(๙) ๔. เถรวคฺโค

๑. รชนียสุตฺตวณฺณนา

๘๑. จตุตฺถสฺส ปฐเม รชนีเยสูติ ราคสฺส ปจฺจเยสุ อารมฺมเณสุ. เสเสสุปิ เอเสว นโย.

๒. วีตราคสุตฺตวณฺณนา

๘๒. ทุติเย มกฺขีติ คุณมกฺขโก. ปฬาสีติ ยุคคฺคาหลกฺขเณน ปฬาเสน สมนฺนาคโต.

๓. กุหกสุตฺตวณฺณนา

๘๓. ตติเย กุหโกติ ตีหิ กุหนวตฺถูหิ สมนฺนาคโต. ลปโกติ ลาภสนฺนิสฺสิตาย ลปนาย สมนฺนาคโต. เนมิตฺติโกติ นิมิตฺตกิริยการโก. นิปฺเปสิโกติ นิปฺเปสนกตาย สมนฺนาคโต. ลาเภน จ ลาภํ นิชิคีสิตาติ ลาเภน ลาภคเวสโก. สุกฺกปกฺโข วุตฺตวิปลฺลาสวเสน เวทิตพฺโพ. จตุตฺถํ อุตฺตานเมว.

๕. อกฺขมสุตฺตวณฺณนา

๘๕. ปญฺจเม อกฺขโม โหติ รูปานนฺติ รูปารมฺมณานํ อนธิวาสโก โหติ, ตทารมฺมเณหิ ราคาทีหิ อภิภุยฺยติ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ.

๖. ปฏิสมฺภิทาปฺปตฺตสุตฺตวณฺณนา

๘๖. ฉฏฺเฐ อตฺถปฏิสมฺภิทาปฺปตฺโตติ ปญฺจสุ อตฺเถสุ ปเภทคตํ ญาณํ ปตฺโต. ธมฺมปฏิสมฺภิทาปฺปตฺโตติ จตุพฺพิเธ ธมฺเม ปเภทคตํ ญาณํ ปตฺโต. นิรุตฺติปฏิสมฺภิทาปฺปตฺโตติ ธมฺมนิรุตฺตีสุ ปเภทคตํ ญาณํ ปตฺโต. ปฏิภานปฏิสมฺภิทาปฺปตฺโตติ เตสุ ตีสุ ญาเณสุ ปเภทคตํ ญาณํ ปตฺโต. โส ปน ตานิ ตีณิ ญาณาเนว ชานาติ, น เตสํ กิจฺจํ กโรติ. อุจฺจาวจานีติ มหนฺตขุทฺทกานิ. กึกรณียานีติ อิติ กตฺตพฺพานิ.

๗. สีลวนฺตสุตฺตวณฺณนา

๘๗. สตฺตมํ อุตฺตานตฺถเมว. สีลํ ปเนตฺถ ขีณาสวสีลเมว, พาหุสจฺจมฺปิ ขีณาสวพาหุสจฺจเมว, วาจาปิ ขีณาสวสฺส กลฺยาณวาจาว, ฌานานิปิ กิริยชฺฌานาเนว กถิตานีติ เวทิตพฺพานิ.

๘. เถรสุตฺตวณฺณนา

๘๘. อฏฺฐเม เถโรติ ถิรภาวปฺปตฺโต. รตฺตญฺญูติ ปพฺพชิตทิวสโต ปฏฺฐาย อติกฺกนฺตานํ พหูนํ รตฺตีนํ ญาตา. ญาโตติ ปญฺญาโต ปากโฏ. ยสสฺสีติ ยสนิสฺสิโต. มิจฺฉาทิฏฺฐิโกติ อยาถาวทิฏฺฐิโก. สทฺธมฺมา วุฏฺฐาเปตฺวาติ ทสกุสลกมฺมปถธมฺมโต วุฏฺฐาเปตฺวา. อสทฺธมฺเม ปติฏฺฐาเปตีติ อกุสลกมฺมปเถสุ ปติฏฺฐาเปติ.

๙. ปฐมเสขสุตฺตวณฺณนา

๘๙. นวเม เสขสฺสาติ สิกฺขกสฺส สกรณียสฺส. ปริหานายาติ อุปริคุเณหิ ปริหานตฺถาย. กมฺมารามตาติ นวกมฺเม รมนกภาโว. ภสฺสารามตาติ อาลาปสลฺลาเป รมนกภาโว. นิทฺทารามตาติ นิทฺทายเน รมนกภาโว. สงฺคณิการามตาติ คณสงฺคณิกาย รมนกภาโว. ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ น ปจฺจเวกฺขตีติ ยถา ยํ จิตฺตํ วิมุตฺตํ, เย จ โทสา ปหีนา, คุณา จ ปฏิลทฺธา, เต ปจฺจเวกฺขิตฺวา อุปริคุณปฏิลาภาย วายามํ น กโรตีติ อตฺโถ. อิติ อิมสฺมึ สุตฺเต สตฺตนฺนํ เสขานํ อุปริคุเณหิ ปริหานิการณญฺจ วุทฺธิการณญฺจ กถิตํ. ยญฺจ นาม เสขสฺส ปริหานการณํ, ตํ ปุถุชฺชนสฺส ปฐมเมว โหตีติ.

๑๐. ทุติยเสขสุตฺตวณฺณนา

๙๐. ทสเม วิยตฺโตติ พฺยตฺโต เฉโก. กึกรณีเยสูติ อิติ กตฺตพฺเพสุ. เจโตสมถนฺติ สมาธิกมฺมฏฺฐานํ. อนนุโลมิเกนาติ สาสนสฺส อนนุจฺฉวิเกน. อติกาเลนาติ อติปาโตว. อติทิวาติ ทิวา วุจฺจติ มชฺฌนฺหิโก, ตํ อติกฺกมิตฺวา. อาภิสลฺเลขิกาติ อติวิย กิเลสสลฺเลขิกา. เจโตวิวรณสปฺปายาติ จิตฺตวิวรณสงฺขาตานํ สมถวิปสฺสนานํ สปฺปายา. อปฺปิจฺฉกถาติ อปฺปิจฺฉา โหถาติ กถนกถา. สนฺตุฏฺฐิกถาติ จตูหิ ปจฺจเยหิ สนฺตุฏฺฐา โหถาติ กถนกถา. ปวิเวกกถาติ ตีหิ วิเวเกหิ วิวิตฺตา โหถาติ กถนกถา. อสํสคฺคกถาติ ปญฺจวิเธน สํสคฺเคน อสํสฏฺฐา โหถาติ กถนกถา. วีริยารมฺภกถาติ ทุวิธํ วีริยํ อารภถาติ กถนกถา. สีลกถาทีสุ สีลํ อารพฺภ กถา สีลกถา. สมาธึ อารพฺภ, ปญฺญํ อารพฺภ, ปญฺจวิธํ วิมุตฺตึ อารพฺภ, เอกูนวีสติปจฺจเวกฺขณสงฺขาตํ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ อารพฺภ กถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา. น นิกามลาภีติอาทีสุ น อิจฺฉิติจฺฉิตลาภี, ทุกฺขลาภี น วิปุลลาภีติ อตฺโถ. เสสํ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

เถรวคฺโค จตุตฺโถ.