๙. นวกนิทฺเทโส

(๑) นว อาฆาตวตฺถูนิ

๙๖๐. ตตฺถ กตมานิ นว อาฆาตวตฺถูนิ? ‘‘อนตฺถํ เม อจรี’’ติ อาฆาโต ชายติ; ‘‘อนตฺถํ เม จรตี’’ติ อาฆาโต ชายติ; ‘‘อนตฺถํ เม จริสฺสตี’’ติ อาฆาโต ชายติ; ‘‘ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจริ’’…เป… อนตฺถํ จรติ…เป… อนตฺถํ จริสฺสตีติ อาฆาโต ชายติ; อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจริ…เป… อตฺถํ จรติ…เป… อตฺถํ จริสฺสตีติ อาฆาโต ชายติ. อิมานิ นว อาฆาตวตฺถูนิ.

(๒) นว ปุริสมลานิ

๙๖๑. ตตฺถ กตมานิ นว ปุริสมลานิ? โกโธ, มกฺโข, อิสฺสา, มจฺฉริยํ, มายา, สาเฐยฺยํ, มุสาวาโท, ปาปิจฺฉตา, มิจฺฉาทิฏฺฐิ – อิมานิ นว ปุริสมลานิ.

(๓) นววิธา มานา

๙๖๒. ตตฺถ กตเม นววิธา มานา? ‘‘เสยฺยสฺส เสยฺโยหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘เสยฺยสฺส สทิโสหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘เสยฺยสฺส หีโนหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘สทิสสฺส เสยฺโยหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘สทิสสฺส สทิโสหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘สทิสสฺส หีโนหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘หีนสฺส เสยฺโยหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘หีนสฺส สทิโสหมสฺมี’’ติ มาโน, ‘‘หีนสฺส หีโนหมสฺมี’’ติ มาโน – อิเม นววิธา มานา.

(๔) นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา

๙๖๓. ตตฺถ กตเม นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา? ตณฺหํ ปฏิจฺจ ปริเยสนา, ปริเยสนํ ปฏิจฺจ ลาโภ, ลาภํ ปฏิจฺจ วินิจฺฉโย, วินิจฺฉยํ ปฏิจฺจ ฉนฺทราโค, ฉนฺทราคํ ปฏิจฺจ อชฺโฌสานํ, อชฺโฌสานํ ปฏิจฺจ ปริคฺคโห, ปริคฺคหํ ปฏิจฺจ มจฺฉริยํ, มจฺฉริยํ ปฏิจฺจ อารกฺโข, อารกฺขาธิกรณํ ทณฺฑาทาน-สตฺถาทาน-กลห-วิคฺคหวิวาท-ตุวํตุวํ-เปสุญฺญ-มุสาวาทา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ – อิเม นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา.

(๕) นว อิญฺชิตานิ

๙๖๔. ตตฺถ กตมานิ นว อิญฺชิตานิ? ‘‘อสฺมี’’ติ อิญฺชิตเมตํ, ‘‘อหมสฺมี’’ติ อิญฺชิตเมตํ, ‘‘อยมหมสฺมี’’ติ อิญฺชิตเมตํ ‘‘ภวิสฺส’’นฺติ อิญฺชิตเมตํ, ‘‘รูปี ภวิสฺส’’นฺติ อิญฺชิตเมตํ, ‘‘อรูปี ภวิสฺส’’นฺติ อิญฺชิตเมตํ, ‘‘สญฺญี ภวิสฺส’’นฺติ อิญฺชิตเมตํ, ‘‘อสญฺญี ภวิสฺส’’นฺติ อิญฺชิตเมตํ, ‘‘เนวสญฺญีนาสญฺญี ภวิสฺส’’นฺติ อิญฺชิตเมตํ – อิมานิ นว อิญฺชิตานิ.

(๖-๙) นว มญฺญิตาทีนิ

๙๖๕. ตตฺถ กตมานิ นว มญฺญิตานิ… นว ผนฺทิตานิ… นว ปปญฺจิตานิ… นว สงฺขตานิ? ‘‘อสฺมี’’ติ สงฺขตเมตํ, ‘‘อหมสฺมี’’ติ สงฺขตเมตํ, ‘‘อยมหมสฺมี’’ติ สงฺขตเมตํ, ‘‘ภวิสฺส’’นฺติ สงฺขตเมตํ, ‘‘รูปี ภวิสฺส’’นฺติ สงฺขตเมตํ, ‘‘อรูปี ภวิสฺส’’นฺติ สงฺขตเมตํ, ‘‘สญฺญี ภวิสฺส’’นฺติ สงฺขตเมตํ, ‘‘อสญฺญี ภวิสฺส’’นฺติ สงฺขตเมตํ, ‘‘เนวสญฺญีนาสญฺญี ภวิสฺส’’นฺติ สงฺขตเมตํ – อิมานิ นว สงฺขตานิ.

นวกํ.