๒๓. เตวีสติมวคฺโค

(๒๒๖) ๙. อปรินิปฺผนฺนกถา

๙๑๗. รูปํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ? อามนฺตา. รูปํ น อนิจฺจํ น สงฺขตํ น ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ น ขยธมฺมํ น วยธมฺมํ น วิราคธมฺมํ น นิโรธธมฺมํ น วิปริณามธมฺมนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… นนุ รูปํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมํ วิปริณามธมฺมนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ รูปํ อนิจฺจํ สงฺขตํ…เป… วิปริณามธมฺมํ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘รูปํ อปรินิปฺผนฺน’’นฺติ.

ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺนนฺติ? อามนฺตา. นนุ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ [สํ. นิ. ๓.๑๕] วุตฺตํ ภควตา – ‘‘รูปํ อนิจฺจ’’นฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา – ‘‘รูปํ อนิจฺจํ’’, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺน’’นฺติ…เป….

๙๑๘. เวทนา …เป… สญฺญา… สงฺขารา… วิญฺญาณํ… จกฺขายตนํ…เป… ธมฺมายตนํ… จกฺขุธาตุ… ธมฺมธาตุ… จกฺขุนฺทฺริยํ…เป… อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ? อามนฺตา. อญฺญาตาวินฺทฺริยํ น อนิจฺจํ…เป… น วิปริณามธมฺมนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… นนุ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจํ สงฺขตํ…เป… วิปริณามธมฺมนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมํ วิปริณามธมฺมํ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อปรินิปฺผนฺน’’นฺติ.

ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺนนฺติ? อามนฺตา. นนุ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา – ‘‘อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจ’’นฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา – ‘‘อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจํ’’, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺน’’นฺติ.

อปรินิปฺผนฺนกถา นิฏฺฐิตา.

เตวีสติมวคฺโค.

ตสฺสุทฺทานํ –

เอกาธิปฺปาเยน เมถุโน ธมฺโม ปฏิเสวิตพฺโพ, อรหนฺตานํ วณฺเณน อมนุสฺสา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวนฺติ, โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉติ, คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมติ, ทุกฺกรการิกํ อกาสิ, อปรนฺตปํ อกาสิ, อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสิ, อตฺถิ น ราโค ราคปติรูปโก อตฺถิ น โทโส โทสปติรูปโก อตฺถิ น โมโห โมหปติรูปโก อตฺถิ น กิเลโส กิเลสปติรูปโก, รูปํ อปรินิปฺผนฺนํ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ.

ขุทฺทโก อฑฺฒปณฺณาสโก.

ตสฺสุทฺทานํ –

นวํ, นิพฺพุติ, เอกาธิปฺปาโยติ.

ปณฺณาสกุทฺทานํ –

มหานิยาโม, อนุสยา, นิคฺคโห, ขุทฺทกปญฺจโม;

ปรปฺปวาทมทฺทนา, สุตฺตมูลสมาหิตา;

อุชฺโชตนา สตฺถุสมเย, กถาวตฺถุปกรเณติ.

ปญฺจตฺตึสภาณวารํ

กถาวตฺถุปกรณํ นิฏฺฐิตํ.