๔. อปริยาปนฺนํ

๙๙๗. อปริยาปนฺเน กติ ขนฺธา…เป… กติ จิตฺตานิ?

อปริยาปนฺเน จตฺตาโร ขนฺธา, เทฺว อายตนานิ, เทฺว ธาตุโย, เทฺว สจฺจานิ, ทฺวาทสินฺทฺริยานิ, ฉ เหตู, ตโย อาหารา, เอโก ผสฺโส, เอกา เวทนา, เอกา สญฺญา, เอกา เจตนา, เอกํ จิตฺตํ.

๙๙๘. ตตฺถ กตเม อปริยาปนฺเน จตฺตาโร ขนฺธา? เวทนากฺขนฺโธ, สญฺญากฺขนฺโธ, สงฺขารกฺขนฺโธ, วิญฺญาณกฺขนฺโธ – อิเม วุจฺจนฺติ ‘‘อปริยาปนฺเน จตฺตาโร ขนฺธา’’.

ตตฺถ กตมานิ อปริยาปนฺเน เทฺว อายตนานิ? มนายตนํ, ธมฺมายตนํ – อิมานิ วุจฺจนฺติ ‘‘อปริยาปนฺเน เทฺว อายตนานิ’’.

ตตฺถ กตมา อปริยาปนฺเน เทฺว ธาตุโย? มโนวิญฺญาณธาตุ, ธมฺมธาตุ – อิมา วุจฺจนฺติ ‘‘อปริยาปนฺเน เทฺว ธาตุโย’’.

ตตฺถ กตมานิ อปริยาปนฺเน เทฺว สจฺจานิ? มคฺคสจฺจํ, นิโรธสจฺจํ – อิมานิ วุจฺจนฺติ ‘‘อปริยาปนฺเน เทฺว สจฺจานิ’’.

ตตฺถ กตมานิ อปริยาปนฺเน ทฺวาทสินฺทฺริยานิ? มนินฺทฺริยํ, ชีวิตินฺทฺริยํ, โสมนสฺสินฺทฺริยํ, อุเปกฺขินฺทฺริยํ, สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ, อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ, อญฺญินฺทฺริยํ, อญฺญาตาวินฺทฺริยํ – อิมานิ วุจฺจนฺติ ‘‘อปริยาปนฺเน ทฺวาทสินฺทฺริยานิ’’.

ตตฺถ กตเม อปริยาปนฺเน ฉ เหตู? ตโย กุสลเหตู, ตโย อพฺยากตเหตู.

ตตฺถ กตเม ตโย กุสลเหตู? อโลโภ กุสลเหตุ, อโทโส กุสลเหตุ, อโมโห กุสลเหตุ – อิเม ตโย กุสลเหตู.

ตตฺถ กตเม ตโย อพฺยากตเหตู? กุสลานํ ธมฺมานํ วิปากโต อโลโภ, อโทโส, อโมโห – อิเม ตโย อพฺยากตเหตู. อิเม วุจฺจนฺติ ‘‘อปริยาปนฺเน ฉ เหตู’’.

ตตฺถ กตเม อปริยาปนฺเน ตโย อาหารา? ผสฺสาหาโร, มโนสญฺเจตนาหาโร, วิญฺญาณาหาโร – อิเม วุจฺจนฺติ ‘‘อปริยาปนฺเน ตโย อาหารา’’.

ตตฺถ กตโม อปริยาปนฺเน เอโก ผสฺโส? มโนวิญฺญาณธาตุสมฺผสฺโส – อยํ วุจฺจติ ‘‘อปริยาปนฺเน เอโก ผสฺโส’’.

ตตฺถ กตมา อปริยาปนฺเน เอกา เวทนา…เป… เอกา สญฺญา…เป… เอกา เจตนา…เป… เอกํ จิตฺตํ? มโนวิญฺญาณธาตุ – อิทํ วุจฺจติ ‘‘อปริยาปนฺเน เอกํ จิตฺตํ’’.