๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๓๖. ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – ภาวนาย ปหาตพฺพา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ.

นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย (สํขิตฺตํ). (๑)

อารมฺมณปจฺจโย

๓๗. ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – ภาวนาย ปหาตพฺพํ ราคํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, อุทฺธจฺจํ อุปฺปชฺชติ; ภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ; อุทฺธจฺจํ อารพฺภ อุทฺธจฺจํ อุปฺปชฺชติ, ภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ; ภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อารพฺภ ภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, อุทฺธจฺจํ อุปฺปชฺชติ. (๑)

ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – อริยา ภาวนาย ปหาตพฺเพ ปหีเน กิเลเส…เป… วิกฺขมฺภิเต กิเลเส…เป… ปุพฺเพ สมุทาจิณฺเณ…เป… ภาวนาย ปหาตพฺเพ ขนฺเธ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ นภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ…เป… วิจิกิจฺฉา…เป… นภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ; เจโตปริยญาเณน ภาวนาย ปหาตพฺพจิตฺตสมงฺคิสฺส จิตฺตํ ชานาติ, ภาวนาย ปหาตพฺพา ขนฺธา เจโตปริยญาณสฺส, ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส, ยถากมฺมูปคญาณสฺส, อนาคตํสญาณสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

๓๘. นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – ทานํ…เป… สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ปจฺจเวกฺขติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ นภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ…เป… วิจิกิจฺฉา…เป… นภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, ปุพฺเพ…เป… ฌานา…เป… อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา…เป… ผลสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; อริยา นภาวนาย ปหาตพฺเพ ปหีเน กิเลเส…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ นภาวนาย ปหาตพฺเพ ขนฺเธ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ นภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ…เป… วิจิกิจฺฉา…เป… นภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ; ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ…เป… ยถากมฺมูปคญาณสฺส, อนาคตํสญาณสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – ทานํ…เป… สีลํ…เป… ฌานํ…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ นภาวนาย ปหาตพฺเพ ขนฺเธ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, อุทฺธจฺจํ อุปฺปชฺชติ, ภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ. (๒)

อธิปติปจฺจโย

๓๙. ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – ภาวนาย ปหาตพฺพํ ราคํ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา ภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – ภาวนาย ปหาตพฺพาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – ภาวนาย ปหาตพฺพํ ราคํ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา นภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – ภาวนาย ปหาตพฺพาธิปติ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส จ นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตาธิปติ – ภาวนาย ปหาตพฺพาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๔๐. นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – ทานํ ทตฺวา สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา นภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – นภาวนาย ปหาตพฺพาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ – ทานํ…เป… ฌานํ…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ นภาวนาย ปหาตพฺเพ ขนฺเธ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา ภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ. (๒)

อนนฺตรปจฺจยาทิ

๔๑. ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ (ทสฺสนทุกสทิสา ภาวนา นินฺนานากรณา)… สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย… จตฺตาริ… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… ปญฺจ… อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย… เทฺว… นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… สตฺต.

อุปนิสฺสยปจฺจโย

๔๒. ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – ภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค… โทโส… โมโห… มาโน… ปตฺถนา ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ราคสฺส … โทสสฺส… โมหสฺส… มานสฺส… ปตฺถนาย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – ภาวนาย ปหาตพฺพํ ราคํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, ปาณํ หนติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; ภาวนาย ปหาตพฺพํ โทสํ… โมหํ… มานํ… ปตฺถนํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, ปาณํ หนติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; ภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค…เป… ปตฺถนา สทฺธาย…เป… ปญฺญาย นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส, ราคสฺส… โทสสฺส… โมหสฺส… ทิฏฺฐิยา… ปตฺถนาย… กายิกสฺส สุขสฺส… กายิกสฺส ทุกฺขสฺส… มคฺคสฺส… ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

๔๓. นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, ทิฏฺฐึ คณฺหาติ; สีลํ…เป… ปญฺญํ, นภาวนาย ปหาตพฺพํ ราคํ… โทสํ… โมหํ… ทิฏฺฐึ… ปตฺถนํ… กายิกํ สุขํ… กายิกํ ทุกฺขํ…เป… เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ, ปาณํ หนติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; สทฺธา…เป… เสนาสนํ สทฺธาย…เป… ปญฺญาย นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ราคสฺส… โทสสฺส… โมหสฺส… ทิฏฺฐิยา… ปตฺถนาย… กายิกสฺส สุขสฺส… กายิกสฺส ทุกฺขสฺส… มคฺคสฺส… ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – สทฺธํ อุปนิสฺสาย มานํ ชปฺเปติ…เป… สีลํ…เป… ปญฺญํ… ราคํ…เป… กายิกํ สุขํ… กายิกํ ทุกฺขํ… เสนาสนํ อุปนิสฺสาย มานํ ชปฺเปติ; สทฺธา…เป… เสนาสนํ ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ราคสฺส… โทสสฺส… โมหสฺส… มานสฺส… ปตฺถนาย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

ปุเรชาตปจฺจยาทิ

๔๔. นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิจฺจโต…เป… วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ นภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ, วิจิกิจฺฉา อุปฺปชฺชติ; นภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ…เป… โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส…เป…. วตฺถุปุเรชาตํ – จกฺขายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส…เป… กายายตนํ กายวิญฺญาณสฺส…เป… วตฺถุ นภาวนาย ปหาตพฺพานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม ภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ภาวนาย ปหาตพฺโพ ราโค อุปฺปชฺชติ, อุทฺธจฺจํ อุปฺปชฺชติ, ภาวนาย ปหาตพฺพํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ. วตฺถุปุเรชาตํ – วตฺถุ ภาวนาย ปหาตพฺพานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

๔๕. ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… เทฺว, อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย… เทฺว, กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – ภาวนาย ปหาตพฺพา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (มูลํ กาตพฺพํ.) ภาวนาย ปหาตพฺพา เจตนา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (มูลํ กาตพฺพํ.) ภาวนาย ปหาตพฺพา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม นภาวนาย ปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตา, นานากฺขณิกา. สหชาตา – นภาวนาย ปหาตพฺพา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. นานากฺขณิกา – นภาวนาย ปหาตพฺพา เจตนา วิปากานํ ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย… วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย… เอกํ…เป… อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย. (สพฺพปจฺจยา ทสฺสนทุกสทิสา, ภาวนา นินฺนานากรณา.)