๑๙. กายคตาสติวคฺโค

๕๖๓. ‘‘ยสฺส กสฺสจิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท เจตสา ผุโฏ อนฺโตคธา ตสฺส กุนฺนทิโย ยา กาจิ สมุทฺทงฺคมา; เอวเมวํ, ภิกฺขเว, ยสฺส กสฺสจิ กายคตา สติ ภาวิตา พหุลีกตา อนฺโตคธา ตสฺส กุสลา ธมฺมา เย เกจิ วิชฺชาภาคิยา’’ติ.

๕๖๔-๕๗๐. ‘‘เอกธมฺโม, ภิกฺขเว, ภาวิโต พหุลีกโต มหโต สํเวคาย สํวตฺตติ… มหโต อตฺถาย สํวตฺตติ… มหโต โยคกฺเขมาย สํวตฺตติ… สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ… ญาณทสฺสนปฺปฏิลาภาย สํวตฺตติ… ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ… วิชฺชาวิมุตฺติผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ. กตโม เอกธมฺโม? กายคตา สติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต มหโต สํเวคาย สํวตฺตติ… มหโต อตฺถาย สํวตฺตติ… มหโต โยคกฺเขมาย สํวตฺตติ… สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ… ญาณทสฺสนปฺปฏิลาภาย สํวตฺตติ… ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ… วิชฺชาวิมุตฺติผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตตี’’ติ.

๕๗๑. ‘‘เอกธมฺเม, ภิกฺขเว, ภาวิเต พหุลีกเต กาโยปิ ปสฺสมฺภติ, จิตฺตมฺปิ ปสฺสมฺภติ, วิตกฺกวิจาราปิ วูปสมฺมนฺติ, เกวลาปิ วิชฺชาภาคิยา ธมฺมา ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉนฺติ. กตมสฺมึ เอกธมฺเม? กายคตาย สติยา. อิมสฺมึ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺเม ภาวิเต พหุลีกเต กาโยปิ ปสฺสมฺภติ, จิตฺตมฺปิ ปสฺสมฺภติ, วิตกฺกวิจาราปิ วูปสมฺมนฺติ, เกวลาปิ วิชฺชาภาคิยา ธมฺมา ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉนฺตี’’ติ.

๕๗๒. ‘‘เอกธมฺเม, ภิกฺขเว, ภาวิเต พหุลีกเต อนุปฺปนฺนา เจว อกุสลา ธมฺมา นุปฺปชฺชนฺติ, อุปฺปนฺนา จ อกุสลา ธมฺมา ปหียนฺติ. กตมสฺมึ เอกธมฺเม? กายคตาย สติยา. อิมสฺมึ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺเม ภาวิเต พหุลีกเต อนุปฺปนฺนา เจว อกุสลา ธมฺมา นุปฺปชฺชนฺติ, อุปฺปนฺนา จ อกุสลา ธมฺมา ปหียนฺตี’’ติ.

๕๗๓. ‘‘เอกธมฺเม, ภิกฺขเว, ภาวิเต พหุลีกเต อนุปฺปนฺนา เจว กุสลา ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ, อุปฺปนฺนา จ กุสลา ธมฺมา ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตนฺติ. กตมสฺมึ เอกธมฺเม? กายคตาย สติยา. อิมสฺมึ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺเม ภาวิเต พหุลีกเต อนุปฺปนฺนา เจว กุสลา ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ, อุปฺปนฺนา จ กุสลา ธมฺมา ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตนฺตี’’ติ.

๕๗๔. ‘‘เอกธมฺเม, ภิกฺขเว, ภาวิเต พหุลีกเต อวิชฺชา ปหียติ, วิชฺชา อุปฺปชฺชติ, อสฺมิมาโน ปหียติ, อนุสยา สมุคฺฆาตํ คจฺฉนฺติ, สํโยชนา ปหียนฺติ. กตมสฺมึ เอกธมฺเม? กายคตาย สติยา. อิมสฺมึ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺเม ภาวิเต พหุลีกเต อวิชฺชา ปหียติ, วิชฺชา อุปฺปชฺชติ, อสฺมิมาโน ปหียติ, อนุสยา สมุคฺฆาตํ คจฺฉนฺติ, สํโยชนา ปหียนฺตี’’ติ.

