๑-๗. ปฏิจฺจวาราทิ

ปจฺจยจตุกฺกํ

เหตุปจฺจโย

๑๗. อพฺยากตํ สปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต สปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา (สํขิตฺตํ).

เหตุยา เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ (สํขิตฺตํ).

(สหชาตวาเรปิ…เป… ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ.)

๑๘. กุสลํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

อกุสลํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ.

อพฺยากตํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

กุสลํ อปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

อกุสลํ อปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)

อารมฺมณปจฺจโย

๑๙. กุสลํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. (๑)

อกุสลํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. (๑)

อพฺยากตํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. (๑) (สํขิตฺตํ.)

๒๐. เหตุยา นว, อารมฺมเณ ตีณิ, อธิปติยา นว…เป… อวิคเต นว (สํขิตฺตํ).

ปจฺจนียํ

นเหตุปจฺจโย

๒๑. อกุสลํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อกุสโล อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. (๑)

อพฺยากตํ อปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อพฺยากโต อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. (๑) (สํขิตฺตํ.)

๒๒. นเหตุยา เทฺว, นอารมฺมเณ ปญฺจ, นอธิปติยา นว…เป… โนวิคเต ปญฺจ (สํขิตฺตํ. สหชาตวารมฺปิ…เป… สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ).

เหตุปจฺจโย

๒๓. กุสโล อปฺปฏิโฆ ธมฺโม กุสลสฺส อปฺปฏิฆสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ.

อกุสโล อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อกุสลสฺส อปฺปฏิฆสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ.

อพฺยากโต อปฺปฏิโฆ ธมฺโม อพฺยากตสฺส อปฺปฏิฆสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑) (สํขิตฺตํ.)

๒๔. เหตุยา สตฺต, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา ทส…เป… อวิคเต เตรส (สํขิตฺตํ. ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ).