ఏకుత్తరికనయో

౧. ఏకకవారో

౩౨౧. ఆపత్తికరా ధమ్మా జానితబ్బా. అనాపత్తికరా ధమ్మా జానితబ్బా. ఆపత్తి జానితబ్బా. అనాపత్తి జానితబ్బా. లహుకా ఆపత్తి జానితబ్బా. గరుకా ఆపత్తి జానితబ్బా. సావసేసా ఆపత్తి జానితబ్బా. అనవసేసా ఆపత్తి జానితబ్బా. దుట్ఠుల్లా ఆపత్తి జానితబ్బా. అదుట్ఠుల్లా ఆపత్తి జానితబ్బా. సప్పటికమ్మా ఆపత్తి జానితబ్బా. అప్పటికమ్మా ఆపత్తి జానితబ్బా. దేసనాగామినీ ఆపత్తి జానితబ్బా. అదేసనాగామినీ ఆపత్తి జానితబ్బా. అన్తరాయికా ఆపత్తి జానితబ్బా. అనన్తరాయికా ఆపత్తి జానితబ్బా. సావజ్జపఞ్ఞత్తి ఆపత్తి జానితబ్బా. అనవజ్జపఞ్ఞత్తి ఆపత్తి జానితబ్బా. కిరియతో సముట్ఠితా ఆపత్తి జానితబ్బా. అకిరియతో సముట్ఠితా ఆపత్తి జానితబ్బా. కిరియాకిరియతో సముట్ఠితా ఆపత్తి జానితబ్బా. పుబ్బాపత్తి జానితబ్బా. అపరాపత్తి జానితబ్బా. పుబ్బాపత్తీనం అన్తరాపత్తి జానితబ్బా. అపరాపత్తీనం అన్తరాపత్తి జానితబ్బా. దేసితా గణనూపగా ఆపత్తి జానితబ్బా. దేసితా న గణనూపగా ఆపత్తి జానితబ్బా. పఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. అనుపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. పదేసపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. సాధారణపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. అసాధారణపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. ఏకతోపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. ఉభతోపఞ్ఞత్తి జానితబ్బా. థుల్లవజ్జా ఆపత్తి జానితబ్బా. అథుల్లవజ్జా ఆపత్తి జానితబ్బా. గిహిపటిసంయుత్తా ఆపత్తి జానితబ్బా. న గిహిపటిసంయుత్తా ఆపత్తి జానితబ్బా. నియతా ఆపత్తి జానితబ్బా. అనియతా ఆపత్తి జానితబ్బా. ఆదికరో పుగ్గలో జానితబ్బో. అనాదికరో పుగ్గలో జానితబ్బో. అధిచ్చాపత్తికో పుగ్గలో జానితబ్బో. అభిణ్హాపత్తికో పుగ్గలో జానితబ్బో. చోదకో పుగ్గలో జానితబ్బో. చుదితకో పుగ్గలో జానితబ్బో. అధమ్మచోదకో పుగ్గలో జానితబ్బో. అధమ్మచుదితకో పుగ్గలో జానితబ్బో. ధమ్మచోదకో పుగ్గలో జానితబ్బో. ధమ్మచుదితకో పుగ్గలో జానితబ్బో. నియతో పుగ్గలో జానితబ్బో. అనియతో పుగ్గలో జానితబ్బో. అభబ్బాపత్తికో పుగ్గలో జానితబ్బో. భబ్బాపత్తికో పుగ్గలో జానితబ్బో. ఉక్ఖిత్తకో పుగ్గలో జానితబ్బో. అనుక్ఖిత్తకో పుగ్గలో జానితబ్బో. నాసితకో పుగ్గలో జానితబ్బో. అనాసితకో పుగ్గలో జానితబ్బో. సమానసంవాసకో పుగ్గలో జానితబ్బో. అసమానసంవాసకో పుగ్గలో జానితబ్బో. ఠపనం జానితబ్బన్తి.

ఏకకం నిట్ఠితం.

తస్సుద్దానం –

కరా ఆపత్తి లహుకా, సావసేసా చ దుట్ఠుల్లా;

పటికమ్మదేసనా చ, అన్తరా వజ్జకిరియం.

కిరియాకిరియం పుబ్బా, అన్తరా గణనూపగా;

పఞ్ఞత్తి అనానుప్పన్న, సబ్బసాధారణా చ ఏకతో [పఞ్ఞత్తానుప్పన్నా సబ్బా, సాధారణా చ ఏకతో (స్యా.)].

థుల్లగిహినియతా చ, ఆది అధిచ్చచోదకో;

అధమ్మధమ్మనియతో, అభబ్బోక్ఖిత్తనాసితా;

సమానం ఠపనఞ్చేవ, ఉద్దానం ఏకకే ఇదన్తి.

౨. దుకవారో

౩౨౨. అత్థాపత్తి సఞ్ఞా విమోక్ఖా, అత్థాపత్తి నో సఞ్ఞావిమోక్ఖా. అత్థాపత్తి లద్ధసమాపత్తికస్స, అత్థాపత్తి న లద్ధసమాపత్తికస్స. అత్థాపత్తి సద్ధమ్మపటిసఞ్ఞుత్తా, అత్థాపత్తి అసద్ధమ్మపటిసఞ్ఞుత్తా. అత్థాపత్తి సపరిక్ఖారపటిసఞ్ఞుత్తా, అత్థాపత్తి పరపరిక్ఖారపటిసఞ్ఞుత్తా. అత్థాపత్తి సపుగ్గలపటిసఞ్ఞుత్తా, అత్థాపత్తి పరపుగ్గలపటిసఞ్ఞుత్తా. అత్థి సచ్చం భణన్తో గరుకం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, ముసా భణన్తో లహుకం. అత్థి ముసా భణన్తో గరుకం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, సచ్చం భణన్తో లహుకం. అత్థాపత్తి భూమిగతో ఆపజ్జతి, నో వేహాసగతో. అత్థాపత్తి వేహాసగతో ఆపజ్జతి, నో భూమిగతో. అత్థాపత్తి నిక్ఖమన్తో ఆపజ్జతి, నో పవిసన్తో. అత్థాపత్తి పవిసన్తో ఆపజ్జతి, నో నిక్ఖమన్తో. అత్థాపత్తి ఆదియన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి అనాదియన్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి సమాదియన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న సమాదియన్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి కరోన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న కరోన్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి దేన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న దేన్తో ఆపజ్జతి. (అత్థాపత్తి దేసేన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న దేసేన్తో ఆపజ్జతి.) [( ) (నత్థి కత్థచి)] అత్థాపత్తి పటిగ్గణ్హన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న పటిగ్గణ్హన్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి పరిభోగేన ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న పరిభోగేన ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి రత్తిం ఆపజ్జతి, నో దివా. అత్థాపత్తి దివా ఆపజ్జతి, నో రత్తిం. అత్థాపత్తి అరుణుగ్గే ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న అరుణుగ్గే ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి ఛిన్దన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న ఛిన్దన్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి ఛాదేన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న ఛాదేన్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి ధారేన్తో ఆపజ్జతి, అత్థాపత్తి న ధారేన్తో ఆపజ్జతి.

ద్వే ఉపోసథా – చాతుద్దసికో చ పన్నరసికో చ. ద్వే పవారణా – చాతుద్దసికా చ పన్నరసికా చ. ద్వే కమ్మాని – అపలోకనకమ్మం, ఞత్తికమ్మం. అపరానిపి ద్వే కమ్మాని – ఞత్తిదుతియకమ్మం, ఞత్తిచతుత్థకమ్మం. ద్వే కమ్మవత్థూని – అపలోకనకమ్మస్స వత్థు, ఞత్తికమ్మస్స వత్థు. అపరానిపి ద్వే కమ్మవత్థూని – ఞత్తిదుతియకమ్మస్స వత్థు, ఞత్తిచతుత్థకమ్మస్స వత్థు. ద్వే కమ్మదోసా – అపలోకనకమ్మస్స దోసో, ఞత్తికమ్మస్స దోసో. అపరేపి ద్వే కమ్మదోసా – ఞత్తిదుతియకమ్మస్స దోసో, ఞత్తిచతుత్థకమ్మస్స దోసో. ద్వే కమ్మసమ్పత్తియో – అపలోకనకమ్మస్స సమ్పత్తి, ఞత్తికమ్మస్స సమ్పత్తి. అపరాపి ద్వే కమ్మసమ్పత్తియో – ఞత్తిదుతియకమ్మస్స సమ్పత్తి, ఞత్తిచతుత్థకమ్మస్స సమ్పత్తి. ద్వే నానాసంవాసకభూమియో – అత్తనా వా అత్తానం నానాసంవాసకం కరోతి, సమగ్గో వా నం సఙ్ఘో ఉక్ఖిపతి అదస్సనే వా అప్పటికమ్మే వా అప్పటినిస్సగ్గే వా. ద్వే సమానసంవాసకభూమియో – అత్తనా వా అత్తానం సమానసంవాసకం కరోతి, సమగ్గో వా నం సఙ్ఘో ఉక్ఖిత్తం ఓసారేతి దస్సనే వా పటికమ్మే వా పటినిస్సగ్గే వా. ద్వే పారాజికా – భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ. ద్వే సఙ్ఘాదిసేసా, ద్వే థుల్లచ్చయా, ద్వే పాచిత్తియా, ద్వే పాటిదేసనీయా, ద్వే దుక్కటా, ద్వే దుబ్భాసితా – భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ. సత్త ఆపత్తియో, సత్త ఆపత్తిక్ఖన్ధా. ద్వీహాకారేహి సఙ్ఘో భిజ్జతి – కమ్మేన వా సలాకగ్గాహేన వా.

ద్వే పుగ్గలా న ఉపసమ్పాదేతబ్బా – అద్ధానహీనో, అఙ్గహీనో. అపరేపి ద్వే పుగ్గలా న ఉపసమ్పాదేతబ్బా – వత్థువిపన్నో, కరణదుక్కటకో. అపరేపి ద్వే పుగ్గలా న ఉపసమ్పాదేతబ్బా – అపరిపూరో పరిపూరో నో చ యాచతి. ద్విన్నం పుగ్గలానం నిస్సాయ న వత్థబ్బం – అలజ్జిస్స చ బాలస్స చ. ద్విన్నం పుగ్గలానం నిస్సయో న దాతబ్బో – అలజ్జిస్స చ లజ్జినో చ న యాచతి. ద్విన్నం పుగ్గలానం నిస్సయో దాతబ్బో – బాలస్స చ లజ్జిస్స చ యాచతి. ద్వే పుగ్గలా అభబ్బా ఆపత్తిం ఆపజ్జితుం – బుద్ధా చ పచ్చేకబుద్ధా చ. ద్వే పుగ్గలా భబ్బా, ఆపత్తిం ఆపజ్జితుం – భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ. ద్వే పుగ్గలా అభబ్బా సఞ్చిచ్చ ఆపత్తిం ఆపజ్జితుం – భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ అరియపుగ్గలా. ద్వే పుగ్గలా భబ్బా సఞ్చిచ్చ ఆపత్తిం ఆపజ్జితుం – భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ పుథుజ్జనా. ద్వే పుగ్గలా అభబ్బా సఞ్చిచ్చ సాతిసారం వత్థుం అజ్ఝాచరితుం – భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ అరియపుగ్గలా. ద్వే పుగ్గలా భబ్బా సఞ్చిచ్చ సాతిసారం వత్థుం అజ్ఝాచరితుం – భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ పుథుజ్జనా.

