๕. คนฺถโคจฺฉกํ

๒๖. คนฺถทุกํ

๑. ปฏิจฺจวาโร

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๑. คนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌากายคนฺโถ, อภิชฺฌากายคนฺถํ ปฏิจฺจ สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ, อิทํสจฺจาภินิเวสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌากายคนฺโถ, อภิชฺฌากายคนฺถํ ปฏิจฺจ อิทํสจฺจาภินิเวโส กายคนฺโถ. (๑)

คนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – คนฺเถ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ. (๒)

คนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌากายคนฺโถ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ (จกฺกํ). (๓)

๒. โนคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ, วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา, เอกํ มหาภูตํ…เป…. (๑)

โนคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺเถ ขนฺเธ ปฏิจฺจ คนฺถา. (๒)

โนคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา คนฺถา จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป…. (๓)

๓. คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ อภิชฺฌากายคนฺโถ (จกฺกํ). (๑)

คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธญฺจ คนฺเถ จ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ จ…เป… คนฺเถ จ สมฺปยุตฺตเก ขนฺเธ จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๒)

คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธญฺจ สีลพฺพตปรามาสกายคนฺถญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา อภิชฺฌากายคนฺโถ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ จ…เป…. (จกฺกํ. สํขิตฺตํ.) (๓)

อารมฺมณปจฺจยา…เป… อวิคตปจฺจยา.

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

สุทฺธํ

๔. เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว (สพฺพตฺถ นว), วิปาเก เอกํ, อาหาเร นว…เป… อวิคเต นว.

อนุโลมํ.

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๑. วิภงฺควาโร

นเหตุปจฺจโย

๕. โนคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ (ยาว อสญฺญสตฺตา), วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

นอารมฺมณปจฺจยาทิ

๖. คนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา – คนฺเถ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๑)

โนคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา – โนคนฺเถ ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… (ยาว อสญฺญสตฺตา). (๑)

คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา – คนฺเถ จ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ (สํขิตฺตํ).

นอธิปติปจฺจยา… นว, นอนนฺตรปจฺจยา… ตีณิ, นสมนนฺตรปจฺจยา… ตีณิ, นอญฺญมญฺญปจฺจยา… ตีณิ, นอุปนิสฺสยปจฺจยา… ตีณิ.

นปุเรชาตปจฺจยาทิ

๗. คนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา – อรูเป อิทํสจฺจาภินิเวสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌากายคนฺโถ, อภิชฺฌากายคนฺถํ ปฏิจฺจ อิทํสจฺจาภินิเวโส กายคนฺโถ (อรูเป สีลพฺพตปรามาโส นตฺถิ, เอวํ นว ปญฺหา กาตพฺพา), นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นอาหาเร เอกํ, นอินฺทฺริเย เอกํ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นสมฺปยุตฺเต ตีณิ, นวิปฺปยุตฺเต นว, โนนตฺถิยา ตีณิ, โนวิคเต ตีณิ.

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

สุทฺธํ

๘. นเหตุยา เอกํ, นอารมฺมเณ ตีณิ, นอธิปติยา นว, นอนนฺตเร ตีณิ, นสมนนฺตเร ตีณิ, นอญฺญมญฺเญ ตีณิ, นอุปนิสฺสเย ตีณิ, นปุเรชาเต นว, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นอาหาเร เอกํ, นอินฺทฺริเย เอกํ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นสมฺปยุตฺเต ตีณิ, นวิปฺปยุตฺเต นว, โนนตฺถิยา ตีณิ, โนวิคเต ตีณิ.

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนียํ

๙. เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ, นอธิปติยา นว (สํขิตฺตํ, เอวํ คเณตพฺพํ).

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลมํ

๑๐. นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ…เป… อนนฺตเร เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ.

๒. สหชาตวาโร

(สหชาตวาโร ปฏิจฺจวารสทิโส).

๓. ปจฺจยวาโร

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๑๑. คนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา… ตีณิ (ปฏิจฺจวารสทิโส).

โนคนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ, วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา. เอกํ มหาภูตํ…เป… วตฺถุํ ปจฺจยา โนคนฺถา ขนฺธา. (๑)

โนคนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺเถ ขนฺเธ ปจฺจยา คนฺถา, วตฺถุํ ปจฺจยา คนฺถา. (๒)

โนคนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา คนฺถา จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… วตฺถุํ ปจฺจยา คนฺถา สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา. (๓)

๑๒. คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปจฺจยา อภิชฺฌากายคนฺโถ (จกฺกํ). สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อภิชฺฌากายคนฺโถ (จกฺกํ). (๑)

คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธญฺจ คนฺเถ จ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… คนฺเถ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา โนคนฺถา ขนฺธา. (๒)

คนฺถญฺจ โนคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธญฺจ สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา อภิชฺฌากายคนฺโถ จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… (จกฺกํ). สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อภิชฺฌากายคนฺโถ จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา (จกฺกํ). (๓)

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๑๓. เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว…เป… อวิคเต นว.

อนุโลมํ.

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๑. วิภงฺควาโร

นเหตุปจฺจโย

๑๔. โนคนฺถํ ธมฺมํ ปจฺจยา โนคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ โนคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… (ยาว อสญฺญสตฺตา), จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ. วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกา โนคนฺถา ขนฺธา, วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห (สํขิตฺตํ).

๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

๑๕. นเหตุยา เอกํ, นอารมฺมเณ ตีณิ, นอธิปติยา นว (เอวํ คเณตพฺพํ).

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนียํ

๑๖. เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ, นอธิปติยา นว…เป… โนวิคเต ตีณิ.

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลมํ

๑๗. นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ…เป… อวิคเต เอกํ.

๔-๖. นิสฺสย-สํสฏฺฐ-สมฺปยุตฺตวาโร

(นิสฺสยวาโร ปจฺจยวารสทิโสว. สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ นว ปญฺหา กาตพฺพา, รูปํ นตฺถิ.)

๗. ปญฺหาวาโร

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๑๘. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – คนฺถา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ คนฺถานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

คนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – คนฺถา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – คนฺถา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ คนฺถานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๑๙. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – โนคนฺถา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – โนคนฺถา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ คนฺถานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – โนคนฺถา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ คนฺถานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๒๐. คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – คนฺถา จ โนคนฺถา จ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ คนฺถานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – คนฺถา จ โนคนฺถา จ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย – คนฺถา จ โนคนฺถา จ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ คนฺถานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

อารมฺมณปจฺจโย

๒๑. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – คนฺเถ อารพฺภ คนฺถา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ) คนฺเถ อารพฺภ โนคนฺถา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ) คนฺเถ อารพฺภ คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

๒๒. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – ทานํ ทตฺวา สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ ปจฺจเวกฺขติ, ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ…เป… ฌานา…เป… อริยา มคฺคา วุฏฺฐหิตฺวา มคฺคํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ, นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ. นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, มคฺคสฺส, ผลสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย; อริยา โนคนฺเถ ปหีเน กิเลเส…เป… วิกฺขมฺภิเต กิเลเส ปจฺจเวกฺขนฺติ, ปุพฺเพ…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ โนคนฺเถ ขนฺเธ อนิจฺจโต…เป… โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ; ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, ทิพฺพาย โสตธาตุยา สทฺทํ สุณาติ. เจโตปริยญาเณน โนคนฺถจิตฺตสมงฺคิสฺส จิตฺตํ ชานาติ, อากาสานญฺจายตนํ วิญฺญาณญฺจายตนสฺส…เป… อากิญฺจญฺญายตนํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสฺส…เป… รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส…เป… โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส…เป… โนคนฺถา ขนฺธา อิทฺธิวิธญาณสฺส, เจโตปริยญาณสฺส, ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณสฺส, ยถากมฺมูปคญาณสฺส, อนาคตํสญาณสฺส, อาวชฺชนาย อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – ทานํ ทตฺวา สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ, โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ; ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ…เป… ฌานา…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ โนคนฺเถ ขนฺเธ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ…เป… โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย – ทานํ ทตฺวา สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ตํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ, ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ…เป… ฌานา…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ โนคนฺเถ ขนฺเธ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ (อารพฺภ กาตพฺพา).

อธิปติปจฺจโย

๒๓. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ (อารมฺมณสทิสา, ครุการมฺมณา กาตพฺพา).

โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – ทานํ…เป… สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ…เป… ปุพฺเพ…เป… ฌานา…เป… อริยา มคฺคา…เป… ผลํ…เป… นิพฺพานํ…เป… นิพฺพานํ โคตฺรภุสฺส, โวทานสฺส, มคฺคสฺส, ผลสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย; จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ โนคนฺเถ ขนฺเธ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – โนคนฺถาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – ทานํ…เป… สีลํ…เป… อุโปสถกมฺมํ…เป… ปุพฺเพ สุจิณฺณานิ …เป… ฌานา…เป… จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ โนคนฺเถ ขนฺเธ ครุํ กตฺวา ตํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ. สหชาตาธิปติ – โนคนฺถาธิปติ คนฺถานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ – ทานํ…เป… โนคนฺเถ ขนฺเธ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ ครุํ กตฺวา คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. สหชาตาธิปติ – โนคนฺถาธิปติ สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ คนฺถานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๒๔. คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณาธิปติ… ตีณิ.

อนนฺตรปจฺจโย

๒๕. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา คนฺถา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ คนฺถานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

คนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา คนฺถา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ โนคนฺถานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย; คนฺถา วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย – ปุริมา ปุริมา คนฺถา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ คนฺถานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๒๖. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ (เทฺว อาวชฺชนา กาตพฺพา, ปฐโม นตฺถิ).

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ (เอกมฺปิ วุฏฺฐานํ กาตพฺพํ, มชฺเฌ).

สมนนฺตรปจฺจยาทิ

๒๗. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย… นว, นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… นว.

อุปนิสฺสยปจฺจโย

๒๘. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – คนฺถา คนฺถานํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ.

๒๙. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย …เป…. ปกตูปนิสฺสโย – สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… มานํ ชปฺเปติ, ทิฏฺฐึ คณฺหาติ; สีลํ…เป… เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; สทฺธา…เป… เสนาสนํ สทฺธาย…เป… ผลสมาปตฺติยา อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทิฏฺฐึ คณฺหาติ; สีลํ…เป… เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ปาณํ หนติ…เป… สงฺฆํ ภินฺทติ; สทฺธา…เป… เสนาสนํ ราคสฺส…เป… ปตฺถนาย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย – สทฺธํ อุปนิสฺสาย มานํ ชปฺเปติ, ทิฏฺฐึ คณฺหาติ, สีลํ…เป… เสนาสนํ อุปนิสฺสาย ปาณํ หนติ …เป… สงฺฆํ ภินฺทติ, สทฺธา…เป… เสนาสนํ คนฺถานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณูปนิสฺสโย, อนนฺตรูปนิสฺสโย, ปกตูปนิสฺสโย…เป…. ปกตูปนิสฺสโย… ตีณิ (อารมฺมณนเยน กาตพฺพา).

ปุเรชาตปจฺจยาทิ

๓๐. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อนิจฺจโต…เป… โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, ทิพฺพาย โสตธาตุยา สทฺทํ สุณาติ, รูปายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส…เป… โผฏฺฐพฺพายตนํ กายวิญฺญาณสฺส…เป…. วตฺถุปุเรชาตํ – จกฺขายตนํ จกฺขุวิญฺญาณสฺส…เป… กายายตนํ กายวิญฺญาณสฺส…เป… วตฺถุ โนคนฺถานํ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ, โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ. วตฺถุปุเรชาตํ – วตฺถุ คนฺถานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย – อารมฺมณปุเรชาตํ, วตฺถุปุเรชาตํ. อารมฺมณปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. วตฺถุปุเรชาตํ – วตฺถุ คนฺถานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ, อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย… นว.

