๑. วิภงฺควาโร

เหตุปจฺจโย

๓๒๙. กุสลํ ธมฺมํ นิสฺสาย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – กุสลํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา, ตโย ขนฺเธ นิสฺสาย เอโก ขนฺโธ, เทฺว ขนฺเธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา. กุสลํ ธมฺมํ นิสฺสาย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – กุสเล ขนฺเธ นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. กุสลํ ธมฺมํ นิสฺสาย กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. กุสลํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ, ตโย ขนฺเธ นิสฺสาย เอโก ขนฺโธ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ, เทฺว ขนฺเธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ. (๓)

๓๓๐. อกุสลํ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – อกุสลํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา. อกุสลํ ธมฺมํ นิสฺสาย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – อกุสเล ขนฺเธ นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. อกุสลํ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – อกุสลํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ. (๓)

๓๓๑. อพฺยากตํ ธมฺมํ นิสฺสาย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ, ตโย ขนฺเธ นิสฺสาย เอโก ขนฺโธ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ, เทฺว ขนฺเธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ; ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ, ตโย ขนฺเธ นิสฺสาย เอโก ขนฺโธ กฏตฺตา จ รูปํ, เทฺว ขนฺเธ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ; ขนฺเธ นิสฺสาย วตฺถุ, วตฺถุํ นิสฺสาย ขนฺธา; เอกํ มหาภูตํ นิสฺสาย ตโย มหาภูตา, ตโย มหาภูเต นิสฺสาย เอกํ มหาภูตํ, เทฺว มหาภูเต นิสฺสาย เทฺว มหาภูตา, มหาภูเต นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ; วตฺถุํ นิสฺสาย วิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา. (๑)

อพฺยากตํ ธมฺมํ นิสฺสาย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ นิสฺสาย กุสลา ขนฺธา. (๒)

อพฺยากตํ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ นิสฺสาย อกุสลา ขนฺธา. (๓)

อพฺยากตํ ธมฺมํ นิสฺสาย กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ นิสฺสาย กุสลา ขนฺธา, มหาภูเต นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๔)

อพฺยากตํ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – วตฺถุํ นิสฺสาย อกุสลา ขนฺธา, มหาภูเต นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๕)

๓๓๒. กุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ นิสฺสาย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – กุสลํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา. กุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ นิสฺสาย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – กุสเล ขนฺเธ จ มหาภูเต จ นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. กุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ นิสฺสาย กุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – กุสลํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา, กุสเล ขนฺเธ จ มหาภูเต จ นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๓)

อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – อกุสลํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา …เป… เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา. อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ นิสฺสาย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา – อกุสเล ขนฺเธ จ มหาภูเต จ นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ นิสฺสาย อกุสโล จ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา – อกุสลํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย ตโย ขนฺธา…เป… เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ นิสฺสาย เทฺว ขนฺธา, อกุสเล ขนฺเธ จ มหาภูเต จ นิสฺสาย จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๓)

(ยถา ปจฺจยวาเร, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)