ద్వే పటిక్కోసా – కాయేన వా పటిక్కోసతి వాచాయ వా పటిక్కోసతి. ద్వే నిస్సారణా – అత్థి పుగ్గలో అప్పత్తో నిస్సారణం తం చే సఙ్ఘో నిస్సారేతి ఏకచ్చో సునిస్సారితో, ఏకచ్చో దున్నిస్సారితో. ద్వే ఓసారణా – అత్థి పుగ్గలో అప్పత్తో ఓసారణం తం చే సఙ్ఘో ఓసారేతి ఏకచ్చో సోసారితో, ఏకచ్చో దోసారితో. ద్వే పటిఞ్ఞా – కాయేన వా పటిజానాతి వాచాయ వా పటిజానాతి. ద్వే పటిగ్గహా – కాయేన వా పటిగ్గణ్హాతి కాయపటిబద్ధేన వా పటిగ్గణ్హాతి. ద్వే పటిక్ఖేపా – కాయేన వా పటిక్ఖిపతి వాచాయ వా పటిక్ఖిపతి. ద్వే ఉపఘాతికా – సిక్ఖూపఘాతికా చ భోగూపఘాతికా చ. ద్వే చోదనా – కాయేన వా చోదేతి వాచాయ వా చోదేతి. ద్వే కథినస్స పలిబోధా – ఆవాసపలిబోధో చ చీవరపలిబోధో చ. ద్వే కథినస్స అపలిబోధా – ఆవాసఅపలిబోధో చ చీవరఅపలిబోధో చ. ద్వే చీవరాని – గహపతికఞ్చ పంసుకూలఞ్చ. ద్వే పత్తా – అయోపత్తో మత్తికాపత్తో. ద్వే మణ్డలాని – తిపుమయం, సీసమయం. ద్వే పత్తస్స అధిట్ఠానా – కాయేన వా అధిట్ఠేతి వాచాయ వా అధిట్ఠేతి. ద్వే చీవరస్స అధిట్ఠానా – కాయేన వా అధిట్ఠేతి వాచాయ వా అధిట్ఠేతి. ద్వే వికప్పనా – సమ్ముఖావికప్పనా చ పరమ్ముఖావికప్పనా చ. ద్వే వినయా – భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ. ద్వే వేనయికా – పఞ్ఞత్తఞ్చ పఞ్ఞత్తానులోమఞ్చ. ద్వే వినయస్స సల్లేఖా – అకప్పియే సేతుఘాతో, కప్పియే మత్తకారితా. ద్వీహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి – కాయేన వా ఆపజ్జతి వాచాయ వా ఆపజ్జతి. ద్వీహాకారేహి ఆపత్తియా వుట్ఠాతి – కాయేన వా వుట్ఠాతి వాచాయ వా వుట్ఠాతి. ద్వే పరివాసా – పటిచ్ఛన్నపరివాసో, అప్పటిచ్ఛన్నపరివాసో. అపరేపి ద్వే పరివాసా – సుద్ధన్తపరివాసో సమోధానపరివాసో. ద్వే మానత్తా – పటిచ్ఛన్నమానత్తం, అప్పటిచ్ఛన్నమానత్తం. అపరేపి ద్వే మానత్తా – పక్ఖమానత్తం, సమోధానమానత్తం. ద్విన్నం పుగ్గలానం రత్తిచ్ఛేదో – పారివాసికస్స చ మానత్తచారికస్స చ. ద్వే అనాదరియాని – పుగ్గలానాదరియఞ్చ ధమ్మానాదరియఞ్చ. ద్వే లోణాని – జాతిమఞ్చ కారిమఞ్చ [జాతిమయఞ్చ ఖారిమయఞ్చ (స్యా.)]. అపరానిపి ద్వే లోణాని – సాముద్దం కాళలోణం. అపరానిపి ద్వే లోణాని – సిన్ధవం, ఉబ్భిదం [ఉబ్భిరం (ఇతిపి)]. అపరానిపి ద్వే లోణాని – రోమకం, పక్కాలకం. ద్వే పరిభోగా – అబ్భన్తరపరిభోగో చ బాహిరపరిభోగో చ. ద్వే అక్కోసా – హీనో చ అక్కోసో ఉక్కట్ఠో చ అక్కోసో. ద్వీహాకారేహి పేసుఞ్ఞం హోతి – పియకమ్యస్స వా భేదాధిప్పాయస్స వా. ద్వీహాకారేహి గణభోజనం పసవతి – నిమన్తనతో వా విఞ్ఞత్తితో వా. ద్వే వస్సూపనాయికా – పురిమికా, పచ్ఛిమికా. ద్వే అధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని. ద్వే ధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని.

[అ. ని. ౨.౯౯ ఆదయో] ద్వే పుగ్గలా బాలా – యో చ అనాగతం భారం వహతి, యో చ ఆగతం భారం న వహతి. ద్వే పుగ్గలా పణ్డితా – యో చ అనాగతం భారం న వహతి, యో చ ఆగతం భారం వహతి. అపరేపి ద్వే పుగ్గలా బాలా – యో చ అకప్పియే కప్పియసఞ్ఞీ, యో చ కప్పియే అకప్పియసఞ్ఞీ. ద్వే పుగ్గలా పణ్డితా – యో చ అకప్పియే అకప్పియసఞ్ఞీ, యో చ కప్పియే కప్పియసఞ్ఞీ. అపరేపి ద్వే పుగ్గలా బాలా – యో చ అనాపత్తియా ఆపత్తిసఞ్ఞీ, యో చ ఆపత్తియా అనాపత్తిసఞ్ఞీ. ద్వే పుగ్గలా పణ్డితా – యో చ ఆపత్తియా ఆపత్తిసఞ్ఞీ, యో చ అనాపత్తియా అనాపత్తిసఞ్ఞీ. అపరేపి ద్వే పుగ్గలా బాలా – యో చ అధమ్మే ధమ్మసఞ్ఞీ, యో చ ధమ్మే అధమ్మసఞ్ఞీ. ద్వే పుగ్గలా పణ్డితా – యో చ అధమ్మే అధమ్మసఞ్ఞీ, యో చ ధమ్మే ధమ్మసఞ్ఞీ. అపరేపి ద్వే పుగ్గలా బాలా – యో చ అవినయే వినయసఞ్ఞీ, యో చ వినయే అవినయసఞ్ఞీ. ద్వే పుగ్గలా పణ్డితా – యో చ అవినయే అవినయసఞ్ఞీ, యో చ వినయే వినయసఞ్ఞీ.

[అ. ని. ౨.౧౦౯] ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా వడ్ఢన్తి – యో చ న కుక్కుచ్చాయితబ్బం కుక్కుచ్చాయతి, యో చ కుక్కుచ్చాయితబ్బం కుక్కుచ్చాయతి. ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా న వడ్ఢన్తి – యో చ కుక్కుచ్చాయితబ్బం న కుక్కుచ్చాయతి, యో చ కుక్కుచ్చాయితబ్బం కుక్కుచ్చాయతి. అపరేసమ్పి ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా వడ్ఢన్తి – యో చ అకప్పియే కప్పియసఞ్ఞీ, యో చ కప్పియే అకప్పియసఞ్ఞీ. ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా న వడ్ఢన్తి – యో చ అకప్పియే అకప్పియసఞ్ఞీ, యో చ కప్పియే కప్పియసఞ్ఞీ. అపరేసమ్పి ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా వడ్ఢన్తి – యో చ అనాపత్తియా ఆపత్తిసఞ్ఞీ, యో చ ఆపత్తియా అనాపత్తిసఞ్ఞీ. ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా న వడ్ఢన్తి – యో చ అనాపత్తియా అనాపత్తిసఞ్ఞీ, యో చ ఆపత్తియా ఆపత్తిసఞ్ఞీ. అపరేసమ్పి ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా వడ్ఢన్తి – యో చ అధమ్మే ధమ్మసఞ్ఞీ, యో చ ధమ్మే అధమ్మసఞ్ఞీ. ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా న వడ్ఢన్తి – యో చ అధమ్మే అధమ్మసఞ్ఞీ, యో చ ధమ్మే ధమ్మసఞ్ఞీ. అపరేసమ్పి ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా వడ్ఢన్తి – యో చ అవినయే వినయసఞ్ఞీ, యో చ వినయే అవినయసఞ్ఞీ. ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా న వడ్ఢన్తి – యో చ అవినయే అవినయసఞ్ఞీ, యో చ వినయే వినయసఞ్ఞీ.

దుకా నిట్ఠితా.

తస్సుద్దానం –

సఞ్ఞా లద్ధా చ సద్ధమ్మా, పరిక్ఖారా చ పుగ్గలా;

సచ్చం భూమి నిక్ఖమన్తో, ఆదియన్తో సమాదియం.

కరోన్తో దేన్తో గణ్హన్తో, పరిభోగేన రత్తి చ;

అరుణాఛిన్దం ఛాదేన్తో, ధారేన్తో చ ఉపోసథా.

పవారణా కమ్మాపరా, వత్థు అపరా దోసా చ;

అపరా ద్వే చ సమ్పత్తి, నానా సమానమేవ చ.

పారాజిసఙ్ఘథుల్లచ్చయ, పాచిత్తి పాటిదేసనా;

దుక్కటా దుబ్భాసితా చేవ, సత్త ఆపత్తిక్ఖన్ధా చ.

భిజ్జతి ఉపసమ్పదా, తథేవ అపరే దువే;

న వత్థబ్బం న దాతబ్బం, అభబ్బాభబ్బమేవ చ.

సఞ్చిచ్చ సాతిసారా చ, పటిక్కోసా నిస్సారణా;

ఓసారణా పటిఞ్ఞా చ, పటిగ్గహా పటిక్ఖిపా.

ఉపఘాతి చోదనా చ, కథినా చ దువే తథా;

చీవరా పత్తమణ్డలా, అధిట్ఠానా తథేవ ద్వే.

వికప్పనా చ వినయా, వేనయికా చ సల్లేఖా;

ఆపజ్జతి చ వుట్ఠాతి, పరివాసాపరే దువే.

ద్వే మానత్తా అపరే చ, రత్తిచ్ఛేదో అనాదరి;

ద్వే లోణా తయో అపరే, పరిభోగక్కోసేన చ.

పేసుఞ్ఞో చ గణావస్స, ఠపనా భారకప్పియం;

అనాపత్తి అధమ్మధమ్మా, వినయే ఆసవే తథాతి.

