౧. కమ్మవగ్గో

౪౮౨. చత్తారి కమ్మాని. అపలోకనకమ్మం, ఞత్తికమ్మం, ఞత్తిదుతియకమ్మం, ఞత్తిచతుత్థకమ్మం – ఇమాని చత్తారి కమ్మాని. కతిహాకారేహి విపజ్జన్తి? ఇమాని చత్తారి కమ్మాని పఞ్చహాకారేహి విపజ్జన్తి – వత్థుతో వా ఞత్తితో వా అనుస్సావనతో వా సీమతో వా పరిసతో వా.

౪౮౩. కథం వత్థుతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? సమ్ముఖాకరణీయం కమ్మం అసమ్ముఖా కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; పటిపుచ్ఛాకరణీయం కమ్మం అపటిపుచ్ఛా కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; పటిఞ్ఞాయ కరణీయం కమ్మం అపటిఞ్ఞాయ కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; సతివినయారహస్స అమూళ్హవినయం దేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; అమూళ్హవినయారహస్స తస్సపాపియసికాకమ్మం కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; తస్సపాపియసికాకమ్మారహస్స తజ్జనీయకమ్మం కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; తజ్జనీయకమ్మారహస్స నియస్సకమ్మం కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; నియస్సకమ్మారహస్స పబ్బాజనీయకమ్మం కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; పబ్బాజనీయకమ్మారహస్స పటిసారణీయకమ్మం కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; పటిసారణీయకమ్మారహస్స ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; ఉక్ఖేపనీయకమ్మారహస్స పరివాసం దేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; పరివాసారహం మూలాయ పటికస్సతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; మూలాయపటికస్సనారహస్స మానత్తం దేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; మానత్తారహం అబ్భేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; అబ్భానారహం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; అనుపోసథే ఉపోసథం కరోతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం; అపవారణాయ పవారేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. ఏవం వత్థుతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౮౪. కథం ఞత్తితో కమ్మాని విపజ్జన్తి? పఞ్చహాకారేహి ఞత్తితో కమ్మాని విపజ్జన్తి – వత్థుం న పరామసతి, సఙ్ఘం న పరామసతి, పుగ్గలం న పరామసతి, ఞత్తిం న పరామసతి, పచ్ఛా వా ఞత్తిం ఠపేతి – ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి ఞత్తితో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౮౫. కథం అనుస్సావనతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? పఞ్చహాకారేహి అనుస్సావనతో కమ్మాని విపజ్జన్తి – వత్థుం న పరామసతి, సఙ్ఘం న పరామసతి, పుగ్గలం న పరామసతి, సావనం హాపేతి, అకాలే వా సావేతి – ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అనుస్సావనతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౮౬. కథం సీమతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? ఏకాదసహి ఆకారేహి సీమతో కమ్మాని విపజ్జన్తి – అతిఖుద్దకం సీమం సమ్మన్నతి, అతిమహతిం సీమం సమ్మన్నతి, ఖణ్డనిమిత్తం సీమం సమ్మన్నతి, ఛాయానిమిత్తం సీమం సమ్మన్నతి, అనిమిత్తం సీమం సమ్మన్నతి, బహిసీమే ఠితో సీమం సమ్మన్నతి, నదియా సీమం సమ్మన్నతి, సముద్దే సీమం సమ్మన్నతి, జాతస్సరే సీమం సమ్మన్నతి, సీమాయ సీమం సమ్భిన్దతి, సీమాయ సీమం అజ్ఝోత్థరతి – ఇమేహి ఏకాదసహి ఆకారేహి సీమతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౮౭. కథం పరిసతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? ద్వాదసహి ఆకారేహి పరిసతో కమ్మాని విపజ్జన్తి – చతువగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే అనాగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి, చతువగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి, చతువగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో ఆహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి. పఞ్చవగ్గకరణే కమ్మే…పే… దసవగ్గకరణే కమ్మే…పే… వీసతివగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే అనాగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి, వీసతివగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా, తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి, వీసతివగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా, తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో ఆహటో హోతి సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి – ఇమేహి ద్వాదసహి ఆకారేహి పరిసతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౮౮. చతువగ్గకరణే కమ్మే చత్తారో భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో. పఞ్చవగ్గకరణే కమ్మే పఞ్చ భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో. దసవగ్గకరణే కమ్మే దస భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో. వీసతివగ్గకరణే కమ్మే వీసతి భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో.

౪౮౯. చత్తారి కమ్మాని – అపలోకనకమ్మం, ఞత్తికమ్మం, ఞత్తిదుతియకమ్మం, ఞత్తిచతుత్థకమ్మం. ఇమాని చత్తారి కమ్మాని కతిహాకారేహి విపజ్జన్తి? ఇమాని చత్తారి కమ్మాని పఞ్చహాకారేహి విపజ్జన్తి – వత్థుతో వా ఞత్తితో వా అనుస్సావనతో వా సీమతో వా పరిసతో వా.

