๒. ทุกํ

๓๘๙. เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว สเหตุเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สเหตุเกหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตูหิ เจว เหตุสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เหตุสมฺปยุตฺเตหิ เจว น จ เหตูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… น เหตุสเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๐. อปฺปจฺจเยหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อสงฺขเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สนิทสฺสเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สปฺปฏิเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… รูปีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๑. โลกุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๒. อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว สาสเวหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสเวหิ เจว อาสวสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสวสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ อาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๓. อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อาสววิปฺปยุตฺเตหิ อนาสเวหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๔. สํโยชเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… คนฺเถหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โอเฆหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… โยเคหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นีวรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาเสหิ เจว ปรามฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๕. อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปรามาสวิปฺปยุตฺเตหิ อปรามฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๖. สารมฺมเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… เจตสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภูหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตีหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๗. อนารมฺมเณหิ [อนุปาทิณฺเณหิ (สี. ก.)] ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิปฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… จิตฺตวิสํสฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อุปาทาธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา จตูหิ ขนฺเธหิ เอเกนายตเนน สตฺตหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๘. อนุปาทินฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ปญฺจหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

๓๙๙. อุปาทาเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิเลสิเกหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว สํกิลิฏฺเฐหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สํกิลิฏฺเฐหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลเสหิ เจว กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ จ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสสมฺปยุตฺเตหิ เจว โน จ กิเลเสหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๐. อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… กิเลสวิปฺปยุตฺเตหิ อสํกิเลสิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๑. ทสฺสเนน ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺเพหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ภาวนาย ปหาตพฺพเหตุเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๒. สวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๓. อวิตกฺเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อวิจาเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ เอกาย ธาตุยา วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๔. สปฺปีติเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… ปีติสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๕. สุขสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ ปนฺนรสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๖. อุเปกฺขาสหคเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ เอกาทสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๗. น กามาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อปริยาปนฺเนหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อนุตฺตเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา… เต ธมฺมา น เกหิจิ ขนฺเธหิ น เกหิจิ อายตเนหิ ฉหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา.

๔๐๘. รูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… อรูปาวจเรหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยฺยานิเกหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… นิยเตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา… สรเณหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เตหิ ธมฺเมหิ เย ธมฺมา วิปฺปยุตฺตา, เต ธมฺมา กติหิ ขนฺเธหิ กติหายตเนหิ กติหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา? เต ธมฺมา เอเกน ขนฺเธน ทสหายตเนหิ โสฬสหิ ธาตูหิ วิปฺปยุตฺตา; เอเกนายตเนน เอกาย ธาตุยา เกหิจิ วิปฺปยุตฺตา.

ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ, ทุกฺขสจฺจญฺจ ชีวิตํ;

สฬายตนํ นามรูปํ, จตฺตาโร จ มหาภวา.

ชาติ ชรา จ มรณํ, ติเกเสฺวกูนวีสติ;

โคจฺฉเกสุ จ ปญฺญาส, อฏฺฐ จูฬนฺตเร ปทา.

มหนฺตเร ปนฺนรส, อฏฺฐารส ตโต ปเร;

เตวีส ปทสตํ เอตํ, สมฺปโยเค น ลพฺภตีติ.

วิปฺปยุตฺเตนวิปฺปยุตฺตปทนิทฺเทโส ทสโม.