๑. อวชานาติสุตฺตํ

๑๔๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ปญฺจ? ทตฺวา อวชานาติ, สํวาเสน อวชานาติ, อาเธยฺยมุโข [อาทิยฺยมุโข (สี.), อาเทยฺยมุโข (สฺยา. กํ.), อาทิยมุโข (ปี.) อฏฺฐกถาย ปฐมสํวณฺณนานุรูปํ. ปุ. ป. ๑๙๓ ปสฺสิตพฺพํ] โหติ, โลโล โหติ, มนฺโท โมมูโห โหติ [มนฺโท โหติ โมมูโห (สี.)].

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทตฺวา อวชานาติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคลสฺส เทติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ เทมิ; อยํ ปฏิคฺคณฺหาตี’ติ. ตเมนํ ทตฺวา อวชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทตฺวา อวชานาติ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สํวาเสน อวชานาติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สํวสติ เทฺว วา ตีณิ วา วสฺสานิ. ตเมนํ สํวาเสน อวชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สํวาเสน อวชานาติ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาเธยฺยมุโข โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปรสฺส วณฺเณ วา อวณฺเณ วา ภาสิยมาเน ตํ ขิปฺปญฺเญว อธิมุจฺจิตา [อธิมุจฺจิโต (สฺยา.)] โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาเธยฺยมุโข โหติ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โลโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อิตฺตรสทฺโธ โหติ อิตฺตรภตฺตี อิตฺตรเปโม อิตฺตรปฺปสาโท. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โลโล โหติ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มนฺโท โมมูโห โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล กุสลากุสเล ธมฺเม น ชานาติ, สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม น ชานาติ, หีนปฺปณีเต ธมฺเม น ชานาติ, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม น ชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มนฺโท โมมูโห โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.