౩. తికవారో

౩౨౩. అత్థాపత్తి తిట్ఠన్తే భగవతి ఆపజ్జతి, నో పరినిబ్బుతే; అత్థాపత్తి పరినిబ్బుతే భగవతి ఆపజ్జతి, నో తిట్ఠన్తే; అత్థాపత్తి తిట్ఠన్తేపి భగవతి ఆపజ్జతి పరినిబ్బుతేపి. అత్థాపత్తి కాలే ఆపజ్జతి, నో వికాలే; అత్థాపత్తి వికాలే ఆపజ్జతి, నో కాలే; అత్థాపత్తి కాలే చేవ ఆపజ్జతి వికాలే చ. అత్థాపత్తి రత్తిం ఆపజ్జతి, నో దివా; అత్థాపత్తి దివా ఆపజ్జతి, నో రత్తిం; అత్థాపత్తి రత్తిఞ్చేవ ఆపజ్జతి దివా చ. అత్థాపత్తి దసవస్సో ఆపజ్జతి, నో ఊనదసవస్సో; అత్థాపత్తి ఊనదసవస్సో ఆపజ్జతి, నో దసవస్సో; అత్థాపత్తి దసవస్సో చేవ ఆపజ్జతి ఊనదసవస్సో చ. అత్థాపత్తి పఞ్చవస్సో ఆపజ్జతి, నో ఊనపఞ్చవస్సో; అత్థాపత్తి ఊనపఞ్చవస్సో ఆపజ్జతి, నో పఞ్చవస్సో; అత్థాపత్తి పఞ్చవస్సో చేవ ఆపజ్జతి ఊనపఞ్చవస్సో చ. అత్థాపత్తి కుసలచిత్తో ఆపజ్జతి; అత్థాపత్తి అకుసలచిత్తో ఆపజ్జతి; అత్థాపత్తి అబ్యాకతచిత్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి సుఖవేదనాసమఙ్గీ ఆపజ్జతి; అత్థాపత్తి దుక్ఖవేదనాసమఙ్గీ ఆపజ్జతి; అత్థాపత్తి అదుక్ఖమసుఖవేదనాసమఙ్గీ ఆపజ్జతి. తీణి చోదనావత్థూని – దిట్ఠేన, సుతేన, పరిసఙ్కాయ. తయో సలాకగ్గాహా – గుళ్హకో, వివటకో [వివట్టకో (క.)], సకణ్ణజప్పకో. తయో పటిక్ఖేపా – మహిచ్ఛతా, అసన్తుట్ఠితా [అసన్తుట్ఠతా (స్యా.)], అసల్లేఖతా. తయో అనుఞ్ఞాతా – అప్పిచ్ఛతా, సన్తుట్ఠితా, సల్లేఖతా. అపరేపి తయో పటిక్ఖేపా – మహిచ్ఛతా, అసన్తుట్ఠితా, అమత్తఞ్ఞుతా. తయో అనుఞ్ఞాతా – అప్పిచ్ఛతా, సన్తుట్ఠితా, మత్తఞ్ఞుతా. తిస్సో పఞ్ఞత్తియో – పఞ్ఞత్తి, అనుపఞ్ఞత్తి, అనుప్పన్నపఞ్ఞత్తి. అపరాపి తిస్సో పఞ్ఞత్తియో – సబ్బత్థపఞ్ఞత్తి, పదేసపఞ్ఞత్తి, సాధారణపఞ్ఞత్తి. అపరాపి తిస్సో పఞ్ఞత్తియో – అసాధారణపఞ్ఞత్తి, ఏకతోపఞ్ఞత్తి, ఉభతోపఞ్ఞత్తి.

అత్థాపత్తి బాలో ఆపజ్జతి, నో పణ్డితో; అత్థాపత్తి పణ్డితో ఆపజ్జతి, నో బాలో; అత్థాపత్తి బాలో చేవ ఆపజ్జతి పణ్డితో చ. అత్థాపత్తి కాళే ఆపజ్జతి, నో జుణ్హే; అత్థాపత్తి జుణ్హే ఆపజ్జతి, నో కాళే; అత్థాపత్తి కాళే చేవ ఆపజ్జతి జుణ్హే చ. అత్థి కాళే కప్పతి, నో జుణ్హే; అత్థి జుణ్హే కప్పతి, నో కాళే; అత్థి కాళే చేవ కప్పతి జుణ్హే చ. అత్థాపత్తి హేమన్తే ఆపజ్జతి, నో గిమ్హే నో వస్సే; అత్థాపత్తి గిమ్హే ఆపజ్జతి, నో హేమన్తే నో వస్సే; అత్థాపత్తి వస్సే ఆపజ్జతి, నో హేమన్తే నో గిమ్హే. అత్థాపత్తి సఙ్ఘో ఆపజ్జతి, న గణో న పుగ్గలో; అత్థాపత్తి గణో ఆపజ్జతి, న సఙ్ఘో న పుగ్గలో; అత్థాపత్తి పుగ్గలో ఆపజ్జతి, న సఙ్ఘో న గణో. అత్థి సఙ్ఘస్స కప్పతి, న గణస్స న పుగ్గలస్స; అత్థి గణస్స కప్పతి, న సఙ్ఘస్స న పుగ్గలస్స; అత్థి పుగ్గలస్స కప్పతి, న సఙ్ఘస్స న గణస్స. తిస్సో ఛాదనా వత్థుం ఛాదేతి, నో ఆపత్తిం; ఆపత్తిం ఛాదేతి, నో వత్థుం; వత్థుఞ్చేవ ఛాదేతి ఆపత్తిఞ్చ. తిస్సో పటిచ్ఛాదియో – జన్తాఘరపటిచ్ఛాది, ఉదకపటిచ్ఛాది, వత్థపటిచ్ఛాది. [అ. ని. ౩.౧౩౨] తీణి పటిచ్ఛన్నాని వహన్తి, నో వివటాని – మాతుగామో పటిచ్ఛన్నో వహతి, నో వివటో; బ్రాహ్మణానం మన్తా పటిచ్ఛన్నా వహన్తి, నో వివటా; మిచ్ఛాదిట్ఠి పటిచ్ఛన్నా వహతి, నో వివటా. తీణి వివటాని విరోచన్తి, నో పటిచ్ఛన్నాని – చన్దమణ్డలం వివటం విరోచతి, నో పటిచ్ఛన్నం; సూరియమణ్డలం వివటం విరోచతి, నో పటిచ్ఛన్నం; తథాగతప్పవేదితో ధమ్మవినయో వివటో విరోచతి, నో పటిచ్ఛన్నో. తయో సేనాసనగ్గాహా – పురిమకో, పచ్ఛిమకో, అన్తరాముత్తకో. అత్థాపత్తి గిలానో ఆపజ్జతి, నో అగిలానో; అత్థాపత్తి అగిలానో ఆపజ్జతి, నో గిలానో; అత్థాపత్తి గిలానో చేవ ఆపజ్జతి అగిలానో చ.

తీణి అధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని. తీణి ధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని. తయో పరివాసా – పటిచ్ఛన్నపరివాసో, అప్పటిచ్ఛన్నపరివాసో, సుద్ధన్తపరివాసో. తయో మానత్తా – పటిచ్ఛన్నమానత్తం, అప్పటిచ్ఛన్నమానత్తం, పక్ఖమానత్తం. తయో పారివాసికస్స భిక్ఖునో రత్తిచ్ఛేదా – సహవాసో, విప్పవాసో, అనారోచనా. అత్థాపత్తి అన్తో ఆపజ్జతి, నో బహి; అత్థాపత్తి బహి ఆపజ్జతి, నో అన్తో; అత్థాపత్తి అన్తో చేవ ఆపజ్జతి బహి చ. అత్థాపత్తి అన్తోసీమాయ ఆపజ్జతి, నో బహిసీమాయ; అత్థాపత్తి బహిసీమాయ ఆపజ్జతి, నో అన్తోసీమాయ; అత్థాపత్తి అన్తోసీమాయ చేవ ఆపజ్జతి బహిసీమాయ చ. తీహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి – కాయేన ఆపజ్జతి, వాచాయ ఆపజ్జతి, కాయేన వాచాయ ఆపజ్జతి. అపరేహిపి తీహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి – సఙ్ఘమజ్ఝే, గణమజ్ఝే, పుగ్గలస్స సన్తికే. తీహాకారేహి ఆపత్తియా వుట్ఠాతి – కాయేన వుట్ఠాతి, వాచాయ వుట్ఠాతి, కాయేన వాచాయ వుట్ఠాతి. అపరేహిపి తీహాకారేహి ఆపత్తియా వుట్ఠాతి – సఙ్ఘమజ్ఝే, గణమజ్ఝే, పుగ్గలస్స సన్తికే. తీణి అధమ్మికాని అమూళ్హవినయస్స దానాని. తీణి ధమ్మికాని అమూళ్హవినయస్స దానాని.

[చూళవ. ౬] తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో తజ్జనీయకమ్మం కరేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో, ఆపత్తిబహులో అనపదానో గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి. [చూళవ. ౧౫] తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో నియస్సకమ్మం కరేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో, ఆపత్తిబహులో అనపదానో గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి. [చూళవ. ౨౭] తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో పబ్బాజనీయకమ్మం కరేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో, ఆపత్తిబహులో అనపదానో కులదూకకో హోతి పాపసమాచారో పాపసమాచారా దిస్సన్తి చేవ సుయ్యన్తి చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో పటిసారణీయకమ్మం కరేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో, ఆపత్తి బహులో అనపదానో గిహీ అక్కోసతి పరిభాసతి. [చూళవ. ౫౦] తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో, ఆపత్తిబహులో అనపదానో ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వా న ఇచ్ఛతి ఆపత్తిం పస్సితుం. [చూళవ. ౫౯] తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో ఆపత్తియా అప్పటికమ్మే ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో, ఆపత్తిబహులో అనపదానో ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వా న ఇచ్ఛతి ఆపత్తిం పటికాతుం. [చూళవ. ౬౯] తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి…పే… సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో, ఆపత్తిబహులో అనపదానో న ఇచ్ఛతి పాపికం దిట్ఠిం పటినిస్సజ్జితుం.

తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో ఆగాళ్హాయ చేతేయ్య – భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో, బాలో హోతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో, గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – కాయికేన దవేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన దవేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన దవేన సమన్నాగతో హోతి. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – కాయికేన అనాచారేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన అనాచారేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన అనాచారేన సమన్నాగతో హోతి. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – కాయికేన ఉపఘాతికేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన ఉపఘాతికేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన ఉపఘాతికేన సమన్నాగతో హోతి. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – కాయికేన మిచ్ఛాజీవేన సమన్నాగతో హోతి, వాచసికేన మిచ్ఛాజీవేన సమన్నాగతో హోతి, కాయికవాచసికేన మిచ్ఛాజీవేన సమన్నాగతో హోతి. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – ఆపత్తిం ఆపన్నో కమ్మకతో ఉపసమ్పాదేతి, నిస్సయం దేతి, సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన కమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం. అపరేహిపి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో కమ్మం కాతబ్బం – బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి.

తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సఙ్ఘమజ్ఝే ఉపోసథం ఠపేన్తస్స – ‘‘అలం, భిక్ఖు, మా భణ్డనం మా కలహం మా విగ్గహం మా వివాద’’న్తి ఓమద్దిత్వా సఙ్ఘేన ఉపోసథో కాతబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సఙ్ఘమజ్ఝే పవారణం ఠపేన్తస్స – ‘‘అలం, భిక్ఖు, మా భణ్డనం మా కలహం మా విగ్గహం మా వివాద’’న్తి ఓమద్దిత్వా సఙ్ఘేన పవారేతబ్బం – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో న కాచి సఙ్ఘసమ్ముతి దాతబ్బా – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘే న వోహరితబ్బం [సంఘో న వోహరితబ్బో (స్యా.)] – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు న కిస్మిం చి పచ్చేకట్ఠానే ఠపేతబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నిస్సాయ న వత్థబ్బం – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో నిస్సయో న దాతబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో ఓకాసకమ్మం కారాపేన్తస్స నాలం ఓకాసకమ్మం కాతుం – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో సవచనీయం నాదాతబ్బం – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో వినయో న పుచ్ఛితబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా వినయో న పుచ్ఛితబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో వినయో న విస్సజ్జేతబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా వినయో న విస్సజ్జేతబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో అనుయోగో న దాతబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా సద్ధిం వినయో న సాకచ్ఛితబ్బో [సాకచ్ఛాతబ్బో (క.)] – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ. తీహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా న ఉపసమ్పాదేతబ్బం న నిస్సయో దాతబ్బో న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – అలజ్జీ చ హోతి, బాలో చ, అపకతత్తో చ.

తయో ఉపోసథా – చాతుద్దసికో, పన్నరసికో, సామగ్గిఉపోసథో. అపరేపి తయో ఉపోసథా – సఙ్ఘేఉపోసథో, గణేఉపోసథో, పుగ్గలేఉపోసథో. అపరేపి తయో ఉపోసథా – సుత్తుద్దేసోఉపోసథో, పారిసుద్ధిఉపోసథో, అధిట్ఠానుపోసథో. తిస్సో పవారణా – చాతుద్దసికా, పన్నరసికా, సామగ్గిపవారణా. అపరాపి తిస్సో పవారణా – సఙ్ఘేపవారణా, గణేపవారణా, పుగ్గలేపవారణా. అపరాపి తిస్సో పవారణా – తేవాచికాపవారణా, ద్వేవాచికాపవారణా, సమానవస్సికాపవారణా.

తయో ఆపాయికా నేరయికా – ఇదమప్పహాయ, యో చ అబ్రహ్మచారీ బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞో, యో చ సుద్ధం బ్రహ్మచారిం పరిసుద్ధబ్రహ్మచరియం చరన్తం అమూలకేన అబ్రహ్మచరియేన అనుద్ధంసేతి, యో చాయం ఏవంవాదీ ఏవందిట్ఠి [ఏవందిట్ఠీ (సీ.)] – ‘‘నత్థి కామేసు దోసో’’తి సో కామేసు పాతబ్యతం ఆపజ్జతి. [అ. ని. ౩.౭౦] తీణి అకుసలమూలాని – లోభో అకుసలమూలం, దోసో అకుసలమూలం, మోహో అకుసలమూలం. [అ. ని. ౩.౭౦] తీణి కుసలమూలాని – అలోభో కుసలమూలం, అదోసో కుసలమూలం, అమోహో కుసలమూలం. తీణి దుచ్చరితాని – కాయదుచ్చరితం, వచీదుచ్చరితం, మనోదుచ్చరితం. తీణి సుచరితాని – కాయసుచరితం, వచీసుచరితం, మనోసుచరితం. తయో అత్థవసే పటిచ్చ భగవతా కులేసు తికభోజనం పఞ్ఞత్తం – దుమ్మఙ్కూనం పుగ్గలానం నిగ్గహాయ, పేసలానం భిక్ఖూనం ఫాసువిహారాయ, ‘‘మా పాపిచ్ఛా పక్ఖం నిస్సాయ సఙ్ఘం భిన్దేయ్యు’’న్తి కులానుద్దయతాయ చ. [చూళవ. ౩౫౦] తీహి అసద్ధమ్మేహి అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో దేవదత్తో ఆపాయికో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో పాపిచ్ఛతా పాపమిత్తతా ఓరమత్తకేన విసేసాధిగమేన అన్తరా వోసానం ఆపాది. తిస్సో సమ్ముతియో – దణ్డసమ్ముతి, సిక్కాసమ్ముతి, దణ్డసిక్కాసమ్ముతి. తిస్సో పాదుకా ధువట్ఠానికా అసఙ్కమనీయా – వచ్చపాదుకా, పస్సావపాదుకా, ఆచమనపాదుకా. తిస్సో పాదఘంసనియో – సక్ఖరం, కథలా, సముద్దఫేణకోతి.

తికం నిట్ఠితం.

తస్సుద్దానం –

తిట్ఠన్తే కాలే రత్తిఞ్చ, దస పఞ్చ కుసలేన;

వేదనా చోదనా వత్థు, సలాకా ద్వే పటిక్ఖిపా.

పఞ్ఞత్తి అపరే ద్వే చ, బాలో కాళే చ కప్పతి;

హేమన్తే సఙ్ఘో సఙ్ఘస్స, ఛాదనా చ పటిచ్ఛాది.

పటిచ్ఛన్నా వివటా చ, సేనాసనగిలాయనా;

పాతిమోక్ఖం పరివాసం, మానత్తా పారివాసికా.

అన్తో అన్తో చ సీమాయ, ఆపజ్జతి పునాపరే;

వుట్ఠాతి అపరే చేవ, అమూళ్హవినయా దువే.

తజ్జనీయా నియస్సా చ, పబ్బాజపటిసారణీ;

అదస్సనా పటికమ్మే, అనిస్సగ్గే చ దిట్ఠియా.

ఆగాళ్హకమ్మాధిసీలే, దవానాచార ఘాతికా;

ఆజీవాపన్నా తాదిసికా, అవణ్ణుపోసథేన చ.

పవారణా సమ్ముతి చ, వోహారపచ్చేకేన చ;

న వత్థబ్బం న దాతబ్బం, ఓకాసం న కరే తథా.

న కరే సవచనీయం, న పుచ్ఛితబ్బకా దువే;

న విస్సజ్జే దువే చేవ, అనుయోగమ్పి నో దదే.

సాకచ్ఛా ఉపసమ్పదా, నిస్సయసామణేరా చ;

ఉపోసథతికా తీణి, పవారణతికా తయో.

ఆపాయికా అకుసలా, కుసలా చరితా దువే;

తికభోజనసద్ధమ్మే, సమ్ముతి పాదుకేన చ;

పాదఘంసనికా చేవ, ఉద్దానం తికకే ఇదన్తి.

౪. చతుక్కవారో

౩౨౪. అత్థాపత్తి సకవాచాయ ఆపజ్జతి, పరవాచాయ వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి పరవాచాయ ఆపజ్జతి, సకవాచాయ వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి సకవాచాయ ఆపజ్జతి, సకవాచాయ వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి పరవాచాయ ఆపజ్జతి, పరవాచాయ వుట్ఠాతి. అత్థాపత్తి కాయేన ఆపజ్జతి, వాచాయ వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి వాచాయ ఆపజ్జతి, కాయేన వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి కాయేన ఆపజ్జతి, కాయేన వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి వాచాయ ఆపజ్జతి, వాచాయ వుట్ఠాతి. అత్థాపత్తి పసుత్తో ఆపజ్జతి, పటిబుద్ధో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి పటిబుద్ధో ఆపజ్జతి, పసుత్తో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి పసుత్తో ఆపజ్జతి, పసుత్తో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి పటిబుద్ధో ఆపజ్జతి, పటిబుద్ధో వుట్ఠాతి. అత్థాపత్తి అచిత్తకో ఆపజ్జతి, సచిత్తకో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి సచిత్తకో ఆపజ్జతి, అచిత్తకో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి అచిత్తకో ఆపజ్జతి, అచిత్తకో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి సచిత్తకో ఆపజ్జతి, సచిత్తకో వుట్ఠాతి. అత్థాపత్తి ఆపజ్జన్తో దేసేతి; దేసేన్తో ఆపజ్జతి; అత్థాపత్తి ఆపజ్జన్తో వుట్ఠాతి; వుట్ఠహన్తో ఆపజ్జతి. అత్థాపత్తి కమ్మేన ఆపజ్జతి, అకమ్మేన వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి అకమ్మేన ఆపజ్జతి, కమ్మేన వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి కమ్మేన ఆపజ్జతి, కమ్మేన వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి అకమ్మేన ఆపజ్జతి, అకమ్మేన వుట్ఠాతి.

[అ. ని. ౪.౨౫౦; దీ. ని. ౩.౩౧౩; విభ. ౯౩౯] చత్తారో అనరియవోహారా – అదిట్ఠే దిట్ఠవాదితా, అస్సుతే సుతవాదితా, అముతే ముతవాదితా, అవిఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదితా. చత్తారో అరియవోహారా – అదిట్ఠే అదిట్ఠవాదితా, అస్సుతే అస్సుతవాదితా, అముతే అముతవాదితా, అవిఞ్ఞాతే అవిఞ్ఞాతవాదితా. అపరేపి చత్తారో అనరియవోహారా – దిట్ఠే అదిట్ఠవాదితా, సుతే అస్సుతవాదితా, ముతే అముతవాదితా, విఞ్ఞాతే అవిఞ్ఞాతవాదితా. చత్తారో అరియవోహారా – దిట్ఠే దిట్ఠవాదితా, సుతే సుతవాదితా, ముతే ముతవాదితా, విఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదితా.

