อนมตคฺคสํยุตฺต

ปถวีสุตฺต

ปุจฺฉา – อนมตคฺคสํยุตฺเต อาวุโส ทุติยํ สํคีตํ ปถวีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส อิมํ มหาปถวึ โกลฏฺฐิมตฺตํ โกลฏฺฐิมตฺตํ มตฺติกาคุฬิกํ กริตฺวา นิกฺขิเปยฺย ‘อยํ เม ปิยา, ตสฺส เม ปิตุ อยํ ปิตา’ติ. อปริยาทินฺนาว ภิกฺขเว ตสฺส ปุริสสฺส ปิตุปิตโร อสฺสุ. อถายํ มหาปถวี ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺสเหตุ, อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหา สํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ’’ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

เอวํ ทีฆรตฺตํ โว ภิกฺขเว ทุกฺขํ ปจฺจนุภูตํ ติพฺพํ ปจฺจนุภูตํ พฺยสนํ ปจฺจนุภูตํ กฏสี วฑฺฒิตา.

อลเมว สพฺพสงฺขาเรสุ นิพฺพินฺทิตุํ,

อลํ วิรชฺชิตุํ, อลํ วิมุจฺจิตุํ,

อสฺสุสุตฺต

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส ตติยํ สํคีตํ อสฺสุสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเลเยว ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, ยํ วา โว อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา สนฺธาวตํ สํสรตํ อมนาปสมฺปโยคา มนาปวิปฺปโยคา กนฺทนฺตานํ โรทนฺตานํ อสฺสุ ปสฺสนฺนํ ปคฺฆริตํ, ยํ วา จตูสุ มหาสมุทฺเทสุ อุทก’’นฺติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

สาสปสุตฺต

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส ฉฏฺฐํ สํคีตํ สาสปสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีวทีโฆ นุ โข ภนฺเต กปฺโป’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ทีโฆ โข ภิกฺขุ กปฺโป, โส น สุกโร สงฺขาตุํ เอตฺตกานิ วสฺสานิ อิติวา, (เปยฺยาล) เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานิ อิติวาติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

คงฺคาสุตฺต

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนมตคฺคสํยุตฺเต คงฺคาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีว-

พหุกา นุ โข โภ โคตม กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘พหุกา โข พฺราหฺมณ กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา, เต น สุกรา สงฺขาตุํ ‘เอตฺตกา กปฺปา’ อิติ วา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสตานิ’ อิติ วา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสหสฺสานิ’ อิติวา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสตสหสฺสานิ’ อิติ วา’’ติ เอว มาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ปุคฺคลสุตฺต

ปุจฺฉา – ปุคฺคลสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพาโกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชา นีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. เอกปุคฺคลสฺส ภิกฺขเว กปฺปํ สนฺธาวโต สํสรโต สิยา เอวํ มหา อฏฺฐิกงฺกโล อฏฺฐิปุญฺโช อฏฺฐิราสิ, ยถา ยํ เวปุลฺโล ปพฺพโต. สเจ สํหารโก อสฺส, สมฺภตญฺจ น วินสฺเสตฺยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ทุคฺคตสุตฺต, สุขิตสุตฺต

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส ทุคฺคตสุตฺตญฺจ สุขิตสุตฺตญฺจ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. ยํ ภิกฺขเว ปสฺเสยฺยาถ ทุคฺคตํ ทุรูเปตํ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ ‘อเมฺหหิปิ เอวรูปํ ปจฺจนุภูตํ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’ติ, ยํ ภิกฺขเว ปสฺเสยฺยาถ สุขิตํ สุสชฺชิตํ,

นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ, ‘‘อเมฺหหิปิ ปจฺจนุภูตํ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

ตึสมตฺตสุตฺต

ปุจฺฉา – ตึสมตฺตสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ตึสมตฺเต ปาเวยฺยเก ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพาโกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, ยํ วา โว อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา สนฺธาวตํ สํสรตํ สีสจฺฉินฺนานํ โลหิตํ ปสฺสนฺนํ ปคฺฆริตํ, ยํ วา จตูสุ มหาสมุทฺเทสุ อุทก’’นฺติ เอวมาทินา ภวคตา ภาสิตํ.

มาตุสุตฺต

ปุจฺฉา – มาตุสุตฺตาทีนิ ปนาวุโส ฉสุตฺตานิ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. น โส ภิกฺขเว สตฺโต สุลภรูโป, โย น มาตาภูตปุพฺโพ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา. โย น ปิตาภูตปุพฺโพ. โย น ภาตาภูตปุพฺโพ. โย น ภคินิภูตปุพฺโพ. โย น ปุตฺตภูตปุพฺโพ. โย น ธีตาภูตปุพฺโพ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.