๑. วิภงฺควาโร

นเหตุปจฺจโย

๓๓๔. อกุสลํ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ นิสฺสาย วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

อพฺยากตํ ธมฺมํ นิสฺสาย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ, ตโย ขนฺเธ นิสฺสาย เอโก ขนฺโธ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ, เทฺว ขนฺธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ; อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ; ขนฺเธ นิสฺสาย วตฺถุ, วตฺถุํ นิสฺสาย ขนฺธา; เอกํ มหาภูตํ นิสฺสาย ตโย มหาภูตา…เป… มหาภูเต นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ; พาหิรํ… อาหารสมุฏฺฐานํ… อุตุสมุฏฺฐานํ… อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ นิสฺสาย ตโย มหาภูตา…เป… มหาภูเต นิสฺสาย กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ; จกฺขายตนํ นิสฺสาย จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ นิสฺสาย กายวิญฺญาณํ; วตฺถุํ นิสฺสาย อเหตุกา วิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา. (๑)

อพฺยากตํ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – วตฺถุํ นิสฺสาย วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๒)

อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

(ยถา ปจฺจยวาเร, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)