๖. กาฬีสุตฺตํ

๒๖. เอกํ สมยํ อายสฺมา มหากจฺจาโน อวนฺตีสุ วิหรติ กุรรฆเร [คุลฆเร (ก.) กุรุรฆเร มหาว. ๒๕๗] ปวตฺเต ปพฺพเต. อถ โข กาฬี อุปาสิกา กุรรฆริกา เยนายสฺมา มหากจฺจาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข กาฬี อุปาสิกา กุรรฆริกา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ – ‘‘วุตฺตมิทํ, ภนฺเต, ภควตา กุมาริปเญฺหสุ –

‘อตฺถสฺส ปตฺตึ หทยสฺส สนฺตึ,

เชตฺวาน เสนํ ปิยสาตรูปํ;

เอโกหํ [เอกาหํ (ก.)] ฌายํ สุขมนุโพธึ,

ตสฺมา ชเนน น กโรมิ สกฺขึ [สขึ (ก.) สํ. นิ. ๑.๑๖๑ ปสฺสิตพฺพํ];

สกฺขี [สขี (ก.)] น สมฺปชฺชติ เกนจิ เม’ติ.

‘‘อิมสฺส โข, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส กถํ วิตฺถาเรน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ?

‘‘ปถวีกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ, เอเก สมณพฺราหฺมณา ‘อตฺโถ’ติ อภินิพฺพตฺเตสุํ [อตฺถาภินิพฺพตฺเตสุํ (สี. สฺยา.)]. ยาวตา โข, ภคินิ, ปถวีกสิณสมาปตฺติปรมตา, ตทภิญฺญาสิ ภควา. ตทภิญฺญาย ภควา อสฺสาทมทฺทส [อาทิมทฺทส (สี. สฺยา.)] อาทีนวมทฺทส นิสฺสรณมทฺทส มคฺคามคฺคญาณทสฺสนมทฺทส. ตสฺส อสฺสาททสฺสนเหตุ อาทีนวทสฺสนเหตุ นิสฺสรณทสฺสนเหตุ มคฺคามคฺคญาณทสฺสนเหตุ อตฺถสฺส ปตฺติ หทยสฺส สนฺติ วิทิตา โหติ.

‘‘อาโปกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ…เป… เตโชกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ… วาโยกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ… นีลกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ… ปีตกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ… โลหิตกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ… โอทาตกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ… อากาสกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ… วิญฺญาณกสิณสมาปตฺติปรมา โข, ภคินิ, เอเก สมณพฺราหฺมณา ‘อตฺโถ’ติ อภินิพฺพตฺเตสุํ. ยาวตา โข, ภคินิ, วิญฺญาณกสิณสมาปตฺติปรมตา, ตทภิญฺญาสิ ภควา. ตทภิญฺญาย ภควา อสฺสาทมทฺทส อาทีนวมทฺทส นิสฺสรณมทฺทส มคฺคามคฺคญาณทสฺสนมทฺทส. ตสฺส อสฺสาททสฺสนเหตุ อาทีนวทสฺสนเหตุ นิสฺสรณทสฺสนเหตุ มคฺคามคฺคญาณทสฺสนเหตุ อตฺถสฺส ปตฺติ หทยสฺส สนฺติ วิทิตา โหติ. อิติ โข, ภคินิ, ยํ ตํ วุตฺตํ ภควตา กุมาริปเญฺหสุ –

‘อตฺถสฺส ปตฺตึ หทยสฺส สนฺตึ,

เชตฺวาน เสนํ ปิยสาตรูปํ;

เอโกหํ ฌายํ สุขมนุโพธึ,

ตสฺมา ชเนน น กโรมิ สกฺขึ;

สกฺขี น สมฺปชฺชติ เกนจิ เม’ติ.

‘‘อิมสฺส โข, ภคินิ, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ. ฉฏฺฐํ.