๕๗๕-๕๗๖. ‘‘เอกธมฺโม, ภิกฺขเว, ภาวิโต พหุลีกโต ปญฺญาปเภทาย สํวตฺตติ… อนุปาทาปรินิพฺพานาย สํวตฺตติ. กตโม เอกธมฺโม? กายคตา สติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต ปญฺญาปเภทาย สํวตฺตติ… อนุปาทาปรินิพฺพานาย สํวตฺตตี’’ติ.

๕๗๗-๕๗๙. ‘‘เอกธมฺเม, ภิกฺขเว, ภาวิเต พหุลีกเต อเนกธาตุปฏิเวโธ โหติ… นานาธาตุปฏิเวโธ โหติ… อเนกธาตุปฏิสมฺภิทา โหติ. กตมสฺมึ เอกธมฺเม? กายคตาย สติยา. อิมสฺมึ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺเม ภาวิเต พหุลีกเต อเนกธาตุปฏิเวโธ โหติ… นานาธาตุปฏิเวโธ โหติ… อเนกธาตุปฏิสมฺภิทา โหตี’’ติ.

๕๘๐-๕๘๓. ‘‘เอกธมฺโม, ภิกฺขเว, ภาวิโต พหุลีกโต โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ… สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ… อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ… อรหตฺตผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ. กตโม เอกธมฺโม? กายคตา สติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ… สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ… อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตติ… อรหตฺตผลสจฺฉิกิริยาย สํวตฺตตี’’ติ.

๕๘๔-๕๙๙. ‘‘เอกธมฺโม, ภิกฺขเว, ภาวิโต พหุลีกโต ปญฺญาปฏิลาภาย สํวตฺตติ… ปญฺญาวุทฺธิยา สํวตฺตติ… ปญฺญาเวปุลฺลาย สํวตฺตติ… มหาปญฺญตาย สํวตฺตติ… ปุถุปญฺญตาย สํวตฺตติ… วิปุลปญฺญตาย สํวตฺตติ… คมฺภีรปญฺญตาย สํวตฺตติ… อสามนฺตปญฺญตาย [อสมตฺถปญฺญตาย (สฺยา. กํ.), อสมตฺตปญฺญตาย (ก.), อสมนฺตปญฺญตาย (ฏีกา) ปฏิ. ม. อฏฺฐ. ๒.๓.๑ ปสฺสิตพฺพํ] สํวตฺตติ… ภูริปญฺญตาย สํวตฺตติ… ปญฺญาพาหุลฺลาย สํวตฺตติ… สีฆปญฺญตาย สํวตฺตติ… ลหุปญฺญตาย สํวตฺตติ… หาสปญฺญตาย [หาสุปญฺญตาย (สี. ปี.)] สํวตฺตติ… ชวนปญฺญตาย สํวตฺตติ… ติกฺขปญฺญตาย สํวตฺตติ… นิพฺเพธิกปญฺญตาย สํวตฺตติ. กตโม เอกธมฺโม? กายคตา สติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, เอกธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต ปญฺญาปฏิลาภาย สํวตฺตติ… ปญฺญาวุทฺธิยา สํวตฺตติ… ปญฺญาเวปุลฺลาย สํวตฺตติ… มหาปญฺญตาย สํวตฺตติ… ปุถุปญฺญตาย สํวตฺตติ… วิปุลปญฺญตาย สํวตฺตติ… คมฺภีรปญฺญตาย สํวตฺตติ… อสามนฺตปญฺญตาย สํวตฺตติ… ภูริปญฺญตาย สํวตฺตติ… ปญฺญาพาหุลฺลาย สํวตฺตติ… สีฆปญฺญตาย สํวตฺตติ… ลหุปญฺญตาย สํวตฺตติ… หาสปญฺญตาย สํวตฺตติ… ชวนปญฺญตาย สํวตฺตติ… ติกฺขปญฺญตาย สํวตฺตติ… นิพฺเพธิกปญฺญตาย สํวตฺตตี’’ติ.

กายคตาสติวคฺโค เอกูนวีสติโม.