๔๑. ตมสฺส

โทณาทีตฺยาทิสทฺเทน ขารสตาทโยปิ ปริมาณวิเสสา คยฺหนฺติ. สงฺขฺยา อสีติปญฺจาทโย, อญฺญํ วา ยํกิญฺจีติ อุปฑฺฒกายาทิ, โสฬส โทณา เอกา ขารี. นนุ ปญฺจกํ คนฺถชาตนฺติ วตฺวา อญฺญํ วา สงฺฆาทิกนฺติ วุตฺตํ ตํ กถํ ปาณินิเยหิ วิย ‘‘สงฺขฺยาย สญฺญาสงฺฆสุตฺตาชฺฌยเนสู’’ติ (๕-๑-๕๘) สุตฺติตตฺตาภาวาติ มนสิ นิธาย ‘สงฺขฺยาวาจีหิ’จฺจาทิ วุตฺตํ. ‘‘อาทสหิ สงฺเขฺยเย วตฺตนฺตี’’ติ ปญฺจสทฺทสฺส สงฺเขฺยเย วุตฺตตฺตา อาห- ‘ปญฺจาวยวา’ติ. ปริมาณสทฺทสนฺนิธาเน สงฺขฺยาเนปิ ปญฺจสทฺโทติ มญฺญมาโน อาห- ‘ปญฺจสงฺขฺยานญฺเจ’ติ. ปญฺจา วุตฺตโยติ ปญฺจวารา, รูปานีติ จ ปริยายนฺตเรน อาวุตฺติสทฺทสฺเส วาตฺถํ พฺยตฺตํ กโรติ.