๔. เขตฺตสุตฺตํ

๓๔. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ [น ผาติเสยฺยนฺติ (สี. สฺยา. ก.), น ผาติเสยฺยา (กตฺถจิ)]. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อุนฺนามนินฺนามิ จ โหติ, ปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อูสรญฺจ โหติ, น จ คมฺภีรสิตํ โหติ, น อายสมฺปนฺนํ โหติ, น อปายสมฺปนฺนํ โหติ, น มาติกาสมฺปนฺนํ โหติ, น มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, มิจฺฉาสงฺกปฺปา, มิจฺฉาวาจา, มิจฺฉากมฺมนฺตา, มิจฺฉาอาชีวา, มิจฺฉาวายามา, มิจฺฉาสติโน, มิจฺฉาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ.

‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อนุนฺนามานินฺนามิ จ โหติ, อปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อนูสรญฺจ โหติ, คมฺภีรสิตํ โหติ, อายสมฺปนฺนํ โหติ, อปายสมฺปนฺนํ โหติ, มาติกาสมฺปนฺนํ โหติ, มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา สมฺมาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, สมฺมาสงฺกปฺปา, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺตา, สมฺมาอาชีวา, สมฺมาวายามา, สมฺมาสติโน, สมฺมาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผาร’’นฺติ.

‘‘ยถาปิ เขตฺเต สมฺปนฺเน, ปวุตฺตา พีชสมฺปทา;

เทเว สมฺปาทยนฺตมฺหิ [สญฺชายนฺตมฺหิ (ก.)], โหติ ธญฺญสฺส สมฺปทา.

‘‘อนีติสมฺปทา โหติ, วิรูฬฺหี ภวติ สมฺปทา;

เวปุลฺลสมฺปทา โหติ, ผลํ เว โหติ สมฺปทา.

‘‘เอวํ สมฺปนฺนสีเลสุ, ทินฺนา โภชนสมฺปทา;

สมฺปทานํ อุปเนติ, สมฺปนฺนํ หิสฺส ตํ กตํ.

‘‘ตสฺมา สมฺปทมากงฺขี, สมฺปนฺนตฺถูธ ปุคฺคโล;

สมฺปนฺนปญฺเญ เสเวถ, เอวํ อิชฺฌนฺติ สมฺปทา.

‘‘วิชฺชาจรณสมฺปนฺเน, ลทฺธา จิตฺตสฺส สมฺปทํ;

กโรติ กมฺมสมฺปทํ, ลภติ จตฺถสมฺปทํ.

‘‘โลกํ ญตฺวา ยถาภูตํ, ปปฺปุยฺย ทิฏฺฐิสมฺปทํ;

มคฺคสมฺปทมาคมฺม, ยาติ สมฺปนฺนมานโส.

‘‘โอธุนิตฺวา มลํ สพฺพํ, ปตฺวา นิพฺพานสมฺปทํ;

มุจฺจติ สพฺพทุกฺเขหิ, สา โหติ สพฺพสมฺปทา’’ติ. จตุตฺถํ;