๑. วิภงฺควาโร

นเหตุ-นอารมฺมณปจฺจยา

๒๓๐. นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ นรูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ, วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา, เอกํ มหาภูตํ…เป… (ยาว อสญฺญสตฺตา) วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

นอารมฺมณปจฺจยา… ตีณิ.

นอธิปติปจฺจยาทิ

๒๓๑. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – รูปาวจเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ รูปาวจราธิปติ วิปากํ, รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – วิปาเก รูปาวจเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร จ นรูปาวจโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา – วิปากํ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (๓)

นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – นรูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ตีณิ. (นกามาวจรํ ปฏิจฺจวารสทิสํ นินฺนานํ, อิธ สพฺเพ มหาภูตา กาตพฺพา.) (๓)

๒๓๒. รูปาวจรญฺจ นรูปาวจรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – ปฏิสนฺธิกฺขเณ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ จ…เป…. รูปาวจรญฺจ นรูปาวจรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – วิปาเก รูปาวจเร ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. รูปาวจรญฺจ นรูปาวจรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร จ นรูปาวจโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา – ปฏิสนฺธิกฺขเณ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ จ…เป… รูปาวจเร ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ กฏตฺตารูปํ. (๓) นอนนฺตรปจฺจยา…เป… นอุปนิสฺสยปจฺจยา.

นปุเรชาตปจฺจยาทิ

๒๓๓. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา – ปฏิสนฺธิกฺขเณ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา – รูปาวจเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร จ นรูปาวจโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นปุเรชาตปจฺจยา – ปฏิสนฺธิกฺขเณ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๓)

นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา – อรูเป นรูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… นรูปาวจเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… (ยาว อสญฺญสตฺตา, อิตเร ปญฺจปิ ปญฺหา, อนุโลมํ กาตพฺพํ) นปจฺฉาชาตปจฺจยา… นว.

นอาเสวนปจฺจยาทิ

๒๓๔. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา – วิปากํ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา – รูปาวจเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. รูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร จ นรูปาวจโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอาเสวนปจฺจยา – วิปากํ รูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ …เป…. (๓)

นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา… ตีณิ.

รูปาวจรญฺจ นรูปาวจรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาเสวนปจฺจยา (สํขิตฺตํ. มูลํ. อิตเรปิ ปญฺหา กาตพฺพา)… นกมฺมปจฺจยา… เทฺว…เป… นสมฺปยุตฺตปจฺจยา.

๒๓๕. นรูปาวจรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา – อรูเป นรูปาวจรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… พาหิรํ… อาหารสมุฏฺฐานํ… อุตุสมุฏฺฐานํ… อสญฺญสตฺตานํ…เป… (สํขิตฺตํ).