చత్తారో పారాజికా భిక్ఖూనం భిక్ఖునీహి సాధారణా; చత్తారో పారాజికా భిక్ఖునీనం భిక్ఖూహి అసాధారణా. చత్తారో పరిక్ఖారా – అత్థి పరిక్ఖారో రక్ఖితబ్బో గోపేతబ్బో మమాయితబ్బో పరిభుఞ్జితబ్బో; అత్థి పరిక్ఖారో రక్ఖితబ్బో గోపేతబ్బో మమాయితబ్బో, న పరిభుఞ్జితబ్బో; అత్థి పరిక్ఖారో రక్ఖితబ్బో గోపేతబ్బో, న మమాయితబ్బో న పరిభుఞ్జితబ్బో; అత్థి పరిక్ఖారో న రక్ఖితబ్బో న గోపేతబ్బో, న మమాయితబ్బో న పరిభుఞ్జితబ్బో. అత్థాపత్తి సమ్ముఖా ఆపజ్జతి, పరమ్ముఖా వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి పరమ్ముఖా ఆపజ్జతి, సమ్ముఖా వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి సమ్ముఖా ఆపజ్జతి, సమ్ముఖా వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి పరమ్ముఖా ఆపజ్జతి, పరమ్ముఖా వుట్ఠాతి. అత్థాపత్తి అజానన్తో ఆపజ్జతి, జానన్తో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి జానన్తో ఆపజ్జతి, అజానన్తో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి అజానన్తో ఆపజ్జతి, అజానన్తో వుట్ఠాతి; అత్థాపత్తి జానన్తో ఆపజ్జతి, జానన్తో వుట్ఠాతి.

చతూహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి – కాయేన ఆపజ్జతి, వాచాయ ఆపజ్జతి, కాయేన వాచాయ ఆపజ్జతి, కమ్మవాచాయ ఆపజ్జతి. అపరేహిపి చతూహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి – సఙ్ఘమజ్ఝే, గణమజ్ఝే, పుగ్గలస్స సన్తికే, లిఙ్గపాతుభావేన. చతూహాకారేహి ఆపత్తియా వుట్ఠాతి – కాయేన వుట్ఠాతి, వాచాయ వుట్ఠాతి, కాయేన వాచాయ వుట్ఠాతి, కమ్మవాచాయ వుట్ఠాతి. అపరేహిపి చతూహాకారేహి ఆపత్తియా వుట్ఠాతి – సఙ్ఘమజ్ఝే, గణమజ్ఝే, పుగ్గలస్స సన్తికే, లిఙ్గపాతుభావేన. సహ పటిలాభేన పురిమం జహతి, పచ్ఛిమే పతిట్ఠాతి, విఞ్ఞత్తియో పటిప్పస్సమ్భన్తి, పణ్ణత్తియో నిరుజ్ఝన్తి. సహ పటిలాభేన పచ్ఛిమం జహతి, పురిమే పతిట్ఠాతి, విఞ్ఞత్తియో పటిప్పస్సమ్భన్తి, పణ్ణత్తియో నిరుజ్ఝన్తి. చతస్సో చోదనా – సీలవిపత్తియా చోదేతి, ఆచారవిపత్తియా చోదేతి, దిట్ఠివిపత్తియా చోదేతి, ఆజీవవిపత్తియా చోదేతి. చత్తారో పరివాసా – పటిచ్ఛన్నపరివాసో, అప్పటిచ్ఛన్నపరివాసో, సుద్ధన్తపరివాసో, సమోధానపరివాసో. చత్తారో మానత్తా – పటిచ్ఛన్నమానత్తం, అప్పటిచ్ఛన్నమానత్తం, పక్ఖమానత్తం, సమోధానమానత్తం. చత్తారో మానత్తచారికస్స భిక్ఖునో రత్తిచ్ఛేదా – సహవాసో, విప్పవాసో, అనారోచనా, ఊనే గణే చరతి. చత్తారో సాముక్కంసా. చత్తారో పటిగ్గహితపరిభోగా – యావకాలికం, యామకాలికం, సత్తాహకాలికం, యావజీవికం. చత్తారి మహావికటాని – గూథో, ముత్తం, ఛారికా, మత్తికా. చత్తారి కమ్మాని – అపలోకనకమ్మం, ఞత్తికమ్మం, ఞత్తిదుతియకమ్మం, ఞత్తిచతుత్థకమ్మం. అపరానిపి చత్తారి కమ్మాని – అధమ్మేన వగ్గకమ్మం, అధమ్మేన సమగ్గకమ్మం, ధమ్మేన వగ్గకమ్మం, ధమ్మేన సమగ్గకమ్మం. చతస్సో విపత్తియో – సీలవిపత్తి, ఆచారవిపత్తి, దిట్ఠివిపత్తి, ఆజీవవిపత్తి. చత్తారి అధికరణాని – వివాదాధికరణం, అనువాదాధికరణం, ఆపత్తాధికరణం, కిచ్చాధికరణం. [అ. ని. ౪.౨౧౧] చత్తారో పరిసదూసనా – భిక్ఖు దుస్సీలో పాపధమ్మో పరిసదూసనో, భిక్ఖునీ దుస్సీలా పాపధమ్మా పరిసదూసనా, ఉపాసకో దుస్సీలో పాపధమ్మో పరిసదూసనో, ఉపాసికా దుస్సీలా పాపధమ్మా పరిసదూసనా. చత్తారో పరిససోభనా [పరిససోభణా (స్యా. క.)] – భిక్ఖు సీలవా కల్యాణధమ్మో పరిససోభనో, భిక్ఖునీ సీలవతీ కల్యాణధమ్మా పరిససోభనా, ఉపాసకో సీలవా కల్యాణధమ్మో పరిససోభనో, ఉపాసికా సీలవతీ కల్యాణధమ్మా పరిససోభనా.

అత్థాపత్తి ఆగన్తుకో ఆపజ్జతి, నో ఆవాసికో; అత్థాపత్తి ఆవాసికో ఆపజ్జతి, నో ఆగన్తుకో; అత్థాపత్తి ఆగన్తుకో చేవ ఆపజ్జతి ఆవాసికో చ అత్థాపత్తి నేవ ఆగన్తుకో ఆపజ్జతి, నో ఆవాసికో. అత్థాపత్తి గమికో ఆపజ్జతి, నో ఆవాసికో; అత్థాపత్తి ఆవాసికో ఆపజ్జతి, నో గమికో; అత్థాపత్తి గమికో చేవ ఆపజ్జతి ఆవాసికో చ; అత్థాపత్తి నేవ గమికో ఆపజ్జతి నో ఆవాసికో. అత్థి వత్థునానత్తతా నో ఆపత్తినానత్తతా, అత్థి ఆపత్తినానత్తతా నో వత్థునానత్తతా, అత్థి వత్థునానత్తతా చేవ ఆపత్తినానత్తతా చ, అత్థి నేవ వత్థునానత్తతా నో ఆపత్తినానత్తతా. అత్థి వత్థుసభాగతా నో ఆపత్తిసభాగతా, అత్థి ఆపత్తిసభాగతా నో వత్థుసభాగతా, అత్థి వత్థుసభాగతా చేవ ఆపత్తిసభాగతా చ అత్థి నేవ వత్థుసభాగతా నో ఆపత్తిసభాగతా. అత్థాపత్తి ఉపజ్ఝాయో ఆపజ్జతి నో సద్ధివిహారికో, అత్థాపత్తి సద్ధివిహారికో ఆపజ్జతి నో ఉపజ్ఝాయో, అత్థాపత్తి ఉపజ్ఝాయో చేవ ఆపజ్జతి సద్ధివిహారికో చ, అత్థాపత్తి నేవ ఉపజ్ఝాయో ఆపజ్జతి నో సద్ధివిహారికో. అత్థాపత్తి ఆచరియో ఆపజ్జతి నో అన్తేవాసికో, అత్థాపత్తి అన్తేవాసికో ఆపజ్జతి నో ఆచరియో, అత్థాపత్తి ఆచరియో చేవ ఆపజ్జతి అన్తేవాసికో చ, అత్థాపత్తి నేవ ఆచరియో ఆపజ్జతి నో అన్తేవాసికో. చత్తారో పచ్చయా అనాపత్తి వస్సచ్ఛేదస్స – సఙ్ఘో వా భిన్నో హోతి, సఙ్ఘం వా భిన్దితుకామా హోన్తి, జీవితన్తరాయో వా హోతి, బ్రహ్మచరియన్తరాయో వా హోతి. చత్తారి వచీదుచ్చరితాని – ముసావాదో, పిసుణా వాచా, ఫరుసా వాచా, సమ్ఫప్పలాపో. చత్తారి వచీసుచరితాని – సచ్చవాచా, అపిసుణా వాచా, సణ్హా వాచా, మన్తా భాసా. అత్థి ఆదియన్తో గరుకం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, పయోజేన్తో లహుకం; అత్థి ఆదియన్తో లహుకం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, పయోజేన్తో గరుకం, అత్థి ఆదియన్తోపి పయోజేన్తోపి గరుకం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి; అత్థి ఆదియన్తోపి పయోజేన్తోపి లహుకం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి.

అత్థి పుగ్గలో అభివాదనారహో, నో పచ్చుట్ఠానారహో; అత్థి పుగ్గలో పచ్చుట్ఠానారహో, నో అభివాదనారహో; అత్థి పుగ్గలో అభివాదనారహో చేవ పచ్చుట్ఠానారహో చ; అత్థి పుగ్గలో నేవ అభివాదనారహో నో పచ్చుట్ఠానారహో. అత్థి పుగ్గలో ఆసనారహో, నో అభివాదనారహో; అత్థి పుగ్గలో అభివాదనారహో, నో ఆసనారహో; అత్థి పుగ్గలో ఆసనారహో చేవ అభివాదనారహో చ; అత్థి పుగ్గలో నేవ ఆసనారహో నో అభివాదనారహో. అత్థాపత్తి కాలే ఆపజ్జతి, నో వికాలే; అత్థాపత్తి వికాలే ఆపజ్జతి, నో కాలే; అత్థాపత్తి కాలే చేవ ఆపజ్జతి వికాలే చ; అత్థాపత్తి నేవ కాలే ఆపజ్జతి నో వికాలే. అత్థి పటిగ్గహితం కాలే కప్పతి, నో వికాలే; అత్థి పటిగ్గహితం వికాలే కప్పతి, నో కాలే; అత్థి పటిగ్గహితం కాలే చేవ కప్పతి వికాలే చ; అత్థి పటిగ్గహితం నేవ కాలే కప్పతి నో వికాలే. అత్థాపత్తి పచ్చన్తిమేసు జనపదేసు ఆపజ్జతి, నో మజ్ఝిమేసు; అత్థాపత్తి మజ్ఝిమేసు జనపదేసు ఆపజ్జతి, నో పచ్చన్తిమేసు; అత్థాపత్తి పచ్చన్తిమేసు చేవ జనపదేసు ఆపజ్జతి మజ్ఝిమేసు చ; అత్థాపత్తి నేవ పచ్చన్తిమేసు జనపదేసు ఆపజ్జతి నో మజ్ఝిమేసు. అత్థి పచ్చన్తిమేసు జనపదేసు కప్పతి, నో మజ్ఝిమేసు; అత్థి మజ్ఝిమేసు జనపదేసు కప్పతి, నో పచ్చన్తిమేసు; అత్థి పచ్చన్తిమేసు చేవ జనపదేసు కప్పతి మజ్ఝిమేసు చ; అత్థి నేవ పచ్చన్తిమేసు జనపదేసు కప్పతి నో మజ్ఝిమేసు. అత్థాపత్తి అన్తో ఆపజ్జతి, నో బహి; అత్థాపత్తి బహి ఆపజ్జతి, నో అన్తో; అత్థాపత్తి అన్తో చేవ ఆపజ్జతి బహి చ; అత్థాపత్తి నేవ అన్తో ఆపజ్జతి నో బహి. అత్థాపత్తి అన్తోసీమాయ ఆపజ్జతి, నో బహిసీమాయ; అత్థాపత్తి బహిసీమాయ ఆపజ్జతి, నో అన్తోసీమాయ; అత్థాపత్తి అన్తోసీమాయ చేవ ఆపజ్జతి బహిసీమాయ చ; అత్థాపత్తి నేవ అన్తోసీమాయ ఆపజ్జతి నో బహిసీమాయ. అత్థాపత్తి గామే ఆపజ్జతి, నో అరఞ్ఞే; అత్థాపత్తి అరఞ్ఞే ఆపజ్జతి, నో గామే; అత్థాపత్తి గామే చేవ ఆపజ్జతి అరఞ్ఞే చ; అత్థాపత్తి నేవ గామే ఆపజ్జతి నో అరఞ్ఞే.

