๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๓๓๐. นิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ (นิยฺยานิกทุกสทิสา นินฺนานากรณา).

อารมฺมณปจฺจโย

๓๓๑. นิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิยเต ปหีเน กิเลเส ปจฺจเวกฺขนฺติ, ปุพฺเพ สมุทาจิณฺเณ…เป… นิยเต ขนฺเธ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ, เจโตปริยญาเณน นิยตจิตฺตสมงฺคิสฺส จิตฺตํ ชานาติ, นิยตา ขนฺธา เจโตปริยญาณสฺส, ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส ยถากมฺมูปคญาณสฺส, อนาคตํสญาณสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

อนิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – ทานํ ทตฺวา สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ…เป… ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ…เป… ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา ฌานํ ปจฺจเวกฺขติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ อนิยโต ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ…เป… วิจิกิจฺฉา…เป… อุทฺธจฺจํ…เป… อนิยตํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, อริยา ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, ผลสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; อริยา อนิยเต ปหีเน กิเลเส ปจฺจเวกฺขนฺติ, วิกฺขมฺภิเต กิเลเส…เป… ปุพฺเพ สมุทาจิณฺเณ…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิยเต ขนฺเธ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ อนิยโต ราโค…เป… โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ…เป… อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. อนิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; นิพฺพานํ มคฺคสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; รูปชีวิตินฺทฺริยํ มาตุฆาติกมฺมสฺส… ปิตุฆาติกมฺมสฺส… อรหนฺตฆาติกมฺมสฺส… รุหิรุปฺปาทกมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; ยํ วตฺถุํ อามสนฺตสฺส มิจฺฉตฺตนิยตา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, ตํ วตฺถุ มิจฺฉตฺตนิยตานํ ขนฺธานํ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

อธิปติปจฺจโย

๓๓๒. นิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตาธิปติ – นิยตาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. นิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ. สหชาตาธิปติ – นิยตาธิปติ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. นิยโต ธมฺโม นิยตสฺส จ อนิยตสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตาธิปติ – นิยตาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๓๓๓. อนิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – ทานํ ทตฺวา สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา อนิยโต ราโค อุปฺปชฺชติ… ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ; ปุพฺเพ…เป… ฌานา…เป… อริยา ผลํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, ผลสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิยเต ขนฺเธ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา อนิยโต ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – อนิยตาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อนิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ – นิพฺพานํ มคฺคสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

อนนฺตรปจฺจยาทิ

๓๓๔. นิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – มคฺโค ผลสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย, นิยตา ขนฺธา วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

อนิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา อนิยตา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อนิยตานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; อนุโลมํ โคตฺรภุสฺส… อนุโลมํ โวทานสฺส… ผลํ ผลสฺส… อนุโลมํ ผลสมาปตฺติยา… นิโรธา วุฏฺฐหนฺตสฺส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ ผลสมาปตฺติยา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. อนิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – อนิยตํ โทมนสฺสํ นิยตสฺส โทมนสฺสสฺส, อนิยตา มิจฺฉาทิฏฺฐิ นิยตมิจฺฉาทิฏฺฐิยา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; โคตฺรภุ มคฺคสฺส… โวทานํ มคฺคสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… ปญฺจ… อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย… เทฺว… นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… สตฺต.

อุปนิสฺสยปจฺจโย

๓๓๕. นิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. ปกตูปนิสฺสโย – มาตุฆาติกมฺมํ มาตุฆาติกมฺมสฺส… ปิตุฆาติกมฺมสฺส… อรหนฺตฆาติกมฺมสฺส… รุหิรุปฺปาทกมฺมสฺส… สงฺฆเภทกมฺมสฺส, นิยตมิจฺฉาทิฏฺฐิยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย (จกฺกํ). ปฐโม มคฺโค ทุติยสฺส มคฺคสฺส…เป… ตติโย มคฺโค จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. นิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – มาตรํ ชีวิตา โวโรเปตฺวา…เป… สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา ตสฺส ปฏิฆาตตฺถาย ทานํ เทติ, สีลํ สมาทิยติ, อุโปสถกมฺมํ กโรติ, อริยา มคฺคํ อุปนิสฺสาย อนุปฺปนฺนํ สมาปตฺตึ อุปฺปาเทนฺติ, อุปฺปนฺนํ สมาปชฺชนฺติ…เป… ฐานาฐานโกสลฺลสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย; มคฺโค ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

๓๓๖. อนิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – อนิยตํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ, สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ กโรติ, ฌานํ อุปฺปาเทติ, วิปสฺสนํ…เป… อภิญฺญํ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, มานํ ชปฺเปติ… ทิฏฺฐึ คณฺหาติ; อนิยตํ สีลํ…เป… ปญฺญํ… ราคํ…เป… ปตฺถนํ… กายิกํ สุขํ… กายิกํ ทุกฺขํ… อุตุํ… โภชนํ… เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, ปาณํ หนติ…เป… นิคมฆาตํ กโรติ, อนิยตา สทฺธา…เป… เสนาสนํ อนิยตาย สทฺธาย…เป… ปตฺถนาย… กายิกสฺส สุขสฺส… กายิกสฺส ทุกฺขสฺส, ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

อนิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – อนิยตํ ราคํ อุปนิสฺสาย มาตรํ ชีวิตา โวโรเปติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; อนิยตํ โทสํ…เป… เสนาสนํ อุปนิสฺสาย มาตรํ ชีวิตา โวโรเปติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; อนิยโต ราโค… โทสํ…เป… เสนาสนํ มาตุฆาติกมฺมสฺส…เป… สงฺฆเภทกมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฐมสฺส มคฺคสฺส ปริกมฺมํ ปฐมสฺส มคฺคสฺส…เป… จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส ปริกมฺมํ จตุตฺถสฺส มคฺคสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

ปุเรชาตปจฺจยาทิ

๓๓๗. อนิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ (สํขิตฺตํ). อนิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – รูปชีวิตินฺทฺริยํ มาตุฆาติกมฺมสฺส… ปิตุฆาติกมฺมสฺส… อรหนฺตฆาติกมฺมสฺส… รุหิรุปฺปาทกมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. วตฺถุปุเรชาตํ – วตฺถุ นิยตานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… เทฺว… อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย… เทฺว.

กมฺมปจฺจโย

๓๓๘. นิยโต ธมฺโม นิยตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – นิยตา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. นิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตา, นานากฺขณิกา. สหชาตา – นิยตา เจตนา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. นานากฺขณิกา – นิยตา เจตนา วิปากานํ ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (มูลํ กาตพฺพํ.) นิยตา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

อนิยโต ธมฺโม อนิยตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตา, นานากฺขณิกา (สํขิตฺตํ).

วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย… เอกํ… อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ… อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ… ฌานปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ… มคฺคปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ… สมฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย… เทฺว… วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ (อรูปทุกสทิสํ)… อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย… สตฺต (อรูปาวจรทุกสทิสํ)… นตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย… วิคตปจฺจเยน ปจฺจโย… อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย… สตฺต.