กมฺมปจฺจโย

๓๑. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตา, นานากฺขณิกา. สหชาตา – โนคนฺถา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย; ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป…. นานากฺขณิกา – โนคนฺถา เจตนา วิปากานํ ขนฺธานํ กฏตฺตา จ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – โนคนฺถา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ คนฺถานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย – โนคนฺถา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ คนฺถานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

วิปากปจฺจยาทิ

๓๒. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส วิปากปจฺจเยน ปจฺจโย… เอกํ… อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ… อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ… ฌานปจฺจเยน ปจฺจโย… ตีณิ… มคฺคปจฺจเยน ปจฺจโย… นว… สมฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย… นว.

วิปฺปยุตฺตปจฺจโย

๓๓. คนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปจฺฉาชาตํ (สํขิตฺตํ). (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ, ปจฺฉาชาตํ (สํขิตฺตํ). (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. ปุเรชาตํ – วตฺถุ คนฺถานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. ปุเรชาตํ – วตฺถุ คนฺถานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส วิปฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปจฺฉาชาตํ (สํขิตฺตํ). (๑)

อตฺถิปจฺจโย

๓๔. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย… เอกํ (ปฏิจฺจสทิสํ).

คนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปจฺฉาชาตํ. สหชาตา – คนฺถา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปจฺฉาชาตา – คนฺถา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย… เอกํ (ปฏิจฺจสทิสํ). (๓)

๓๕. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ, ปจฺฉาชาตํ, อาหารํ, อินฺทฺริยํ (สํขิตฺตํ). (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาตา – โนคนฺถา ขนฺธา คนฺถานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ, ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ, โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ, วตฺถุ คนฺถานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาโต – โนคนฺโถ เอโก ขนฺโธ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ คนฺถานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย…เป…. ปุเรชาตํ – จกฺขุํ…เป… วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ, ตํ อารพฺภ คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ; วตฺถุ คนฺถานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๓๖. คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาโต – สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา อภิชฺฌากายคนฺถสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย (จกฺกํ). สหชาโต – สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ จ วตฺถุ จ อภิชฺฌากายคนฺถสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. (จกฺกํ). (๑)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ, ปจฺฉาชาตํ, อาหารํ, อินฺทฺริยํ. สหชาโต – โนคนฺโถ เอโก ขนฺโธ จ คนฺโถ จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย…เป… เทฺว ขนฺธา จ…เป…. สหชาตา – คนฺถา จ วตฺถุ จ โนคนฺถานํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตา – คนฺถา จ มหาภูตา จ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปจฺฉาชาตา – คนฺถา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปจฺฉาชาตา – คนฺถา จ กพฬีกาโร อาหาโร จ อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. ปจฺฉาชาตา – คนฺถา จ รูปชีวิตินฺทฺริยญฺจ กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย – สหชาตํ, ปุเรชาตํ. สหชาโต – โนคนฺโถ เอโก ขนฺโธ จ สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ จ ติณฺณนฺนํ ขนฺธานํ อภิชฺฌากายคนฺถสฺส จ จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย…เป…. สหชาโต – สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ จ วตฺถุ จ อภิชฺฌากายคนฺถสฺส จ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย (จกฺกํ). (๓)

๑. ปจฺจยานุโลมํ

๒. สงฺขฺยาวาโร

สุทฺธํ

๓๗. เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว (สพฺพตฺถ นว), อุปนิสฺสเย นว, ปุเรชาเต ตีณิ, ปจฺฉาชาเต ตีณิ, อาเสวเน นว, กมฺเม ตีณิ, วิปาเก เอกํ, อาหาเร ตีณิ, อินฺทฺริเย ตีณิ, ฌาเน ตีณิ, มคฺเค นว, สมฺปยุตฺเต นว, วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ, อตฺถิยา นว, นตฺถิยา นว, วิคเต นว, อวิคเต นว.

อนุโลมํ.

ปจฺจนียุทฺธาโร

๓๘. คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

คนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

คนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๓๙. โนคนฺโถ ธมฺโม โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย… อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย… อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

โนคนฺโถ ธมฺโม คนฺถสฺส จ โนคนฺถสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

๔๐. คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา คนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

คนฺโถ จ โนคนฺโถ จ ธมฺมา โนคนฺถสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย… สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย… อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย… ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)