๕. ปญฺจมวคฺโค

(๔๕) ๓. วิปรีตกถา

๔๒๔. ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ [ปถวีกสิณสมาปตฺตึ (สี. ก.)] สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณนฺติ? อามนฺตา. อนิจฺเจ นิจฺจนฺติ วิปริเยโสติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… ทุกฺเข สุขนฺติ…เป… อนตฺตนิ อตฺตาติ…เป… อสุเภ สุภนฺติ วิปริเยโสติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณนฺติ? อามนฺตา. อกุสลนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… นนุ กุสลนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ กุสลํ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณ’’นฺติ.

อนิจฺเจ นิจฺจนฺติ วิปริเยโส, โส จ อกุสโลติ? อามนฺตา. ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณํ, ตญฺจ อกุสลนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… ทุกฺเข สุขนฺติ…เป… อนตฺตนิ อตฺตาติ…เป… อสุเภ สุภนฺติ วิปริเยโส, โส จ อกุสโลติ? อามนฺตา. ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณํ, ตญฺจ อกุสลนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

๔๒๕. ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณํ, ตญฺจ อกุสลนฺติ? อามนฺตา. อนิจฺเจ นิจฺจนฺติ วิปริเยโส, โส จ กุสโลติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณํ, ตญฺจ อกุสลนฺติ? อามนฺตา. ทุกฺเข สุขนฺติ…เป… อนตฺตนิ อตฺตาติ…เป… อสุเภ สุภนฺติ วิปริเยโส, โส จ กุสโลติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

๔๒๖. ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณนฺติ? อามนฺตา. อรหา ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปชฺเชยฺยาติ? อามนฺตา. หญฺจิ อรหา ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปชฺเชยฺย, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณ’’นฺติ.

ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณํ, อรหา ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปชฺเชยฺยาติ? อามนฺตา. อตฺถิ อรหโต วิปริเยโสติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

อตฺถิ อรหโต วิปริเยโสติ? อามนฺตา. อตฺถิ อรหโต สญฺญาวิปริเยโส จิตฺตวิปริเยโส ทิฏฺฐิวิปริเยโสติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

นตฺถิ อรหโต สญฺญาวิปริเยโส จิตฺตวิปริเยโส ทิฏฺฐิวิปริเยโสติ? อามนฺตา. หญฺจิ นตฺถิ อรหโต สญฺญาวิปริเยโส จิตฺตวิปริเยโส ทิฏฺฐิวิปริเยโส, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘อตฺถิ อรหโต วิปริเยโส’’ติ.

๔๒๗. น วตฺตพฺพํ – ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณนฺติ? อามนฺตา. ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปชฺชนฺตสฺส สพฺเพว ปถวีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ. เตน หิ ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณนฺติ.

ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณนฺติ? อามนฺตา. นนุ ปถวี อตฺถิ, อตฺถิ จ โกจิ ปถวึ ปถวิโต สมาปชฺชตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ ปถวี อตฺถิ, อตฺถิ จ โกจิ ปถวึ ปถวิโต สมาปชฺชติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณ’’นฺติ.

ปถวี อตฺถิ, ปถวึ ปถวิโต สมาปชฺชนฺตสฺส วิปรีตํ โหตีติ? อามนฺตา. นิพฺพานํ อตฺถิ, นิพฺพานํ นิพฺพานโต สมาปชฺชนฺตสฺส วิปรีตํ โหตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… เตน หิ น วตฺตพฺพํ – ‘‘ปถวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส วิปรีเต ญาณ’’นฺติ.

วิปรีตกถา นิฏฺฐิตา.