౪౯౦. కథం వత్థుతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? పణ్డకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. థేయ్యసంవాసకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. తిత్థియపక్కన్తకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. తిరచ్ఛానగతం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. మాతుఘాతకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. పితుఘాతకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. అరహన్తఘాతకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. భిక్ఖునిదూసకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. సఙ్ఘభేదకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. లోహితుప్పాదకం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. ఉభతోబ్యఞ్జనం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. ఊనవీసతివస్సం పుగ్గలం ఉపసమ్పాదేతి, వత్థువిపన్నం అధమ్మకమ్మం. ఏవం వత్థుతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౯౧. కథం ఞత్తితో కమ్మాని విపజ్జన్తి? పఞ్చహాకారేహి ఞత్తితో కమ్మాని విపజ్జన్తి. వత్థుం న పరామసతి, సఙ్ఘం న పరామసతి, పుగ్గలం న పరామసతి, ఞత్తిం న పరామసతి, పచ్ఛా వా ఞత్తిం ఠపేతి – ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి ఞత్తితో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౯౨. కథం అనుస్సావనతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? పఞ్చహాకారేహి అనుస్సావనతో కమ్మాని విపజ్జన్తి – వత్థుం న పరామసతి, సఙ్ఘం న పరామసతి, పుగ్గలం న పరామసతి, సావనం హాపేతి, అకాలే వా సావేతి – ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అనుస్సావనతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౯౩. కథం సీమతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? ఏకాదసహి ఆకారేహి సీమతో కమ్మాని విపజ్జన్తి. అతిఖుద్దకం సీమం సమ్మన్నతి, అతిమహతిం సీమం సమ్మన్నతి, ఖణ్డనిమిత్తం సీమం సమ్మన్నతి, ఛాయానిమిత్తం సీమం సమ్మన్నతి, అనిమిత్తం సీమం సమ్మన్నతి, బహిసీమే ఠితో సీమం సమ్మన్నతి, నదియా సీమం సమ్మన్నతి, సముద్దే సీమం సమ్మన్నతి, జాతస్సరే సీమం సమ్మన్నతి, సీమాయ సీమం సమ్భిన్దతి, సీమాయ సీమం అజ్ఝోత్థరతి – ఇమేహి ఏకాదసహి ఆకారేహి సీమతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౯౪. కథం పరిసతో కమ్మాని విపజ్జన్తి? ద్వాదసహి ఆకారేహి పరిసతో కమ్మాని విపజ్జన్తి – చతువగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే అనాగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి, చతువగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి. చతువగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో ఆహటో హోతి సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి. పఞ్చవగ్గకరణే కమ్మే…పే… దసవగ్గకరణే కమ్మే…పే… వీసతివగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే అనాగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి. వీసతివగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో అనాహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి. వీసతివగ్గకరణే కమ్మే యావతికా భిక్ఖూ కమ్మపత్తా తే ఆగతా హోన్తి, ఛన్దారహానం ఛన్దో ఆహటో హోతి, సమ్ముఖీభూతా పటిక్కోసన్తి – ఇమేహి ద్వాదసహి ఆకారేహి పరిసతో కమ్మాని విపజ్జన్తి.

౪౯౫. అపలోకనకమ్మం కతి ఠానాని గచ్ఛతి? ఞత్తికమ్మం కతి ఠానాని గచ్ఛతి? ఞత్తిదుతియకమ్మం కతి ఠానాని గచ్ఛతి? ఞత్తిచతుత్థకమ్మం కతి ఠానాని గచ్ఛతి? అపలోకనకమ్మం పఞ్చ ఠానాని గచ్ఛతి. ఞత్తికమ్మం నవ ఠానాని గచ్ఛతి. ఞత్తిదుతియకమ్మం సత్త ఠానాని గచ్ఛతి. ఞత్తిచతుత్థకమ్మం సత్త ఠానాని గచ్ఛతి.

౪౯౬. అపలోకనకమ్మం కతమాని పఞ్చ ఠానాని గచ్ఛతి? ఓసారణం, నిస్సారణం, భణ్డుకమ్మం, బ్రహ్మదణ్డం, కమ్మలక్ఖణఞ్ఞేవ పఞ్చమం – అపలోకనకమ్మం ఇమాని పఞ్చ ఠానాని గచ్ఛతి. ఞత్తికమ్మం కతమాని నవ ఠానాని గచ్ఛతి? ఓసారణం, నిస్సారణం, ఉపోసథం, పవారణం, సమ్ముతిం, దానం, పటిగ్గహం, పచ్చుక్కడ్ఢనం, కమ్మలక్ఖణఞ్ఞేవ నవమం – ఞత్తికమ్మం ఇమాని నవ ఠానాని గచ్ఛతి. ఞత్తిదుతియకమ్మం కతమాని సత్త ఠానాని గచ్ఛతి? ఓసారణం, నిస్సారణం, సమ్ముతిం, దానం, ఉద్ధరణం, దేసనం, కమ్మలక్ఖణఞ్ఞేవ సత్తమం – ఞత్తిదుతియకమ్మం ఇమాని సత్త ఠానాని గచ్ఛతి. ఞత్తిచతుత్థకమ్మం కతమాని సత్త ఠానాని గచ్ఛతి? ఓసారణం, నిస్సారణం, సమ్ముతిం, దానం, నిగ్గహం, సమనుభాసనం, కమ్మలక్ఖణఞ్ఞేవ సత్తమం – ఞత్తిచతుత్థకమ్మం ఇమాని సత్త ఠానాని గచ్ఛతి.

౪౯౭. చతువగ్గకరణే కమ్మే చత్తారో భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో. పఞ్చవగ్గకరణే కమ్మే పఞ్చ భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో. దసవగ్గకరణే కమ్మే దస భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో. వీసతివగ్గకరణే కమ్మే వీసతి భిక్ఖూ పకతత్తా కమ్మపత్తా, అవసేసా పకతత్తా ఛన్దారహా. యస్స సఙ్ఘో కమ్మం కరోతి సో నేవ కమ్మపత్తో నాపి ఛన్దారహో, అపి చ కమ్మారహో.

కమ్మవగ్గో నిట్ఠితో పఠమో.