๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๑๑๖. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – สวิตกฺกา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. สวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – สวิตกฺกา เหตู วิตกฺกสฺส จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺกา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… (๓)

อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – อวิตกฺกา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (๑)

อารมฺมณปจฺจโย

๑๑๗. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – สวิตกฺเก ขนฺเธ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺเก ขนฺเธ อารพฺภ อวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺเก ขนฺเธ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

๑๑๘. อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – อริยา อวิตกฺกา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา อวิตกฺกํ ฌานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ อวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสฺส, วิตกฺกสฺส จ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, ทิพฺพาย โสตธาตุยา สทฺทํ สุณาติ, เจโตปริยญาเณน อวิตกฺกจิตฺตสมงฺคิสฺส จิตฺตํ ชานาติ, อากาสานญฺจายตนํ…เป… อากิญฺจญฺญายตนํ…เป… รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส…เป… โผฏฺฐพฺพายตนํ…เป… อวิตกฺกา ขนฺธา อิทฺธิวิธญาณสฺส, เจโตปริยญาณสฺส, ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส ยถากมฺมูปคญาณสฺส, อนาคตํสญาณสฺส, วิตกฺกสฺส จ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อารพฺภ อวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๑)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – อริยา อวิตกฺกา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, สวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ…เป… โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ; อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (๒)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – อริยา อวิตกฺกา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, สวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสฺส, อาวชฺชนาย, วิตกฺกสฺส จ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ, อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

๑๑๙. สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อารพฺภ อวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

อธิปติปจฺจโย

๑๒๐. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – สวิตกฺเก ขนฺเธ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. สหชาตาธิปติ – สวิตกฺกาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

สวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – สวิตกฺเก ขนฺเธ ครุํ กตฺวา วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – สวิตกฺกาธิปติ วิตกฺกสฺส จ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – สวิตกฺเก ขนฺเธ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. สหชาตาธิปติ – สวิตกฺกาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๑๒๑. อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – อริยา อวิตกฺกา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ผลํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ อวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสฺส, วิตกฺกสฺส จ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – อวิตกฺกาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ – อริยา อวิตกฺกา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ผลํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, สวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ, อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (๒)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ – อริยา อวิตกฺกา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… ผลา วุฏฺฐหิตฺวา ผลํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, สวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสฺส, วิตกฺกสฺส จ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ; อวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ – สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺเก ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ ครุํ กตฺวา สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

อนนฺตรปจฺจยาทิ

๑๒๒. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา สวิตกฺกา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

สวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา สวิตกฺกา ขนฺธา ปจฺฉิมสฺส ปจฺฉิมสฺส วิตกฺกสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; สวิตกฺกํ จุติจิตฺตํ อวิตกฺกสฺส อุปปตฺติจิตฺตสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; อาวชฺชนา ปญฺจนฺนํ วิญฺญาณานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; สวิตกฺกา ขนฺธา อวิตกฺกสฺส วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; ทุติยสฺส ฌานสฺส ปริกมฺมํ ทุติยสฺส ฌานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; ตติยสฺส ฌานสฺส ปริกมฺมํ…เป… เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส ปริกมฺมํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส…เป… ทิพฺพสฺส จกฺขุสฺส ปริกมฺมํ…เป… ทิพฺพาย โสตธาตุยา ปริกมฺมํ…เป… อิทฺธิวิธญาณสฺส ปริกมฺมํ…เป… เจโตปริยญาณสฺส ปริกมฺมํ…เป… ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส ปริกมฺมํ…เป… ยถากมฺมูปคญาณสฺส ปริกมฺมํ ยถากมฺมูปคญาณสฺส…เป… อนาคตํสญาณสฺส ปริกมฺมํ อนาคตํสญาณสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. โคตฺรภุ อวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส… โวทานํ อวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส… อนุโลมํ อวิตกฺกาย ผลสมาปตฺติยา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา สวิตกฺกา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๑๒๓. อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริโม ปุริโม วิตกฺโก ปจฺฉิมสฺส ปจฺฉิมสฺส วิตกฺกสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; ปุริมา ปุริมา อวิตกฺกา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อวิตกฺกานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; อวิตกฺโก มคฺโค อวิตกฺกสฺส ผลสฺส…เป… อวิตกฺกํ ผลํ อวิตกฺกสฺส ผลสฺส …เป… นิโรธา วุฏฺฐหนฺตสฺส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อวิตกฺกาย ผลสมาปตฺติยา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริโม ปุริโม วิตกฺโก ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; อวิตกฺกํ จุติจิตฺตํ สวิตกฺกสฺส อุปปตฺติจิตฺตสฺส, อวิตกฺกํ ภวงฺคํ อาวชฺชนาย, อวิตกฺกา ขนฺธา สวิตกฺกสฺส วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริโม ปุริโม วิตกฺโก ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๑๒๔. สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ ปจฺฉิมสฺส ปจฺฉิมสฺส วิตกฺกสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; สวิตกฺกํ จุติจิตฺตญฺจ วิตกฺโก จ อวิตกฺกสฺส อุปปตฺติจิตฺตสฺส…เป… อาวชฺชนา จ วิตกฺโก จ ปญฺจนฺนํ วิญฺญาณานํ…เป… สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อวิตกฺกสฺส วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; ทุติยสฺส ฌานสฺส ปริกมฺมญฺจ วิตกฺโก จ…เป… (เหฏฺฐา ลิขิตํ เลขํ อิมินา การเณน ทฏฺฐพฺพํ); อนุโลมญฺจ วิตกฺโก จ อวิตกฺกาย ผลสมาปตฺติยา อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… นว.

อุปนิสฺสยปจฺจโย

๑๒๕. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – สวิตกฺกา ขนฺธา สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺกา ขนฺธา อวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺกา ขนฺธา สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๑๒๖. อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – อวิตกฺกํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย อวิตกฺกํ ฌานํ อุปฺปาเทติ, มคฺคํ อุปฺปาเทติ, อภิญฺญํ อุปฺปาเทติ, สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ; อวิตกฺกํ สีลํ…เป… ปญฺญํ… กายิกํ สุขํ… กายิกํ ทุกฺขํ… อุตุํ… โภชนํ… เสนาสนํ วิตกฺกํ อุปนิสฺสาย อวิตกฺกํ ฌานํ อุปฺปาเทติ, มคฺคํ…เป… อภิญฺญํ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ; อวิตกฺกา สทฺธา…เป… เสนาสนํ วิตกฺโก จ อวิตกฺกาย สทฺธาย…เป… ปญฺญาย… กายิกสฺส สุขสฺส… กายิกสฺส ทุกฺขสฺส… อวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส… ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย (ตีณิปิ อุปนิสฺสยา สพฺพตฺถ กาตพฺพา). อวิตกฺกํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ, สีลํ สมาทิยติ, อุโปสถกมฺมํ กโรติ; สวิตกฺกํ ฌานํ อุปฺปาเทติ, วิปสฺสนํ…เป… มคฺคํ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, มานํ ชปฺเปติ, ทิฏฺฐึ คณฺหาติ; อวิตกฺกํ สีลํ…เป… เสนาสนํ วิตกฺกํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, ปาณํ หนติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; อวิตกฺกา สทฺธา…เป… เสนาสนํ วิตกฺโก จ สวิตกฺกาย สทฺธาย…เป… ปญฺญาย… ราคสฺส…เป… ปตฺถนาย สวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อวิตกฺกํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… (ทุติยวาเร ลิขิตปทา สพฺเพ กาตพฺพา) สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, มานํ ชปฺเปติ, ทิฏฺฐึ คณฺหาติ; สีลํ…เป… ปญฺญํ…เป… เสนาสนํ วิตกฺกํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… ปาณํ หนติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; อวิตกฺกา สทฺธา…เป… เสนาสนํ วิตกฺโก จ สวิตกฺกาย สทฺธาย…เป… ปญฺญาย… ราคสฺส …เป… ปตฺถนาย สวิตกฺกสฺส มคฺคสฺส, ผลสมาปตฺติยา วิตกฺกสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๑๒๗. สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (มูลํ กาตพฺพํ.) สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

ปุเรชาตปจฺจโย

๑๒๘. อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ…เป… โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส…เป…. วตฺถุปุเรชาตํ – จกฺขายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส…เป… กายายตนํ กายวิญฺญาณสฺส…เป… วตฺถุ อวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย.

