๒. ทุติยวคฺโค

(๒๐) ๑๑. นิโรธกถา

๓๕๓. เทฺว นิโรธาติ? อามนฺตา. เทฺว ทุกฺขนิโรธาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… เทฺว ทุกฺขนิโรธาติ? อามนฺตา. เทฺว นิโรธสจฺจานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… เทฺว นิโรธสจฺจานีติ? อามนฺตา. เทฺว ทุกฺขสจฺจานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… เทฺว นิโรธสจฺจานีติ? อามนฺตา. เทฺว สมุทยสจฺจานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… เทฺว นิโรธสจฺจานีติ? อามนฺตา. เทฺว มคฺคสจฺจานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

เทฺว นิโรธสจฺจานีติ? อามนฺตา. เทฺว ตาณานิ…เป… เทฺว เลณานิ… เทฺว สรณานิ… เทฺว ปรายณานิ… เทฺว อจฺจุตานิ… เทฺว อมตานิ… เทฺว นิพฺพานานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

เทฺว นิพฺพานานีติ? อามนฺตา. อตฺถิ ทฺวินฺนํ นิพฺพานานํ อุจฺจนีจตา หีนปณีตตา อุกฺกํสาวกํโส สีมา วา เภโท วา ราชิ วา อนฺตริกา วาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

เทฺว นิโรธาติ? อามนฺตา. นนุ อปฺปฏิสงฺขานิรุทฺเธ สงฺขาเร ปฏิสงฺขา นิโรเธนฺตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อปฺปฏิสงฺขานิรุทฺเธ สงฺขาเร ปฏิสงฺขา นิโรเธนฺติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘เทฺว นิโรธา’’ติ.

น วตฺตพฺพํ – ‘‘เทฺว นิโรธา’’ติ? อามนฺตา. นนุ อปฺปฏิสงฺขานิรุทฺธาปิ สงฺขารา อจฺจนฺตภคฺคา, ปฏิสงฺขานิรุทฺธาปิ สงฺขารา อจฺจนฺตภคฺคาติ? อามนฺตา. หญฺจิ อปฺปฏิสงฺขานิรุทฺธาปิ สงฺขารา อจฺจนฺตภคฺคา, ปฏิสงฺขานิรุทฺธาปิ สงฺขารา อจฺจนฺตภคฺคา, เตน วต เร วตฺตพฺเพ – ‘‘เทฺว นิโรธา’’ติ.

เทฺว นิโรธาติ? อามนฺตา. ปฏิสงฺขานิรุทฺธาปิ [ปฏิสงฺขานิรุทฺธา (?)] สงฺขารา อริยมคฺคํ อาคมฺม นิรุทฺธาติ? อามนฺตา. อปฺปฏิสงฺขานิรุทฺธา สงฺขารา อริยมคฺคํ อาคมฺม นิรุทฺธาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป….

เทฺว นิโรธาติ? อามนฺตา. ปฏิสงฺขานิรุทฺธา สงฺขารา น ปุน อุปฺปชฺชนฺตีติ? อามนฺตา. อปฺปฏิสงฺขานิรุทฺธา สงฺขารา น ปุน อุปฺปชฺชนฺตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ…เป… เตน หิ น วตฺตพฺพํ – ‘‘เทฺว นิโรธา’’ติ.

นิโรธกถา นิฏฺฐิตา.

ทุติยวคฺโค.

ตสฺสุทฺทานํ –

ปรูปหาโร อญฺญาณํ, กงฺขา ปรวิตารณา;

วจีเภโท ทุกฺขาหาโร, จิตฺตฏฺฐิติ จ กุกฺกุฬา;

อนุปุพฺพาภิสมโย, โวหาโร จ นิโรธโกติ.