๒. ปจฺจยปจฺจนียํ

๑. วิภงฺควาโร

นเหตุปจฺจโย

๒๗๗. อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ น เหตุปจฺจยา – วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – อเหตุกํ วิปากาพฺยากตํ กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ; อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ วิปากาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา กฏตฺตา จ รูปํ; ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ, วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา; เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา…เป… มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ; พาหิรํ … อาหารสมุฏฺฐานํ… อุตุสมุฏฺฐานํ … อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา…เป… มหาภูเต ปจฺจยา กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ. จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ; วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกา วิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา. (๑)

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๒)

อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา – วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

นอารมฺมณปจฺจโย

๒๗๘. กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา – กุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ.

(ยถา ปฏิจฺจวาเร นอารมฺมณปจฺจยา, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

นอธิปติปจฺจโย

๒๗๙. กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา – กุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา… ตีณิ.

อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา… ตีณิ.

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา…เป… ปฏิสนฺธิกฺขเณ…เป… (อพฺยากตํ ปริปุณฺณํ กาตพฺพํ). พาหิรํ… อาหารสมุฏฺฐานํ… อุตุสมุฏฺฐานํ… อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา…เป… จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ, วตฺถุํ ปจฺจยา วิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา.

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา, วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา ขนฺธา…เป….

(ยถา อนุโลเม สหชาตปจฺจยํ, เอวํ คเณตพฺพํ.)

นอนนฺตราทิปจฺจยา

๒๘๐. กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอนนฺตรปจฺจยา… นสมนนฺตรปจฺจยา… นอญฺญมญฺญปจฺจยา… นอุปนิสฺสยปจฺจยา… นปุเรชาตปจฺจยา.

(ยถา ปฏิจฺจวาเร, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

นปจฺฉาชาตาทิปจฺจยา

๒๘๑. กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปจฺฉาชาตปจฺจยา… นอาเสวนปจฺจยา…เป… จกฺขายตนํ ปจฺจยา…เป… (นปจฺฉาชาตปจฺจยมฺปิ นอาเสวนปจฺจยมฺปิ ปริปุณฺณํ, สตฺตรส.)

(ยถา อนุโลเม สหชาตปจฺจยํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

นกมฺมปจฺจโย

๒๘๒. กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา – กุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา กุสลา เจตนา. (๑)

อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา – อกุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา อกุสลา เจตนา. (๑)

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา, กิริยาพฺยากเต ขนฺเธ ปจฺจยา กิริยาพฺยากตา เจตนา; พาหิรํ… อาหารสมุฏฺฐานํ… อุตุสมุฏฺฐานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา…เป… อุปาทารูปํ, วตฺถุํ ปจฺจยา กิริยาพฺยากตา เจตนา. (๑)

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา เจตนา. (๒)

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา อกุสลา เจตนา. (๓)

กุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา – กุสเล ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา กุสลา เจตนา. (๑)

อกุสลญฺจ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา – อกุสเล ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อกุสลา เจตนา. (๑)

นวิปากปจฺจโย

๒๘๓. กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา – กุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา… ตีณิ.

อกุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา… ตีณิ.

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา – กิริยาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ…เป… เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ, เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา…เป… มหาภูเต ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อุปาทารูปํ; พาหิรํ… อาหารสมุฏฺฐานํ… อุตุสมุฏฺฐานํ… อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา…เป… มหาภูเต ปจฺจยา กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ, วตฺถุํ ปจฺจยา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา.

อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา – วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา ขนฺธา.

(วิปากํ ฐเปตฺวา สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

นอาหาราทิปจฺจยา

๒๘๔. อพฺยากตํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาหารปจฺจยา… นอินฺทฺริยปจฺจยา… นฌานปจฺจยา…เป… จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ. (น ฌาเน อิทํ นานากรณํ.) นมคฺคปจฺจยา… จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ…เป… กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ. วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกวิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา ขนฺธา. (นมคฺเค อิทํ นานากรณํ.)

(อวเสสํ ยถา ปฏิจฺจวาเร ปจฺจนียํ, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)

นสมฺปยุตฺตาทิปจฺจยา

๒๘๕. นสมฺปยุตฺตปจฺจยา … นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา… โนนตฺถิปจฺจยา… กุสลํ ธมฺมํ ปจฺจยา อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ โนวิคตปจฺจยา – กุสเล ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ.

(ยถา ปฏิจฺจวาเร, เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ.)