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. วตฺถุปุเรชาตํ – วตฺถุ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย.

อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ, อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ อุปฺปชฺชนฺติ. วตฺถุปุเรชาตํ – วตฺถุ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

ปจฺฉาชาตาเสวนปจฺจยา

๑๒๙. สวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย (ตีณิ, ปจฺฉาชาตา)… อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย… นว.

กมฺมปจฺจยาทิ

๑๓๐. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตา, นานากฺขณิกา. สหชาตา – สวิตกฺกา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. นานากฺขณิกา – สวิตกฺกา เจตนา วิปากานํ สวิตกฺกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (เอวํ จตฺตาริ, สหชาตาปิ นานากฺขณิกาปิ กาตพฺพา.)

วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ… อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ… ฌานปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… มคฺคปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… สมฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย… ฉ.

๑๓๑. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปจฺฉาชาตํ (สํขิตฺตํ). (๑)

อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ, ปจฺฉาชาตํ (สํขิตฺตํ). อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ (สํขิตฺตํ). อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาตํ – ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุ วิตกฺกสฺส สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. ปุเรชาตํ – วตฺถุ วิตกฺกสฺส สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปจฺฉาชาตํ (สํขิตฺตํ).

อตฺถิปจฺจยาทิ

๑๓๒. สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย (เอกํ, ปฏิจฺจสทิสํ). สวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปจฺฉาชาตํ (สํขิตฺตํ). สวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย (ปฏิจฺจสทิสํ). (๓)

อวิตกฺโก ธมฺโม อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ, ปจฺฉาชาตํ, อาหารํ, อินฺทฺริยํ (สํขิตฺตํ). อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ (สํขิตฺตํ). อวิตกฺโก ธมฺโม สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาโต – วิตกฺโก สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิตกฺโก สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย, ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุ วิตกฺกสฺส สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ วิตกฺโก จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, วตฺถุ วิตกฺกสฺส สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๑๓๓. สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาโต – สวิตกฺโก เอโก ขนฺโธ จ วิตกฺโก จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย…เป… เทฺว ขนฺธา จ…เป…. สหชาโต – สวิตกฺโก เอโก ขนฺโธ จ วตฺถุ จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย…เป… เทฺว ขนฺธา จ…เป… (ปฏิสนฺธิกฺขเณ สหชาตาปิ เทฺวปิ กาตพฺพา). (๑)

สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อวิตกฺกสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ, ปจฺฉาชาตํ, อาหารํ, อินฺทฺริยํ. สหชาตา – สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตา – สวิตกฺกา ขนฺธา จ วตฺถุ จ วิตกฺกสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย (ปฏิสนฺธิกฺขเณ, ตีณิ). ปจฺฉาชาตา – สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปจฺฉาชาตา – สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ กพฬีกาโร อาหาโร จ อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปจฺฉาชาตา – สวิตกฺกา ขนฺธา จ วิตกฺโก จ รูปชีวิตินฺทฺริยญฺจ กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา สวิตกฺกสฺส จ อวิตกฺกสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาโต – สวิตกฺโก เอโก ขนฺโธ จ วิตกฺโก จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย…เป… เทฺว ขนฺธา จ…เป…. สหชาโต – สวิตกฺโก เอโก ขนฺโธ จ วตฺถุ จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ วิตกฺกสฺส จ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย…เป… เทฺว ขนฺธา จ…เป… (ปฏิสนฺธิยาปิ เทฺว). (๓)

นตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย… วิคตปจฺจเยน ปจฺจโย… อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย.