โกสลสํยุตฺต

ทหรสุตฺต

ปุจฺฉา – ทหรสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ภวมฺปิ โน โคตโม ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปฏิชานาตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยญฺหิ ตํ มหาราช สมฺมา วทมาโนวเทยฺย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ, มเมว ตํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส, สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน;

ภุชงฺคมํ ปาวกญฺจ, ขตฺติยญฺจ ยสสฺสินํ;

ภิกฺขุญฺจ สีลสมฺปนฺนํ, สมฺมเทว สมาจเร–

อตฺตรกฺขิตสุตฺต

ปุจฺฉา – อตฺตรกฺขิตสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาที’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต เอวเมตํ มหาราช เอวเมตํ มหาราชาติ เอวมาทินา วิภชิตฺวา ภาสิตํ.

กาเยน สํวโร สาธุ, สาธุ วาจาย สํวโร;

มนสา สํวโร สาธุ, สาธุ, สพฺพตฺถ สํวโร;

สพฺพตฺถ สํวุโต ลชฺชี, รกฺขิโตติ ปวุจฺจติ.

อปฺปกสุตฺต

ปุจฺฉา – อปฺปกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ อปฺปกา เต สตฺตา โลกสฺมึ, เย อุฬาเร อุฬาเร โภเค ลภิตฺวา น เจว มชฺชนฺติ น จ ปมชฺชนฺติ, น จ กาเมสุ เคธํ อาปชฺชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ มหาราช เอวเมตํ มหาราชา’’ติ เอวมาทินา อปฺปกสุตฺตํ ภาสิตํ.

มลฺลิกาสุตฺต

ปุจฺฉา – มลฺลิกาสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข เต มลฺลิเก โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ สพฺพาทิสา อนุปริคมฺม เจตสาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา, เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ. เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ, ตสฺมา น หึเส ปรมตฺตกาโม–

สตฺตชฏิลสุตฺต

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตชฏิลสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล อจิรปกฺกนฺเตสุ สตฺตสุ จ ชฏิเลสุ สตฺตสุ จ นิคณฺเฐสุ สตฺตสุ จ อเจลเกสุ สตฺตสุ จ เอกสาฏเกสุ สตฺตสุ จ ปริพฺพาชเกสุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เย เต ภนฺเต โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, เอเต เตสํ อญฺญตรา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ มหาราช ตยา คิหินา กามโภคินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน กาสิณจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน ‘‘อิเม วา อรหนฺโต, อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

น วณฺณรูเปน นโร สุชาโน, น วิสฺสเส อิตฺตรทสฺสเนน;

สุสญฺญตานญฺหิ วิยญฺชเนน, อสญฺญตา โลกมิมํ จรนฺติ.

ปติรูปโก มตฺติกากุณฺฑโลว, โลหฑฺฒมาโสว สุวณฺณฉนฺโน;

จรนฺติ โลเก ปริวารฉนฺนา, อนฺโต อสุทฺธา พหิโสภมานา-หู

ปญฺจราชสุตฺต

ปุจฺฉา – ปญฺจราชสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข ภนฺเต กามานํ อคฺค’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มนาปปริยนฺตํ ขฺวาหํ มหาราช ปญฺจสุ กามคุเณสุ อคฺคนฺติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

อิธ ภนฺเต อมฺหากํ ปญฺจนฺนํ ราชูนํ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตานํ สมงฺคีภูตานํ ปริจารยมานานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทึ ‘กึ นุ โข กามานํ อคฺค’นฺติ–

ปทุมํ ยถา โกกนทํ สุคนฺธํ, ปาโต สิยา ผุลฺลมวีตคนฺธํ. องฺคีรสํ ปสฺส วิโรจมานํ, ตปนฺตมาทิจฺจมิวนฺตลิกฺเข–

ทุติยอปุตฺตกสุตฺต

ปุจฺฉา – ทุติยอปุตฺตกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ ภนฺเต สาวตฺถิยํ เสฏฺฐิ คหปติ กาลงฺกโต, ตมหํ อปุตฺตกํ สาปเตยฺยํ ราชนฺเตปุรํ อติหริตฺวา อาคจฺฉามี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ มหาราช, เอวเมตํ มหาราช, ภูตปุพฺพํ โส มหาราช เสฏฺฐิ คหปติ ตคฺครสิขึ นาม ปจฺเจกสมฺพุทฺธํ ปิณฺฑปาเตน ปฏิปาเทสี’’ติ เอวมาทินา ตสฺส เสฏฺฐิสฺส คหปติสฺส อตีตํ วตฺถุํ อาหริตฺวา ปริโยสาเน จตูหิ คาถาหิ ภาสิตํ.

ธญฺญํ ธนํ รชตํ ชาตรูปํ, ปริคฺคหํ วาปิ ยทตฺถิ กิญฺจิ,

ทาสา กมฺมกรา เปสฺสา, เย จสฺส อนุชีวิโน.

สพฺพํ นาทาย คนฺตพฺพํ, สพฺพํ นิกฺขิปฺปคามินํ;

ยญฺจ กโรติ กาเยน, วาจาย อุทเจตสา.

ตญฺหิ ตสฺส สกํ โหติ, ตํว อาทาย คจฺฉติ;

ตํวสฺส อนุคํ โหติ, ฉายาว อนปายินี.

ตสฺมา กเรยฺย กลฺยาณํ, นิจยํ สมฺปรายิกํ;

ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ, ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ –