๒๐-๑. สญฺโญชนทุก-กุสลตฺติกํ

๑-๗. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๑. โนสญฺโญชนํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนสญฺโญชโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

๒. เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ…เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

๓. สญฺโญชนํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนสญฺโญชโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน อกุสโล จ โนสญฺโญชโน อกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓) (สํขิตฺตํ.)

๔. เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว…เป… อวิคเต นว (สํขิตฺตํ).

นเหตุยา ตีณิ, นอธิปติยา นว…เป… นกมฺเม ตีณิ…เป… นวิปฺปยุตฺเต นว (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาโรปิ…เป… สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา.)

๗. ปญฺหาวาโร

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๕. สญฺโญชโน อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย (สํขิตฺตํ).

๖. เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว…เป… อุปนิสฺสเย อาเสวเน นว, กมฺเม ตีณิ, อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน ตีณิ, มคฺเค สมฺปยุตฺเต นว…เป… อวิคเต นว (สํขิตฺตํ).

๗. นเหตุยา นว, นอารมฺมเณ นว (สํขิตฺตํ).

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ (สํขิตฺตํ).

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว (สํขิตฺตํ).

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ, เอวํ คเณตพฺพํ.)

อพฺยากตปทํ

เหตุปจฺจโย

๘. โนสญฺโญชนํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนสญฺโญชโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

๙. เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ…เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

๒๑-๑. สญฺโญชนิยทุก-กุสลตฺติกํ

๑-๗. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๑๐. สญฺโญชนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

อสญฺโญชนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อสญฺโญชนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑) (สํขิตฺตํ.)

๑๑. เหตุยา เทฺว, อารมฺมเณ เทฺว (สํขิตฺตํ).

(ยถา จูฬนฺตรทุเก โลกิยทุกคมนํ, เอวํ อิมมฺปิ ญาตพฺพํ. สหชาตวาโรปิ…เป… ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา.)

๑๒. สญฺโญชนิยํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

๑๓. เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ…เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

อพฺยากตปทํ

เหตุปจฺจโย

๑๔. สญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อสญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย อพฺยากโต จ อสญฺโญชนิโย อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

สญฺโญชนิยํ อพฺยากตญฺจ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

๑๕. เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว, อธิปติยา ปญฺจ…เป… อวิคเต ปญฺจ (สํขิตฺตํ).

จูฬนฺตรทุเก โลกิยทุกสทิสํ. (สหชาตวาโรปิ…เป… สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา.)

๗. ปญฺหาวาโร

เหตุปจฺจโย

๑๖. สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม สญฺโญชนิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

อสญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อสญฺโญชนิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ (สํขิตฺตํ).

๑๗. เหตุยา จตฺตาริ, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา จตฺตาริ…เป… อวิคเต สตฺต (สํขิตฺตํ).

ปจฺจนียุทฺธาโร

๑๘. สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม สญฺโญชนิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย… อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย (สํขิตฺตํ).

๑๙. นเหตุยา สตฺต, นอารมฺมเณ สตฺต (สํขิตฺตํ).

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ จตฺตาริ (สํขิตฺตํ).

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ (สํขิตฺตํ).

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ, เอวํ คเณตพฺพํ.)

๒๒-๑. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตทุก-กุสลตฺติกํ

๑-๖. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๒๐. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ …เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

๒๑. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

สญฺโญชนสมฺปยุตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

๒๒. เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ ปญฺจ, อธิปติยา เอกํ…เป… อวิคเต ปญฺจ (สํขิตฺตํ, อนุโลมํ).

ปจฺจนียํ

นเหตุปจฺจโย

๒๓. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๒) (สํขิตฺตํ.)

๒๔. นเหตุยา เทฺว, นอธิปติยา ปญฺจ, นปุเรชาเต ปญฺจ…เป… นกมฺเม ตีณิ…เป… นวิปฺปยุตฺเต ปญฺจ (สํขิตฺตํ, ปจฺจนียํ).

๗. ปญฺหาวาโร

เหตุปจฺจโย

๒๕. สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… นว.

สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑) (สํขิตฺตํ.)

๒๖. อธิปติยา เอกํ, อนนฺตเร สมนนฺตเร นว, สหชาเต ปญฺจ, อุปนิสฺสเย อาเสวเน นว, กมฺเม ตีณิ, มคฺเค ตีณิ, สมฺปยุตฺเต ปญฺจ, อตฺถิยา ปญฺจ. (สํขิตฺตํ.)