చతస్సో చోదనా – వత్థుసన్దస్సనా, ఆపత్తిసన్దస్సనా, సంవాసపటిక్ఖేపో, సామీచిపటిక్ఖేపో. చత్తారో పుబ్బకిచ్చా. చత్తారో పత్తకల్లా. చత్తారి అనఞ్ఞపాచిత్తియాని. చతస్సో భిక్ఖుసమ్ముతియో. [అ. ని. ౪.౧౭; విభ. ౯౩౯; దీ. ని. ౩.౩౧౧] చత్తారి అగతిగమనాని – ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి. చత్తారి నాగతిగమనాని – న ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, న దోసాగతిం గచ్ఛతి, న మోహాగతిం గచ్ఛతి, న భయాగతిం గచ్ఛతి. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతో అలజ్జీ భిక్ఖు సఙ్ఘం భిన్దతి – ఛన్దాగతిం గచ్ఛన్తో, దోసాగతిం గచ్ఛన్తో, మోహాగతిం గచ్ఛన్తో, భయాగతిం గచ్ఛన్తో. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతో పేసలో భిక్ఖు భిన్నం సఙ్ఘం సమగ్గం కరోతి – న ఛన్దాగతిం గచ్ఛన్తో, న దోసాగతిం గచ్ఛన్తో, న మోహాగతిం గచ్ఛన్తో, న భయాగతిం గచ్ఛన్తో. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో వినయో న పుచ్ఛితబ్బో – ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా వినయో న పుచ్ఛితబ్బో – ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో వినయో న విస్సజ్జేతబ్బో – ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా వినయో న విస్సజ్జేతబ్బో – ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో అనుయోగో న దాతబ్బో – ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి. చతూహఙ్గేహి సమన్నాగతే భిక్ఖునా సద్ధిం వినయో న సాకచ్ఛితబ్బో – ఛన్దాగతిం గచ్ఛతి, దోసాగతిం గచ్ఛతి, మోహాగతిం గచ్ఛతి, భయాగతిం గచ్ఛతి. అత్థాపత్తి గిలానో ఆపజ్జతి, నో అగిలానో; అత్థాపత్తి అగిలానో ఆపజ్జతి, నో గిలానో; అత్థాపత్తి గిలానో చేవ ఆపజ్జతి అగిలానో చ; అత్థాపత్తి నేవ గిలానో ఆపజ్జతి నో అగిలానో. చత్తారి అధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని. చత్తారి ధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని.

చతుక్కం నిట్ఠితం.

తస్సుద్దానం –

సకవాచాయ కాయేన, పసుత్తో చ అచిత్తకో;

ఆపజ్జన్తో చ కమ్మేన, వోహారా చతురో తథా.

భిక్ఖూనం భిక్ఖునీనఞ్చ, పరిక్ఖారో చ సమ్ముఖా;

అజానకాయే మజ్ఝే చ, వుట్ఠాతి దువిధా తథా.

పటిలాభేన చోదనా, పరివాసా చ వుచ్చతి;

మానత్తచారికా చాపి, సాముక్కంసా పటిగ్గహి.

మహావికటకమ్మాని, పున కమ్మే విపత్తియో;

అధికరణా దుస్సీలా చ, సోభనాగన్తుకేన చ.

గమికో వత్థునానత్తా, సభాగుపజ్ఝాయేన చ;

ఆచరియో పచ్చయా వా, దుచ్చరితం సుచరితం.

ఆదియన్తో పుగ్గలో చ, అరహో ఆసనేన చ;

కాలే చ కప్పతి చేవ, పచ్చన్తిమేసు కప్పతి.

అన్తో అన్తో చ సీమాయ, గామే చ చోదనాయ చ;

పుబ్బకిచ్చం పత్తకల్లం, అనఞ్ఞా సమ్ముతియో చ.

అగతి నాగతి చేవ, అలజ్జీ పేసలేన చ;

పుచ్ఛితబ్బా దువే చేవ, విస్సజ్జేయ్యా తథా దువే;

అనుయోగో చ సాకచ్ఛా, గిలానో ఠపనేన చాతి.

౫. పఞ్చకవారో

౩౨౫. పఞ్చ ఆపత్తియో. పఞ్చ ఆపత్తిక్ఖన్ధా. పఞ్చ వినీతవత్థూని. పఞ్చ కమ్మాని ఆనన్తరికాని. పఞ్చ పుగ్గలా నియతా. పఞ్చ ఛేదనకా ఆపత్తియో. పఞ్చహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి. పఞ్చ ఆపత్తియో. ముసావాదపచ్చయా పఞ్చహాకారేహి కమ్మం న ఉపేతి – సయం వా కమ్మం న కరోతి, పరం వా న అజ్ఝేసతి, ఛన్దం వా పారిసుద్ధిం వా న దేతి, కయిరమానే కమ్మే పటిక్కోసతి, కతే వా పన కమ్మే అధమ్మదిట్ఠి హోతి. పఞ్చహాకారేహి కమ్మం ఉపేతి – సయం వా కమ్మం కరోతి, పరం వా అజ్ఝేసతి, ఛన్దం వా పారిసుద్ధిం వా దేతి, కయిరమానే కమ్మే నప్పటిక్కోసతి, కతే వా పన కమ్మే ధమ్మదిట్ఠి హోతి. పఞ్చ పిణ్డపాతికస్స భిక్ఖునో కప్పన్తి – అనామన్తచారో, గణభోజనం, పరమ్పరభోజనం, అనధిట్ఠానం, అవికప్పనా. [అ. ని. ౫.౧౦౨] పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఉస్సఙ్కితపరిసఙ్కితో హోతి – పాపభిక్ఖుపి అకుప్పధమ్మోపి వేసియాగోచరో వా హోతి, విధవాగోచరో వా హోతి, థుల్లకుమారిగోచరో వా హోతి, పణ్డకగోచరో వా హోతి, భిక్ఖునిగోచరో వా హోతి. పఞ్చ తేలాని – తిలతేలం, సాసపతేలం, మధుకతేలం, ఏరణ్డకతేలం, వసాతేలం. పఞ్చ వసాని – అచ్ఛవసం, మచ్ఛవసం, సుసుకావసం, సూకరవసం, గద్రభవసం. [అ. ని. ౫.౧౩౦; దీ. ని. ౩.౩౧౬] పఞ్చ బ్యసనాని – ఞాతిబ్యసనం, భోగబ్యసనం, రోగబ్యసనం, సీలబ్యసనం, దిట్ఠిబ్యసనం. [అ. ని. ౫.౧౩౦; దీ. ని. ౩.౩౧౬] పఞ్చ సమ్పదా – ఞాతిసమ్పదా, భోగసమ్పదా, అరోగసమ్పదా, సీలసమ్పదా, దిట్ఠిసమ్పదా. పఞ్చ నిస్సయపటిప్పస్సద్ధియో ఉపజ్ఝాయమ్హా – ఉపజ్ఝాయో పక్కన్తో వా హోతి, విబ్భన్తో వా, కాలఙ్కతో వా, పక్ఖసఙ్కన్తో వా, ఆణత్తియేవ పఞ్చమీ. పఞ్చ పుగ్గలా న ఉపసమ్పాదేతబ్బా – అద్ధానహీనో, అఙ్గహీనో, వత్థువిపన్నో, కరణదుక్కటకో, అపరిపూరో. పఞ్చ పంసుకూలాని – సోసానికం, పాపణికం, ఉన్దూరక్ఖాయికం, ఉపచికక్ఖాయికం, అగ్గిదడ్ఢం. అపరానిపి పఞ్చ పంసుకూలాని – గోఖాయికం, అజక్ఖాయికం, థూపచీవరం, ఆభిసేకికం, గతపటియాగతం [భతపటియాభతం (క.)]. పఞ్చ అవహారా – థేయ్యావహారో, పసయ్హావహారో, పరికప్పావహారో, పటిచ్ఛన్నావహారో, కుసావహారో. పఞ్చ మహాచోరా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. పఞ్చ అవిస్సజ్జనియాని. పఞ్చ అవేభఙ్గియాని. పఞ్చాపత్తియో కాయతో సముట్ఠన్తి, న వాచతో న చిత్తతో. పఞ్చాపత్తియో కాయతో చ వాచతో చ సముట్ఠన్తి, చిత్తతో. పఞ్చాపత్తియో దేసనాగామినియో. పఞ్చ సఙ్ఘా. పఞ్చ పాతిమోక్ఖుద్దేసా. సబ్బపచ్చన్తిమేసు జనపదేసు వినయధరపఞ్చమేన గణేన ఉపసమ్పాదేతబ్బం. పఞ్చానిసంసా కథినత్థారే. పఞ్చ కమ్మాని. యావతతియకే పఞ్చ ఆపత్తియో. పఞ్చహాకారేహి అదిన్నం ఆదియన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స. పఞ్చహాకారేహి అదిన్నం ఆదియన్తస్స ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. పఞ్చహాకారేహి అదిన్నం ఆదియన్తస్స ఆపత్తి దుక్కటస్స. పఞ్చ అకప్పియాని న పరిభుఞ్జితబ్బాని – అదిన్నఞ్చ హోతి, అవిదితఞ్చ హోతి, అకప్పియఞ్చ హోతి, అప్పటిగ్గహితఞ్చ హోతి, అకతాతిరిత్తఞ్చ హోతి. పఞ్చ కప్పియాని పరిభుఞ్జితబ్బాని – దిన్నఞ్చ హోతి, విదితఞ్చ హోతి, కప్పియఞ్చ హోతి, పటిగ్గహితఞ్చ హోతి, కతాతిరిత్తఞ్చ హోతి. పఞ్చ దానాని అపుఞ్ఞాని పుఞ్ఞసమ్మతాని లోకస్మిం [లోకస్స (స్యా.)] – మజ్జదానం, సమజ్జదానం, ఇత్థిదానం, ఉసభదానం, చిత్తకమ్మదానం. పఞ్చ ఉప్పన్నా దుప్పటివినోదయా [వినోదియా (స్యా.)] – ఉప్పన్నో రాగో దుప్పటివినోదయో, ఉప్పన్నో దోసో దుప్పటివినోదయో, ఉప్పన్నో మోహో దుప్పటివినోదయో, ఉప్పన్నం పటిభానం దుప్పటివినోదయం, ఉప్పన్నం గమియచిత్తం దుప్పటివినోదయం. పఞ్చానిసంసా సమ్మజ్జనియా – సకచిత్తం పసీదతి, పరచిత్తం పసీదతి, దేవతా అత్తమనా హోన్తి, పాసాదికసంవత్తనికకమ్మం ఉపచినతి, కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. అపరేపి పఞ్చానిసంసా సమ్మజ్జనియా – సకచిత్తం పసీదతి, పరచిత్తం పసీదతి, దేవతా అత్తమనా హోన్తి, సత్థుసాసనం కతం హోతి, పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపజ్జతి.

పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో ‘‘బాలో’’ త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – అత్తనో భాసపరియన్తం న ఉగ్గణ్హాతి, పరస్స భాసపరియన్తం న ఉగ్గణ్హాతి, అత్తనో భాసపరియన్తం న ఉగ్గహేత్వా పరస్స భాసపరియన్తం న ఉగ్గహేత్వా అధమ్మేన కారేతి అప్పటిఞ్ఞాయ. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో ‘‘పణ్డితో’’ త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – అత్తనో భాసపరియన్తం ఉగ్గణ్హాతి, పరస్స భాసపరియన్తం ఉగ్గణ్హాతి, అత్తనో భాసపరియన్తం ఉగ్గహేత్వా పరస్స భాసపరియన్తం ఉగ్గహేత్వా ధమ్మేన కారేతి పటిఞ్ఞాయ. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో బాలో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తిం న జానాతి, ఆపత్తియా మూలం న జానాతి, ఆపత్తిసముదయం న జానాతి, ఆపత్తినిరోధం న జానాతి, ఆపత్తినిరోధగామినిం పటిపదం న జానాతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో పణ్డితో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తిం జానాతి, ఆపత్తియా మూలం జానాతి, ఆపత్తిసముదయం జానాతి, ఆపత్తినిరోధం జానాతి, ఆపత్తినిరోధగామినిం పటిపదం జానాతి. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో బాలో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – అధికరణం న జానాతి, అధికరణస్స మూలం న జానాతి, అధికరణసముదయం న జానాతి, అధికరణనిరోధం న జానాతి, అధికరణనిరోధగామినిం పటిపదం న జానాతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో పణ్డితో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – అధికరణం జానాతి, అధికరణస్స మూలం జానాతి, అధికరణసముదయం జానాతి, అధికరణనిరోధం జానాతి, అధికరణనిరోధగామినిం పటిపదం జానాతి. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో బాలో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – వత్థుం న జానాతి, నిదానం న జానాతి, పఞ్ఞత్తిం న జానాతి, అనుపఞ్ఞత్తిం న జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం న జానాతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో పణ్డితో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – వత్థుం జానాతి, నిదానం జానాతి, పఞ్ఞత్తిం జానాతి, అనుపఞ్ఞత్తిం జానాతి, అనుసన్ధివచనపథం జానాతి. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో బాలో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఞత్తిం న జానాతి, ఞత్తియా కరణం న జానాతి, న పుబ్బకుసలో హోతి, న అపరకుసలో హోతి, అకాలఞ్ఞూ చ హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో పణ్డితో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఞత్తిం జానాతి, ఞత్తియా కరణం జానాతి, పుబ్బకుసలో హోతి, అపరకుసలో హోతి, కాలఞ్ఞూ చ హోతి. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో బాలో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం న జానాతి, ఆచరియపరమ్పరా ఖో పనస్స న సుగ్గహితా హోతి న సుమనసికతా న సూపధారితా. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో పణ్డితోత్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, ఆచరియపరమ్పరా ఖో పనస్స సుగ్గహితా హోతి సుమనసికతా సూపధారితా. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో బాలో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, ఉభయాని ఖో పనస్స పాతిమోక్ఖాని న విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి న సువిభత్తాని న సుప్పవత్తీని న సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో పణ్డితో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, ఉభయాని ఖో పనస్స పాతిమోక్ఖాని విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి సువిభత్తాని సుప్పవత్తీని సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో బాలో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం న జానాతి, అధికరణే చ న వినిచ్ఛయకుసలో హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతో వినయధరో పణ్డితో త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి – ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, అధికరణే చ వినిచ్ఛయకుసలో హోతి.

[అ. ని. ౫.౧౮౧; పరి. ౪౪౩] పఞ్చ ఆరఞ్ఞికా – మన్దత్తా మోమూహత్తా ఆరఞ్ఞికో హోతి, పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో ఆరఞ్ఞికో హోతి, ఉమ్మాదా చిత్తక్ఖేపా ఆరఞ్ఞికో హోతి, వణ్ణితం బుద్ధేహి బుద్ధసావకేహీతి ఆరఞ్ఞికో హోతి, అపి చ అప్పిచ్ఛఞ్ఞేవ నిస్సాయ సన్తుట్ఠిఞ్ఞేవ నిస్సాయ సల్లేఖఞ్ఞేవ నిస్సాయ పవివేకఞ్ఞేవ నిస్సాయ ఇదమత్థితఞ్ఞేవ [ఇదమట్ఠితఞ్ఞేవ (సీ. స్యా.)] నిస్సాయ ఆరఞ్ఞికో హోతి. పఞ్చ పిణ్డపాతికా…పే… పఞ్చ పంసుకూలికా…పే… పఞ్చ రుక్ఖమూలికా…పే… పఞ్చ సోసానికా…పే… పఞ్చ అబ్భోకాసికా…పే… పఞ్చ తేచీవరికా…పే… పఞ్చ సపదానచారికా…పే… పఞ్చ నేసజ్జికా…పే… పఞ్చ యథాసన్థతికా…పే… పఞ్చ ఏకాసనికా…పే… పఞ్చ ఖలుపచ్ఛాభత్తికా…పే… పఞ్చ పత్తపిణ్డికా – మన్దత్తా మోమూహత్తా పత్తపిణ్డికో హోతి, పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో పత్తపిణ్డికో హోతి, ఉమ్మాదా చిత్తక్ఖేపా పత్తపిణ్డికో హోతి, వణ్ణితం బుద్ధేహి బుద్ధసావకేహీతి పత్తపిణ్డికో హోతి, అపి చ అప్పిచ్ఛఞ్ఞేవ నిస్సాయ సన్తుట్ఠిఞ్ఞేవ నిస్సాయ సల్లేఖఞ్ఞేవ నిస్సాయ పవివేకఞ్ఞేవ నిస్సాయ ఇదమత్థితఞ్ఞేవ నిస్సాయ పత్తపిణ్డికో హోతి.

[పరి. ౪౧౭] పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానిస్సితేన వత్థబ్బం – ఉపోసథం న జానాతి, ఉపోసథకమ్మం న జానాతి, పాతిమోక్ఖం న జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సో హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనిస్సితేన వత్థబ్బం – ఉపోసథం జానాతి, ఉపోసథకమ్మం జానాతి, పాతిమోక్ఖం జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం జానాతి, పఞ్చవస్సో వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సో వా. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానిస్సితేన వత్థబ్బం – పవారణం న జానాతి, పవారణాకమ్మం న జానాతి, పాతిమోక్ఖం న జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సో హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనిస్సితేన వత్థబ్బం – పవారణం జానాతి, పవారణాకమ్మం జానాతి, పాతిమోక్ఖం జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం జానాతి, పఞ్చవస్సో వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సో వా. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా నానిస్సితేన వత్థబ్బం – ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సో హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా అనిస్సితేన వత్థబ్బం – ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, పఞ్చవస్సో వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సో వా. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతాయ భిక్ఖునియా నానిస్సితాయ వత్థబ్బం – ఉపోసథం న జానాతి, ఉపోసథకమ్మం న జానాతి, పాతిమోక్ఖం న జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సా హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతాయ భిక్ఖునియా అనిస్సితాయ వత్థబ్బం – ఉపోసథం జానాతి, ఉపోసథకమ్మం జానాతి, పాతిమోక్ఖం జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం జానాతి, పఞ్చవస్సా వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సా వా. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతాయ భిక్ఖునియా నానిస్సితాయ వత్థబ్బం – పవారణం న జానాతి, పవారణాకమ్మం న జానాతి, పాతిమోక్ఖం న జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సా హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతాయ భిక్ఖునియా అనిస్సితాయ వత్థబ్బం – పవారణం జానాతి, పవారణాకమ్మం జానాతి, పాతిమోక్ఖం జానాతి, పాతిమోక్ఖుద్దేసం జానాతి, పఞ్చవస్సా వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సా వా. అపరేహిపి పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతాయ భిక్ఖునియా నానిస్సితాయ వత్థబ్బం – ఆపత్తానాపత్తిం న జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం న జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం న జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం న జానాతి, ఊనపఞ్చవస్సా హోతి. పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతాయ భిక్ఖునియా అనిస్సితాయ వత్థబ్బం – ఆపత్తానాపత్తిం జానాతి, లహుకగరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సావసేసానవసేసం ఆపత్తిం జానాతి, దుట్ఠుల్లాదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం జానాతి, పఞ్చవస్సా వా హోతి అతిరేకపఞ్చవస్సా వా.

పఞ్చ ఆదీనవా అపాసాదికే – అత్తాపి అత్తానం ఉపవదతి, అనువిచ్చపి విఞ్ఞూ గరహన్తి, పాపకో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛతి, సమ్మూళ్హో కాలం కరోతి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. పఞ్చానిసంసా పాసాదికే – అత్తాపి అత్తానం న ఉపవదతి, అనువిచ్చపి విఞ్ఞూ పసంసన్తి, కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛతి, అసమ్మూళ్హో కాలం కరోతి, కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. అపరేపి పఞ్చ ఆదీనవా అపాసాదికే – అప్పసన్నా న పసీదన్తి, పసన్నానం ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తం హోతి, సత్థుసాసనం అకతం హోతి, పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం నాపజ్జతి, చిత్తమస్స న పసీదతి. పఞ్చానిసంసా పాసాదికే – అప్పసన్నా పసీదన్తి, పసన్నానం భియ్యోభావాయ హోతి, సత్థుసాసనం కతం హోతి, పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపజ్జతి, చిత్తమస్స పసీదతి. పఞ్చ ఆదీనవా కులూపకే – అనామన్తచారే ఆపజ్జతి, రహో నిసజ్జాయ ఆపజ్జతి, పటిచ్ఛన్నే ఆసనే ఆపజ్జతి, మాతుగామస్స ఉత్తరిఛప్పఞ్చవాచాహి ధమ్మం దేసేన్తో ఆపజ్జతి, కామసఙ్కప్పబహులో చ విహరతి. పఞ్చ ఆదీనవా కులూపకస్స భిక్ఖునో – అతివేలం కులేసు సంసట్ఠస్స విహరతో మాతుగామస్స అభిణ్హదస్సనం, దస్సనే సతి సంసగ్గో, సంసగ్గే సతి విస్సాసో, విస్సాసే సతి ఓతారో, ఓతిణ్ణచిత్తస్సేతం భిక్ఖునో పాటికఙ్ఖం అనభిరతో వా బ్రహ్మచరియం చరిస్సతి అఞ్ఞతరం వా సంకిలిట్ఠం ఆపత్తిం ఆపజ్జిస్సతి సిక్ఖం వా పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సతి.

[పాచి. ౯౨] పఞ్చ బీజజాతాని – మూలబీజం, ఖన్ధబీజం, ఫళుబీజం, అగ్గబీజం, బీజబీజఞ్ఞేవ [బీజబీజమేవ (క.)] పఞ్చమం. పఞ్చహి సమణకప్పేహి ఫలం పరిభుఞ్జితబ్బం – అగ్గిపరిజితం, సత్థపరిజితం, నఖపరిజితం, అబీజం, నిబ్బత్తబీజఞ్ఞేవ [నిబ్బట్టబీజఞ్ఞేవ (సీ.), నిబ్బటబీజఞ్ఞేవ (స్యా.), నిప్పట్టబీజఞ్ఞేవ (క.)] పఞ్చమం. పఞ్చ విసుద్ధియో – నిదానం ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం, అయం పఠమా విసుద్ధి; నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం, అయం దుతియా విసుద్ధి; నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా తేరస సఙ్ఘాదిసేసే ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం, అయం తతియా విసుద్ధి; నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా తేరస సఙ్ఘాదిసేసే ఉద్దిసిత్వా ద్వే అనియతే ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం, అయం చతుత్థా విసుద్ధి; విత్థారేనేవ పఞ్చమీ. అపరాపి పఞ్చ విసుద్ధియో – సుత్తుద్దేసో, పారిసుద్ధిఉపోసథో, అధిట్ఠానుపోసథో, పవారణా, సామగ్గీఉపోసథోయేవ పఞ్చమో. పఞ్చానిసంసా వినయధరే – అత్తనో సీలక్ఖన్ధో సుగుత్తో హోతి సురక్ఖితో, కుక్కుచ్చపకతానం పటిసరణం హోతి, విసారదో సఙ్ఘమజ్ఝే వోహరతి, పచ్చత్థికే సహధమ్మేన సునిగ్గహితం నిగ్గణ్హాతి, సద్ధమ్మట్ఠితియా పటిపన్నో హోతి. పఞ్చ అధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని. పఞ్చ ధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనానీతి.

పఞ్చకం నిట్ఠితం.

తస్సుద్దానం –

ఆపత్తి ఆపత్తిక్ఖన్ధా, వినీతానన్తరేన చ;

పుగ్గలా ఛేదనా చేవ, ఆపజ్జతి చ పచ్చయా.

న ఉపేతి ఉపేతి చ, కప్పన్తుసఙ్కితేలఞ్చ;

వసం బ్యసనా సమ్పదా, పస్సద్ధి పుగ్గలేన చ.

సోసానికం ఖాయితఞ్చ, థేయ్యం చోరో చ వుచ్చతి;

అవిస్సజ్జి అవేభఙ్గి, కాయతో కాయవాచతో.

దేసనా సఙ్ఘం ఉద్దేసం, పచ్చన్తికథినేన చ;

కమ్మాని యావతతియం, పారాజిథుల్లదుక్కటం.

అకప్పియం కప్పియఞ్చ, అపుఞ్ఞదువినోదయా;

సమ్మజ్జనీ అపరే చ, భాసం ఆపత్తిమేవ చ.

అధికరణం వత్థు ఞత్తి, ఆపత్తా ఉభయాని చ;

లహుకట్ఠమకా ఏతే, కణ్హసుక్కా విజానథ.

అరఞ్ఞం పిణ్డపాతఞ్చ, పంసురుక్ఖసుసానికా;

అబ్భోకాసో చీవరఞ్చ, సపదానో నిసజ్జికో.

సన్థతి ఖలు పచ్ఛాపి, పత్తపిణ్డికమేవ చ;

ఉపోసథం పవారణం, ఆపత్తానాపత్తిపి చ.

కణ్హసుక్కపదా ఏతే, భిక్ఖునీనమ్పి తే తథా;

అపాసాదికపాసాది, తథేవ అపరే దువే.

కులూపకే అతివేలం, బీజం సమణకప్పి చ;

విసుద్ధి అపరే చేవ, వినయాధమ్మికేన చ;

ధమ్మికా చ తథా వుత్తా, నిట్ఠితా సుద్ధిపఞ్చకాతి.

౬. ఛక్కవారో

౩౨౬. [దీ. ని. ౩.౩౨౪] ఛ అగారవా. ఛ గారవా. ఛ వినీతవత్థూని. ఛ సామీచియో. ఛ ఆపత్తిసముట్ఠానా. ఛచ్ఛేదనకా ఆపత్తియో. ఛహాకారేహి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి. ఛానిసంసా వినయధరే. ఛ పరమాని. ఛారత్తం తిచీవరేన విప్పవసితబ్బం. ఛ చీవరాని. ఛ రజనాని. ఛ ఆపత్తియో కాయతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠన్తి న వాచతో. ఛ ఆపత్తియో వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠన్తి న కాయతో. ఛ ఆపత్తియో కాయతో చ వాచతో చ చిత్తతో చ సముట్ఠన్తి. ఛ కమ్మాని. ఛ వివాదమూలాని. ఛ అనువాదమూలాని. ఛ సారణీయా ధమ్మా దీఘసో. ఛ విదత్థియో, సుగతవిదత్థియా, తిరియం ఛ విదత్థియో. ఛ నిస్సయపటిప్పస్సద్ధియో ఆచరియమ్హా. ఛ నహానే అనుపఞ్ఞత్తియో – విప్పకతచీవరం ఆదాయ పక్కమతి, విప్పకతచీవరం సమాదాయ పక్కమతి.

[మహావ. ౮౫ ఆదయో] ఛహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం నిస్సయో దాతబ్బో సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – అసేక్ఖేన సీలక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేక్ఖేన సమాధిక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేక్ఖేన పఞ్ఞక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేక్ఖేన విముత్తిక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేక్ఖేన విముత్తిఞాణదస్సనక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, దసవస్సో వా హోతి అతిరేకదసవస్సో వా.

అపరేహిపి ఛహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం నిస్సయో దాతబ్బో సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – అత్తనా అసేక్ఖేన సీలక్ఖన్ధే సమన్నాగతో హోతి, పరం అసేక్ఖే సీలక్ఖన్ధే సమాదపేతా; అత్తనా అసేక్ఖేన సమాధిక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, పరం అసేక్ఖే సమాధిక్ఖన్ధే సమాదపేతా; అత్తనా అసేక్ఖేన పఞ్ఞక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, పరం అసేక్ఖే పఞ్ఞక్ఖన్ధే సమాదపేతా; అత్తనా అసేక్ఖేన విముత్తిక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, పరం అసేక్ఖే విముత్తిక్ఖన్ధే సమాదపేతా; అత్తనా అసేక్ఖేన విముత్తిఞాణదస్సనక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, పరం అసేక్ఖే విముత్తిఞాణదస్సనక్ఖన్ధే సమాదపేతా; దసవస్సో వా హోతి అతిరేకదసవస్సో వా.

అపరేహిపి ఛహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం నిస్సయో దాతబ్బో సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – సద్ధో హోతి, హిరిమా హోతి, ఓత్తప్పీ హోతి, ఆరద్ధవీరియో హోతి, ఉపట్ఠితస్సతి హోతి, దసవస్సో వా హోతి అతిరేకదసవస్సో వా.

అపరేహిపి ఛహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం నిస్సయో దాతబ్బో సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – న అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, న అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, న అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి, బహుస్సుతో హోతి, పఞ్ఞవా హోతి, దసవస్సో వా హోతి అతిరేకదసవస్సో వా.

అపరేహిపి ఛహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం నిస్సయో దాతబ్బో సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – పటిబలో హోతి అన్తేవాసిం వా సద్ధివిహారిం వా గిలానం ఉపట్ఠాతుం వా ఉపట్ఠాపేతుం వా, అనభిరతం వూపకాసేతుం వా వూపకాసాపేతుం వా [అనభిరతిం (క.)], ఉప్పన్నం కుక్కుచ్చం ధమ్మతో వినోదేతుం [వినోదేతుం వా వినోదాపేతుం వా (స్యా.) మహావ. ౮౫], ఆపత్తిం జానాతి, ఆపత్తివుట్ఠానం జానాతి, దసవస్సో వా హోతి అతిరేకదసవస్సో వా.

అపరేహిపి ఛహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం నిస్సయో దాతబ్బో సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – పటిబలో హోతి అన్తేవాసిం వా సద్ధివిహారిం వా ఆభిసమాచారికాయ సిక్ఖాయ సిక్ఖాపేతుం, ఆదిబ్రహ్మచారియకాయ సిక్ఖాయ వినేతుం, అభిధమ్మే వినేతుం, అభివినయే వినేతుం, ఉప్పన్నం దిట్ఠిగతం ధమ్మతో వివేచేతుం, దసవస్సో వా హోతి అతిరేకదసవస్సో వా.

అపరేహిపి ఛహఙ్గేహి సమన్నాగతేన భిక్ఖునా ఉపసమ్పాదేతబ్బం నిస్సయో దాతబ్బో సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో – ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, ఉభయాని ఖో పనస్స పాతిమోక్ఖాని విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి సువిభత్తాని సుప్పవత్తీని సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో, దసవస్సో వా హోతి అతిరేకదసవస్సో వా.

ఛ అధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనాని, ఛ ధమ్మికాని పాతిమోక్ఖట్ఠపనానీతి.

ఛక్కం నిట్ఠితం.

తస్సుద్దానం –

అగారవా గారవా చ, వినీతా సామీచిపి చ;

సముట్ఠానా ఛేదనా చేవ, ఆకారానిసంసేన చ.

పరమాని చ ఛారత్తం, చీవరం రజనాని చ;

కాయతో చిత్తతో చాపి, వాచతో చిత్తతోపి చ.

కాయవాచాచిత్తతో చ, కమ్మవివాదమేవ చ;

అనువాదా దీఘసో చ, తిరియం నిస్సయేన చ.

అనుపఞ్ఞత్తి ఆదాయ, సమాదాయ తథేవ చ;

అసేక్ఖే సమాదపేతా, సద్ధో అధిసీలేన చ;