๙. กรชกายสุตฺตวณฺณนา

๒๑๙. นวเม ทุกฺขสฺสาติ วิปากทุกฺขสฺส, วฏฺฏทุกฺขสฺเสว วา. อิมสฺมึ สุตฺเต มณิโอปมฺมํ นตฺถิ. เอวํ วิคตาภิชฺโฌติ เอวนฺติ นิปาตมตฺตํ. ยถา วา เมตฺตํ ภาเวนฺตา วิคตาภิชฺฌา ภวนฺติ, เอวํ วิคตาภิชฺโฌ. เอวมสฺส วิคตาภิชฺฌตาทีหิ นีวรณวิกฺขมฺภนํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ อกุสลนิสฺสรณานิ กเถนฺโต เมตฺตาสหคเตนาติอาทิมาห. อปฺปมาณนฺติ อปฺปมาณสตฺตารมฺมณตาย จิณฺณวสิตาย วา อปฺปมาณํ. ปมาณกตํ กมฺมํ นาม กามาวจรกมฺมํ. น ตํ ตตฺราวติฏฺฐตีติ ตํ มโหโฆ ปริตฺตํ อุทกํ วิย อตฺตโน โอกาสํ คเหตฺวา ฐาตุํ น สกฺโกติ, อถ โข นํ โอเฆ ปริตฺตํ อุทกํ วิย อิทเมว อปฺปมาณํ กมฺมํ อชฺโฌตฺถริตฺวา อตฺตโน วิปากํ นิพฺพตฺเตติ. ทหรตคฺเคติ ทหรกาลโต ปฏฺฐาย.

นายํ กาโย อาทายคมนิโยติ อิมํ กายํ คเหตฺวา ปรโลกํ คนฺตุํ นาม น สกฺกาติ อตฺโถ. จิตฺตนฺตโรติ จิตฺตการโณ, อถ วา จิตฺเตเนว อนฺตริโก. เอกสฺเสว หิ จุติจิตฺตสฺส อนนฺตรา ทุติเย ปฏิสนฺธิจิตฺเต เทโว นาม โหติ, เนรยิโก นาม โหติ, ติรจฺฉานคโต นาม โหติ. ปุริมนเยปิ จิตฺเตน การณภูเตน เทโว เนรยิโก วา โหตีติ อตฺโถ. สพฺพํ ตํ อิธ เวทนียนฺติ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียโกฏฺฐาสวเนตํ วุตฺตํ. น ตํ อนุคํ ภวิสฺสตีติ เมตฺตาย อุปปชฺชเวทนียภาวสฺส อุปจฺฉินฺนตฺตา อุปปชฺชเวทนียวเสน น อนุคตํ ภวิสฺสติ. อิทํ โสตาปนฺนสกทาคามิอริยปุคฺคลานํ ปจฺจเวกฺขณํ เวทิตพฺพํ. อนาคามิตายาติ ฌานานาคามิตาย. อิธปญฺญสฺสาติ อิมสฺมึ สาสเน ปญฺญา อิธปญฺญา นาม, สาสนจริตาย อริยปญฺญาย ฐิตสฺส อริยสาวกสฺสาติ อตฺโถ. อุตฺตริวิมุตฺตินฺติ อรหตฺตํ. ทสมํ อุตฺตานตฺถเมวาติ.

กรชกายวคฺโค ปฐโม.

(๒๒) ๒. สามญฺญวคฺควณฺณนา

๒๒๑. ทุติยสฺส ปฐมํ อาทึ กตฺวา สพฺพา เปยฺยาลตนฺติ อุตฺตานตฺถาเยวาติ.

มโนรถปูรณิยา องฺคุตฺตรนิกาย-อฏฺฐกถาย

ทสกนิปาตสฺส สํวณฺณนา นิฏฺฐิตา.