อพฺยากตปทํ

เหตุปจฺจโย

๒๗. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ…เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

๒๓-๑. สญฺโญชนสญฺโญชนิยทุก-กุสลตฺติกํ

๑-๗. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๒๘. สญฺโญชนิยญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย เจว โน จ สญฺโญชโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

๒๙. เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ…เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

๓๐. สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนิยญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนิโย จ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ (สํขิตฺตํ).

๓๑. เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว…เป… อวิคเต นว (สํขิตฺตํ).

นเหตุยา ตีณิ, นอธิปติยา นว, นปุเรชาเต นว, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นวิปฺปยุตฺเต นว (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาโรปิ…เป… สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา.)

๓๒. สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนิโย จ อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนิยสฺส จ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย (สํขิตฺตํ).

๓๓. เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว…เป… อุปนิสฺสเย อาเสวเน นว, กมฺเม อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน ตีณิ, มคฺเค สมฺปยุตฺเต นว…เป… อวิคเต นว (สํขิตฺตํ).

๓๔. นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว (สํขิตฺตํ).

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ (สํขิตฺตํ).

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว (สํขิตฺตํ).

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ, เอวํ คเณตพฺพํ.)

๓๕. สญฺโญชนิยญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนิโย เจว โน จ สญฺโญชโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

๓๖. เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ…เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

๒๔-๑. สญฺโญชนสญฺโญชนสมฺปยุตฺตทุก-กุสลตฺติกํ

๑-๗. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๓๗. สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตํ อกุสลญฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ (สํขิตฺตํ).

๓๘. เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว…เป… อวิคเต นว (สํขิตฺตํ).

นเหตุยา ตีณิ, นอธิปติยา นว, นปุเรชาเต นว, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นวิปฺปยุตฺเต นว (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาโรปิ… สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา.)

๓๙. สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนสฺส เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตสฺส จ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย (สํขิตฺตํ).

๔๐. เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว…เป… อุปนิสฺสเย อาเสวเน นว, กมฺเม อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน ตีณิ, มคฺเค สมฺปยุตฺเต นว…เป… อวิคเต นว (สํขิตฺตํ).

๔๑. นเหตุยา นว, นอารมฺมเณ นว, นอธิปติยา นว (สํขิตฺตํ).

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ (สํขิตฺตํ).

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว (สํขิตฺตํ).

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ, เอวํ คเณตพฺพํ.)

๒๕-๑. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสญฺโญชนิยทุก-กุสลตฺติกํ

๑-๗. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๔๒. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อสญฺโญชนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

๔๓. เหตุยา เทฺว, อารมฺมเณ เทฺว…เป… อวิคเต เทฺว (สํขิตฺตํ).

(ยถา จูฬนฺตรทุเก โลกิยทุกสทิสํ. สหชาตวาโรปิ…เป… ปญฺหาวาโรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพา.)

๔๔. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสฺส สญฺโญชนิยสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย (สํขิตฺตํ).

๔๕. อารมฺมเณ เอกํ (สพฺพตฺถ เอกํ, สํขิตฺตํ).

๔๖. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อสญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต จ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อสญฺโญชนิโย อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)

สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ อพฺยากตญฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑) (สํขิตฺตํ.)

๔๗. เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว, อธิปติยา ปญฺจ…เป… อาเสวเน เอกํ, กมฺเม ปญฺจ, วิปาเก ปญฺจ…เป… อวิคเต ปญฺจ (สํขิตฺตํ).

นเหตุยา เอกํ, นอารมฺมเณ ตีณิ, นอธิปติยา เทฺว, นปุเรชาเต จตฺตาริ, นปจฺฉาชาเต ปญฺจ, นอาเสวเน ปญฺจ, นกมฺเม เอกํ, นวิปาเก เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต เทฺว…เป… โนวิคเต ตีณิ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาโรปิ…เป… สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา.)

๔๘. สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสฺส สญฺโญชนิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย (สํขิตฺตํ).

๔๙. เหตุยา จตฺตาริ, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา จตฺตาริ, อนนฺตเร จตฺตาริ…เป… อวิคเต สตฺต (สํขิตฺตํ).

๕๐. นเหตุยา สตฺต, นอารมฺมเณ สตฺต (สํขิตฺตํ).

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ จตฺตาริ (สํขิตฺตํ).

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ (สํขิตฺตํ).

(ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ, เอวํ คเณตพฺพํ.)

สญฺโญชนโคจฺฉกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ.