౮. వత్తక్ఖన్ధకం

ఆగన్తుకవత్తకథావణ్ణనా

౩౫౬-౩౫౭. వత్తక్ఖన్ధకే ఉపరిపిట్ఠితోతి పిట్ఠిసఙ్ఘాటస్స ఉపరిభాగతో, ద్వారబాహస్స ఉపరిపదేసతోతి అత్థో. విస్సజ్జేతబ్బన్తి సుక్ఖాపనత్థం ఆతపే విస్సజ్జితబ్బం. అభివాదాపేతబ్బోతి తస్స వస్సే పుచ్ఛితే యది దహరో హోతి, సయమేవ వన్దిస్సతి, తదా ఇమినావ వన్దాపితో నామ హోతి. నిల్లోకేతబ్బోతి ఓలోకేతబ్బో. యథాభాగన్తి పుబ్బే పఞ్ఞత్తం పదేసభాగం అనతిక్కమిత్వా. సన్తానకన్తి ఉణ్ణనాభిసుత్తం. ఉల్లోకాతి గేహస్స ఉపరిభాగతో పట్ఠాయ, పఠమం ఉపరిభాగో సమ్మజ్జితబ్బోతి వుత్తం హోతి.

ఆవాసికవత్తకథావణ్ణనా

౩౫౯. మహాఆవాసేతి మహావిహారసదిసే మహాఆవాసే.

అనుమోదనవత్తకథావణ్ణనా

౩౬౨. పఞ్చమే నిసిన్నేతి అనుమోదనత్థాయ నిసిన్నే. ఉపనిసిన్నకథా నామ బహూసు సన్నిపతితేసు పరికథాకథనం.

భత్తగ్గవత్తకథావణ్ణనా

౩౬౪. మనుస్సానం పరివిసనట్ఠానన్తి యత్థ మనుస్సా సపుత్తదారా ఆవసిత్వా దేన్తి. హత్థధోవనఉదకం సన్ధాయాతి భుత్తావిస్స భోజనావసానే హత్థధోవనఉదకం సన్ధాయ. తేనేవాహ ‘‘అన్తరా పిపాసితేన పన…పే… హత్థా న ధోవితబ్బా’’తి. పోత్థకేసు పన ‘‘పానీయం పివిత్వా హత్థా న ధోవితబ్బా’’తి లిఖన్తి, ‘‘హత్థా ధోవితబ్బా’’తి పాఠేన భవితబ్బన్తి అమ్హాకం ఖన్తి. అఞ్ఞథా ‘‘న తావ ఉదకన్తి ఇదం హత్థధోవనఉదకం సన్ధాయ వుత్త’’న్తి వత్వా ‘‘అన్తరా పిపాసితేన పనా’’తిఆదినా వుత్తవిసేసో న ఉపలబ్భతి. అథ మతం ‘‘న తావ థేరేన ఉదకం పటిగ్గహేతబ్బన్తి ఇదం కిం పానీయపటిగ్గహణం సన్ధాయ వుత్తం, ఉదాహు హత్థధోవనఉదకగ్గహణం సన్ధాయాతి ఆసఙ్కానివత్తనత్థం ‘ఇదం హత్థధోవనఉదకం సన్ధాయ వుత్త’న్తిఆది కథిత’’న్తి, తఞ్చ న, తత్థ ఆసఙ్కాయ ఏవ అసమ్భవతో. న హి భగవా ‘‘యావ అఞ్ఞే న భుత్తావినో హోన్తి, తావ పానీయం న పాతబ్బ’’న్తి వక్ఖతీతి సక్కా విఞ్ఞాతుం. యది చేతం పానీయపటిగ్గహణం సన్ధాయ వుత్తం, ‘‘న తావ థేరేన ఉదకం పటిగ్గహేతబ్బ’’న్తి ఉదకసద్దప్పయోగో చ న కత్తబ్బో సియా, అట్ఠకథాయఞ్చ ‘‘ఇదం హత్థధోవనఉదకం సన్ధాయ వుత్త’’న్తి వత్వా తేన నివత్తితబ్బమత్థం దస్సేన్తేన ‘‘అన్తరా పిపాసితేన పన గలే విలగ్గామిసేన వా పానీయం పివితబ్బ’’న్తి ఏత్తకమేవ వత్తబ్బం, ‘‘పానీయం పివిత్వా హత్థా న ధోవితబ్బా’’తి ఏవం పన న వత్తబ్బన్తి. ధురే నిసిన్నా హోన్తీతి ద్వారసమీపే నిసిన్నా హోన్తి.

పిణ్డచారికవత్తకథావణ్ణనా

౩౬౬. పరామసతీతి గణ్హాతి. ఠపేతి వాతి ‘‘తిట్ఠథ, భన్తే’’తి వదన్తీ ఠపేతి నామ.

ఆరఞ్ఞికవత్తకథావణ్ణనా

౩౬౭. కేనజ్జ, భన్తే, యుత్తన్తి కేన నక్ఖత్తేన అజ్జ చన్దో యుత్తోతి ఏవం వదన్తేన నక్ఖత్తం పుచ్ఛితం హోతి.

సేనాసనవత్తకథావణ్ణనా

౩౬౯-౩౭౦. అఙ్గణేతి అబ్భోకాసే. న వుడ్ఢం అనాపుచ్ఛాతి ఏత్థ తస్స ఓవరకే తదుపచారే చ ఆపుచ్ఛితబ్బన్తి వదన్తి. భోజనసాలాదీసుపి ఏవమేవ పటిపజ్జితబ్బన్తి భోజనసాలాదీసుపి ఉద్దేసదానాది ఆపుచ్ఛిత్వావ కాతబ్బన్తి అత్థో.

వచ్చకుటివత్తకథావణ్ణనా

౩౭౩-౩౭౪. ఇదం అతివివటన్తి ఇదం ఠానం గుమ్బాదీహి అప్పటిచ్ఛన్నత్తా అతివియ పకాసనం. నిబద్ధగమనత్థాయాతి అత్తనో నిబద్ధగమనత్థాయ. పుగ్గలికట్ఠానం వాతి అత్తనో విహారం సన్ధాయ వుత్తం. సేసమేత్థ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

ఇమస్మిం వత్తక్ఖన్ధకే ఆగతాని ఆగన్తుకావాసికగమియానుమోదనభత్తగ్గపిణ్డచారికారఞ్ఞిక సేనాసన జన్తాఘర వచ్చకుటి ఉపజ్ఝాచరియ సద్ధివిహారిక అన్తేవాసికవత్తాని చుద్దస మహావత్తాని నామ, ఇతో అఞ్ఞాని పన కదాచి తజ్జనీయకమ్మకతాదికాలేయేవ చరితబ్బాని అసీతి ఖన్ధకవత్తానీతి వేదితబ్బాని. గణ్ఠిపదేసు పన ‘‘ఇమానియేవ చుద్దస మహావత్తాని అగ్గహితగ్గహణేన గహియమానాని అసీతి ఖన్ధకవత్తాఆనీ’’తి వుత్తం, తం న గహేతబ్బం.

వత్తక్ఖన్ధకవణ్ణనా నిట్ఠితా.