(๔) ปจฺจุปฺปนฺนาตีตวาโร

(ก) อนุโลมปุคฺคโล

๒๒๙. (ก) ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ? อามนฺตา.

(ข) ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ?

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ, โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ. สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ.

(ยถา อุปฺปาทวาเร ปจฺจุปฺปนฺนาตีตา ปุจฺฉา วิภตฺตา เอวํ อุปฺปาทนิโรเธปิ ปจฺจุปฺปนฺนาตีตา ปุจฺฉา อนุโลมมฺปิ ปจฺจนีกมฺปิ วิภชิตพฺพา [วิภชิตพฺพํ (สี สฺยา. ก.)] ).