(๙๒) ๙. น ยถาจิตฺตสฺส วาจาติกถา

๕๖๔. น ยถาจิตฺตสฺส วาจาติ? อามนฺตา. อผสฺสกสฺส วาจา อเวทนกสฺส วาจา อสญฺญกสฺส วาจา อเจตนกสฺส วาจา อจิตฺตกสฺส วาจาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… นนุ สผสฺสกสฺส วาจา สเวทนกสฺส วาจา สสญฺญกสฺส วาจา สเจตนกสฺส วาจา สจิตฺตกสฺส วาจาติ? อามนฺตา. หญฺจิ สผสฺสกสฺส วาจา…เป… สจิตฺตกสฺส วาจา, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘น ยถาจิตฺตสฺส วาจา’’ติ.

น ยถาจิตฺตสฺส วาจาติ? อามนฺตา. อนาวฏฺเฏนฺตสฺส [อนาวฏฺฏนฺตสฺส (ปี.), อนาวชฺชนฺตสฺส (สี. สฺยา. ก.) กถา. ๔๘๔ ปสฺสิตพฺพํ] วาจา…เป… อนาโภคสฺส วาจา…เป… อปฺปณิทหนฺตสฺส วาจาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… นนุ อาวฏฺเฏนฺตสฺส วาจา อาโภคสฺส วาจา…เป… ปณิทหนฺตสฺส วาจาติ? อามนฺตา. หญฺจิ อาวฏฺเฏนฺตสฺส วาจา อาโภคสฺส วาจา ปณิทหนฺตสฺส วาจา, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘น ยถาจิตฺตสฺส วาจา’’ติ.

น ยถาจิตฺตสฺส วาจาติ? อามนฺตา. นนุ วาจา จิตฺตสมุฏฺฐานา จิตฺเตน สหชาตา จิตฺเตน สห เอกุปฺปาทาติ? อามนฺตา. หญฺจิ วาจา จิตฺตสมุฏฺฐานา จิตฺเตน สหชาตา จิตฺเตน สห เอกุปฺปาทา, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘น ยถาจิตฺตสฺส วาจา’’ติ.

น ยถาจิตฺตสฺส วาจาติ? อามนฺตา. น ภณิตุกาโม ภณติ, น กเถตุกาโม กเถติ, น อาลปิตุกาโม อาลปติ, น โวหริตุกาโม โวหรตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… นนุ ภณิตุกาโม ภณติ, กเถตุกาโม กเถติ, อาลปิตุกาโม อาลปติ, โวหริตุกาโม โวหรตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ ภณิตุกาโม ภณติ, กเถตุกาโม กเถติ, อาลปิตุกาโม อาลปติ, โวหริตุกาโม โวหรติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘น ยถาจิตฺตสฺส วาจา’’ติ.

๕๖๕. น วตฺตพฺพํ – ‘‘น ยถาจิตฺตสฺส วาจา’’ติ? อามนฺตา. นนุ อตฺถิ โกจิ ‘‘อญฺญํ ภณิสฺสามี’’ติ อญฺญํ ภณติ, ‘‘อญฺญํ กเถสฺสามี’’ติ อญฺญํ กเถติ, ‘‘อญฺญํ อาลปิสฺสามี’’ติ อญฺญํ อาลปติ, ‘‘อญฺญํ โวหริสฺสามี’’ติ อญฺญํ โวหรตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ โกจิ ‘‘อญฺญํ ภณิสฺสามี’’ติ อญฺญํ ภณติ,…เป… ‘‘อญฺญํ โวหริสฺสามี’’ติ อญฺญํ โวหรติ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘น ยถาจิตฺตสฺส วาจา’’ติ.

น ยถาจิตฺตสฺส วาจาติกถา นิฏฺฐิตา.