๒๓. เตวีสติมวคฺโค

(๒๒๐-๔) ๓-๗. อิสฺสริยกามการิกาทิกถา

๙๑๐. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ นิรยํ คจฺฉติ, สญฺชีวํ คจฺฉติ, กาลสุตฺตํ คจฺฉติ, ตาปนํ คจฺฉติ, มหาตาปนํ [ปตาปนํ (สี. สฺยา. กํ. ปี.)] คจฺฉติ, สงฺฆาตกํ คจฺฉติ, โรรุวํ คจฺฉติ…เป… อวีจึ คจฺฉตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ? อามนฺตา. ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตี’’ติ – อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตี’’ติ – นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตี’’ติ.

๙๑๑. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย, ติรจฺฉานโยนึ อุปปชฺเชยฺยาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ? อามนฺตา. โพธิสตฺเตน ฉนฺทิทฺธิปาโท ภาวิโต…เป… วีริยิทฺธิปาโท…เป… จิตฺติทฺธิปาโท…เป… วีมํสิทฺธิปาโท ภาวิโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ? อามนฺตา. ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตี’’ติ – อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตี’’ติ – นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตี’’ติ.

๙๑๒. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ ปจฺจาคจฺฉิ, ‘‘อสสฺสโต โลโก’’ติ…เป… ‘‘อนฺตวา โลโก’’ติ…เป… ‘‘อนนฺตวา โลโก’’ติ… ‘‘ตํ ชีวํ ตํ สรีร’’นฺติ … ‘‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีร’’นฺติ… ‘‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ… ‘‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ… ‘‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ…เป… ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ ปจฺจาคจฺฉีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ? อามนฺตา. ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสี’’ติ – อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสี’’ติ – นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสี’’ติ.

๙๑๓. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อปรนฺตปํ [อมรํ ตปํ (สํ. นิ. ๑.๑๓๗)] อกาสิ, อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ‘‘สสฺสโต โลโก’’ติ ปจฺจาคจฺฉิ…เป… ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ ปจฺจาคจฺฉีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

๙๑๔. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ? อามนฺตา. ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสี’’ติ – อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสี’’ติ – นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสี’’ติ.

อิสฺสริยกามการิกากถา นิฏฺฐิตา.