํ อมนสิกตฺวา ปริสุทฺธวจีสมาจารตํ มนสิกตฺวา เวริมฺหิ จิตฺตุปฺปาทํ นิพฺพาเปตฺวา ผาสุวิหารกาโล ทฏฺฐพฺโพ.

เสวาลปณกปริโยนทฺธาติ เสวาเลน จ อุทกปปฺปฏเกน จ ปฏิจฺฉนฺนา. ฆมฺมปเรโตติ ฆมฺเมน อนุคโต. กิลนฺโตติ มคฺคกิลนฺโต. ตสิโตติ ตณฺหาภิภูโต. ปิปาสิโตติ ปานียํ ปาตุกาโม. อปวิยูหิตฺวาติ อปเนตฺวา. ปิวิตฺวาติ ปสนฺนอุทกํ ปิวิตฺวา. เอวเมว โขติ เอตฺถ ฆมฺมาภิตตฺโต ปุริโส วิย เมตฺตาวิหารี ทฏฺฐพฺโพ, เสวาลปณกํ วิย อปริสุทฺธวจีสมาจารตา, ปสนฺนอุทกํ วิย ปริสุทฺธกายสมาจารตา, เสวาลปณกํ อปพฺยูหิตฺวา ปสนฺโนทกํ ปิวิตฺวา คมนํ วิย อปริสุทฺธวจีสมาจารตํ อมนสิกตฺวา ปริสุทฺธกายสมาจารตํ มนสิกตฺวา เวริมฺหิ จิตฺตุปฺปาทํ นิพฺพาเปตฺวา ผาสุวิหารกาโล ทฏฺฐพฺโพ.

โขเภสฺสามีติ จาเลสฺสามิ. โลเฬสฺสามีติ อากุลํ กริสฺสามิ. อเปยฺยมฺปิ ตํ กริสฺสามีติ ปิวิตุํ อสกฺกุเณยฺยํ กริสฺสามิ. จตุกฺกุณฺฑิโกติ ชาณูหิ จ หตฺเถหิ จ ภูมิยํ ปติฏฺฐาเนน จตุกฺกุณฺฑิโก หุตฺวา. โคปีตกํ ปิวิตฺวาติ คาวิโย วิย มุเขน อากฑฺเฒนฺโต ปิวิตฺวา. เอวเมว โขติ เอตฺถ ฆมฺมาภิตตฺโต ปุริโส วิย เมตฺตาวิหารี ทฏฺฐพฺโพ, โคปทํ วิย เวริปุคฺคโล, โคปเท ปริตฺตอุทกํ วิย ตสฺสพฺภนฺตเร ปริตฺตคุโณ, จตุกฺกุณฺฑิกสฺส โคปีตกํ ปิวิตฺวา ปกฺกมนํ วิย ตสฺส อปริสุทฺธกายวจีสมาจารตํ อมนสิกตฺวา ยํ โส กาเลน กาลํ ธมฺมสฺสวนํ นิสฺสาย เจตโส วิวรปฺปสาทสงฺขาตํ ปีติปาโมชฺชํ ลภติ, ตํ มนสิกตฺวา จิตฺตุปฺปาทนิพฺพาปนํ เวทิตพฺพํ.

อาพาธิโกติ อิริยาปถภญฺชนเกน วิสภาคาพาเธน อาพาธิโก. ปุรโตปิสฺสาติ ปุรโตปิ ภเวยฺย. อนยพฺยสนนฺติ อวฑฺฒิวินาสํ. เอวเมว โขติ เอตฺถ โส อนาถคิลาโน วิย สพฺพกณฺหธมฺมสมนฺนาคโต ปุคฺคโล, อทฺธานมคฺโค วิย อนมตคฺคสํสาโร, ปุรโต จ ปจฺฉโต จ คามานํ ทูรภาโว วิย นิพฺพานสฺส ทูรภาโว, สปฺปายโภชนานํ อลาโภ วิย สามญฺญผลโภชนานํ อลาโภ, สปฺปายเภสชฺชานํ อลาโภ วิย สมถวิปสฺสนานํ อภาโว, ปติรูปอุปฏฺฐากานํ อลาโภ วิย โอวาทานุสาสนีหิ กิเลสติกิจฺฉกานํ อภาโว, คามนฺตนายกสฺส อลาโภ วิย นิพฺพานสมฺปาปกสฺส ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา อลทฺธภาโว, อญฺญตรสฺส ปุริสสฺส ทิสฺวา การุญฺญุปฏฺฐานํ วิย ตสฺมึ ปุคฺคเล เมตฺตาวิหาริกสฺส การุญฺญํ อุปฺปาเทตฺวา จิตฺตนิพฺพาปนํ เวทิตพฺพํ.

อจฺโฉทกาติ ปสนฺโนทกา. สาโตทกาติ มธุโรทกา. สีโตทกาติ ตนุสีตสลิลา. เสตกาติ อูมิภิชฺชนฏฺฐาเนสุ เสตวณฺณา. สุปติตฺถาติ สมติตฺถา. เอวเมว โขติ เอตฺถ ฆมฺมาภิตตฺโต ปุริโส วิย เมตฺตาวิหารี ทฏฺฐพฺโพ, สา โปกฺขรณี วิย ปริสุทฺธสพฺพทฺวาโร ปุริโส, นฺหตฺวา ปิวิตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา รุกฺขจฺฉายาย นิปชฺชิตฺวา ยถากามํ คมนํ วิย เตสุ ทฺวาเรสุ ยํ อิจฺฉติ, ตํ อารมฺมณํ กตฺวา จิตฺตนิพฺพาปนํ เวทิตพฺพํ. ตติยจตุตฺถานิ เหฏฺฐา วุตฺตนยาเนว.