(๖) อตีตานาคตวาโร
(ก) อนุโลมปุคฺคโล
๒๔๘. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสตีติ?
ปญฺจโวกาเร ปรินิพฺพนฺตานํ อรูเป ปจฺฉิมภวิกานํ เย จ อรูปํ อุปปชฺชิตฺวา ปรินิพฺพายิสฺสนฺติ เตสํ จวนฺตานํ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ, โน จ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ. อิตเรสํ เตสํ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิสฺสติ.
(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิสฺสติ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ? อามนฺตา.
(ยถา นิโรธวาเร อตีตานาคตา [อตีเตนานาคตา (สฺยา.)] ปุจฺฉา ยสฺสกมฺปิ ยตฺถกมฺปิ ยสฺสยตฺถกมฺปิ อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ วิภตฺตํ, เอวํ อุปฺปาทนิโรเธปิ อตีตานาคตา ปุจฺฉา วิภชิตพฺพา.)
อุปฺปาทนิโรธวาโร.
ปวตฺติวาโร นิฏฺฐิโต.