(๔๙) ๗. จิตฺตารมฺมณกถา

๔๓๖. เจโตปริยาเย ญาณํ จิตฺตารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณนฺติ? อามนฺตา. นนุ อตฺถิ โกจิ ‘‘สราคํ จิตฺตํ สราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ โกจิ ‘‘สราคํ จิตฺตํ สราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณํ จิตฺตารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณ’’นฺติ.

นนุ อตฺถิ โกจิ วีตราคํ จิตฺตํ…เป… สโทสํ จิตฺตํ… วีตโทสํ จิตฺตํ… สโมหํ จิตฺตํ… วีตโมหํ จิตฺตํ… สํขิตฺตํ จิตฺตํ… วิกฺขิตฺตํ จิตฺตํ… มหคฺคตํ จิตฺตํ… อมหคฺคตํ จิตฺตํ… สอุตฺตรํ จิตฺตํ… อนุตฺตรํ จิตฺตํ… สมาหิตํ จิตฺตํ… อสมาหิตํ จิตฺตํ… วิมุตฺตํ จิตฺตํ…เป… อวิมุตฺตํ จิตฺตํ ‘‘อวิมุตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ โกจิ ‘‘อวิมุตฺตํ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณํ จิตฺตารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณ’’นฺติ.

๔๓๗. ผสฺสารมฺมเณ ญาณํ วตฺตพฺพํ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณ’’นฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ ผสฺสารมฺมเณ ญาณํ วตฺตพฺพํ เจโตปริยาเย ญาณํ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณํ จิตฺตารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณ’’นฺติ. เวทนารมฺมเณ ญาณํ…เป… สญฺญารมฺมเณ ญาณํ… เจตนารมฺมเณ ญาณํ… จิตฺตารมฺมเณ ญาณํ… สทฺธารมฺมเณ ญาณํ… วีริยารมฺมเณ ญาณํ… สตารมฺมเณ ญาณํ… สมาธารมฺมเณ ญาณํ… ปญฺญารมฺมเณ ญาณํ… ราคารมฺมเณ ญาณํ … โทสารมฺมเณ ญาณํ… โมหารมฺมเณ ญาณํ…เป… อโนตฺตปฺปารมฺมเณ ญาณํ วตฺตพฺพํ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณ’’นฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ อโนตฺตปฺปารมฺมเณ ญาณํ วตฺตพฺพํ เจโตปริยาเย ญาณํ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณํ จิตฺตารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณ’’นฺติ.

ผสฺสารมฺมเณ ญาณํ น วตฺตพฺพํ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณ’’นฺติ? อามนฺตา. ผสฺสปริยาเย ญาณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… เวทนารมฺมเณ ญาณํ…เป… สญฺญารมฺมเณ ญาณํ…เป… อโนตฺตปฺปารมฺมเณ ญาณํ น วตฺตพฺพํ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณ’’นฺติ? อามนฺตา. อโนตฺตปฺปปริยาเย ญาณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

๔๓๘. น วตฺตพฺพํ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณํ จิตฺตารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณ’’นฺติ? อามนฺตา. นนุ เจโตปริยาเย ญาณนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ เจโตปริยาเย ญาณํ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘เจโตปริยาเย ญาณํ จิตฺตารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณ’’นฺติ.

จิตฺตารมฺมณกถา นิฏฺฐิตา.